Liberales-boek van het jaar

2011 - 'De ongelovige Thomas heeft een punt' van Johan Braeckman en Maarten Boudry

Het boek heeft de ambitie om een handleiding voor kritisch denken te zijn en slaagt daar volgens de jury volledig in. Het behandelt hoofdstuk per hoofdstuk een aantal actuele thema's zoals religie en samenzweringstheorieën en geeft hierbij heel wat voorbeelden en referenties naar wetenschappelijke studies. Maar het boek is veel meer dan een lijst van kritisch onderzoek. Het gaat ook na wat de redenen zijn dat kritisch denken geen vanzelfsprekendheid is. Daardoor vermijdt het boek te verzanden in de anekdotiek; het eindigt ook sterk met twee algemenere hoofdstukken over de scheidingslijn tussen wetenschap en pseudowetenschap en over het kwalijke relativisme van het post-modernisme. Daarenboven is het geschreven in een bevattelijke taal en een stijl die het elke geïntresseerde lezer blijft boeien, en zonder schatplichtig te worden aan vulgariserende euvels. De winnaars ontvangen een geldprijs van 1.000 euro.

De jury dit jaar bestond uit Marnix Verplancke (literair journalist en voormalig jurylid voor De Gouden Uil), Sylvain Peeters (algemeen voorzitter Willemfonds) en drie kernleden van Liberales (Dirk Verhofstadt, Lieven Monserez en Andreas Tirez).

De jury stelde in november volgende shortlist samen:

Voorwaarden om verkozen te kunnen worden zijn (1) het boek is oorspronkelijk in het Nederlands geschreven of door een Nederlandstalige auteur, (2) het moet maatschappelijk relevant zijn, en (3) het moet in een Liberales-nieuwsbrief van dat jaar verschenen zijn.

2009 - 'Wie gaat er dan de wereld redden? van Rik Torfs

Liberales heeft voor 2009 het boek 'Wie gaat er dan de wereld redden?' van Rik Torfs verkozen tot 'Liberales-boek van het jaar' (lees de boekrecensie). Rik Torfs is in Vlaanderen wereldberoemd als professor Kerkelijk Recht aan de Katholieke Universiteit Leuven en is alomtegenwoordig in de Vlaamse media. Het is echter geenszins om die reden dat Torfs' boek werd verkozen tot boek van het jaar.

Afgaande op de titel, de kaft en de auteur, lijkt 'Wie gaat er dan de wereld redden?' op een typisch product dat door een Bekende Vlaming geschreven is tot meerdere eer en glorie van de omzet van de uitgeverij. Niets is minder waar wat betreft de inhoud van het boek. Rik Torfs slaagt erin om belangrijke thema's zoals solidariteit, normen en waarden, en zingeving in een ander perspectief te plaatsen, waarbij hij de platgetreden paden links laat liggen.

Zo pleit de auteur in het deel over solidariteit onomwonden voor meer individualisme in de samenleving. Hij doet dit met een goed onderbouwd en rationeel discours. Volledig terecht en voor liberalen misschien wel vanzelfsprekend, maar de nood aan meer individualisme wordt door anderen zelden erkend, laat staan op een dergelijke manier verdedigd. Ook gaat de auteur lijnrecht in tegen het populisme en bepleit hij een scherp onderscheid tussen normen en waarden. Daarenboven maakt de gehanteerde stijl het boek tot aangename lectuur. Kortom, het boek is de oververdiende winnaar van de titel 'Liberales-boek van het jaar'.

De jury bestond uit Marnix Verplancke (literair journalist en voormalig jurylid voor De Gouden Uil), Peter Venmans (winnaar van vorig jaar met 'Over de zin van nut') en drie kernleden van Liberales (Dirk Verhofstadt, Egbert Lachaert en Andreas Tirez). De shortlist voor het 'Liberales-boek van het jaar' bestond uit volgende titels:

De winnaar ontving een geldprijs van 1.000 euro. Deze prijs werd uitgereikt op 19 december 2009 tijdens de voorstelling van het Liberales-jaarboek 2009. Lees hier het interview.

2008 - 'Over de zin van nut' van Peter Venmans

Jaarlijks bespreekt Liberales in haar nieuwsbrieven een honderdtal boeken. Teveel om te lezen, dus. Daarom heeft Liberales bij wijze van leeswijzer een boek van het jaar gekozen: als u een boek uit 2008 gelezen moet hebben dan is het dit: 'Over de zin van nut' van Peter Venmans (lees de boekrecensie).

In het uiterst leesbare en filosofisch toch diepgravende boek gaat Peter Venmans op zoek naar de historische wortels en de hedendaagse bestaansvormen van het utilitarisme en het pragmatisme, twee Angelsaksische denkrichtingen - de eerste Brits, de tweede Amerikaans. Deze stromingen werden lange tijd door beroepsfilosofen afgedaan als onfilosofisch omdat ze al te zeer op het handelen en dus niet genoeg op het denken gericht zouden zijn.

Toch wordt het hele westerse denken al decennia gedomineerd door het nutsdenken: alles moet nuttig zijn en efficiënt georganiseerd. Maar wat is de zin van het nut? Peter Venmans legt in zijn boek de filosofische bronnen van ons pragmatisch levensgevoel bloot. Hij vindt die bij Engelse utilitaristen zoals Jeremy Bentham en John Stuart Mill, en bij hun pragmatische tegenhangers John Dewey en Richard Rorty. Met zijn zoektocht toont de auteur op overtuigende wijze dat het utilitarisme en het pragmatisme op intellectueel vlak veel meer te bieden hebben dan op het eerste gezicht lijkt.

Op donderdag 15 januari 2009 organiseerde Liberales een gespreksavond met de auteur over dit interessant en vlot leesbaar boek. Lees hier een verslag van de gespreksavond.