Niemand blijft onbewogen bij de beelden van de bommenregen op Irak en zijn mensen. Dat neemt niet weg dat het doel van deze oorlog goed is. Het middel, die oorlog zelf, niet. Er waren immers nog andere mogelijkheden. Bovendien is een gevaarlijk precedent geschapen, want het eigengereide optreden van de Verenigde Staten bedreigt de uitbouw van een internationale rechtsorde. Desondanks dienen de Amerikanen een goede zaak.

Het is nodig dat nog eens te herhalen, want het protest tegen de oorlog verenigt zeer uiteenliggende groepen. De islamisten en Arabisch nationalisten, met Abou Jahjah vooraan in elke betoging, zijn uiteraard tegen élk ingrijpen in Irak. De pacifisten, waarvan zelfbenoemde kampioenen in de regering nu zelfs stampei aan het maken zijn, zien niet in dat een dictatuur dulden op zijn minst zo erg is als een oorlog. Maar ja, als één van de groene excellenties nog onlangs zelfs Cuba 'een ander soort democratie' durft noemen... Tenslotte zijn er ook zij die gewoon opkomen tegen de Amerikaanse arrogantie in dit conflict. Maar wat er ook te zeggen valt over de houding van de Amerikanen, hun doel verdient onze sympathie. Naast minder nobele oogmerken - zoals oliebelangen - gaat het immers om het verjagen van een monsterlijk regime. In de totalitaire staat Irak is het bijvoorbeeld al genoeg kunst te maken die verdacht en subversief geacht wordt, om een doodvonnis op te lopen.

Twaalf jaar embargo hebben het verdwijnen van Saddam en de ontwapening van zijn land geen stap dichterbij gebracht. Wel hebben ze schade en leed gebracht voor de bevolking, vergelijkbaar met wat de bommen nu aanrichten. Een stevige stok achter de deur was nodig om beweging in de zaak te krijgen. Dat wil dus niet alleen zeggen Irak wapenvrij maken, maar ook het Baath-regime verdrijven. Die stok gebruiken nog voor een vreedzame procedure een kans van slagen heeft gekregen, is wat anders.

Bij een ongenuanceerde verontwaardiging tegenover Amerika vandaag, die in een bepaald opzicht gerechtvaardigd is, voel ik me dan ook niet altijd op mijn gemak. Het lijkt er immers op dat sommigen nog gaan juichen bij de Amerikaanse en Britse moeilijkheden in de huidige militaire campagne. Zo'n houding en het op één lijn zetten van Bush en Saddam is een stap te ver. Even verwerpelijk vind ik de bewering dat Irak recht heeft op zijn eigen politieke weg. Lees: democratie mag je niet opdringen, dat is immers slechts een westers exportproduct. Dergelijk ethisch en politiek relativisme is een aanslag op individuele rechten en vrijheden die gelden waar ook ter wereld. Amerika, Groot-Brittannië, de rest van Europa en veel andere landen in de wereld staan voor - hoop ik toch - dezelfde idealen. Over de weg daarheen kunnen we discussiëren. Gelukkig mogen wij nog van mening verschillen. Dat is niet overal zo.

De Verenigde Staten wordt verweten een oorlog te voeren voor oliebelangen. Te weinig hoor je dat Frankrijk géén oorlog wilde ... wegens zijn oliebelangen. Kennelijk bestaan er zoiets als goede en slechte oliebelangen, goed opportunisme voor en slecht opportunisme tegen de vrede. Zowel over de grote plas als aan deze zijde ervan bestaat er echter ook de bezorgdheid om vrede en democratie. De doeleinden en motieven van de oorlogs- en vredespartijen waren dus aan elkaar gewaagd. Al viel het middel daartoe van volgehouden maar tot het uiterste vreedzame druk door de Verenigde Naties veruit te verkiezen boven dat van de wapens.

In 1919 kozen de Verenigde Staten ervoor geen lid te worden van de Volkerenbond. Ze sloten zich op in een 'splendid isolation'. Dat isolationisme van de toen al sterkste economische en in potentie politieke en militaire macht op aarde heeft van die Volkerenbond een lege doos gemaakt. De vrede in de jaren dertig en veertig van vorige eeuw is er niet goed bij gevaren. Gelukkig nam Amerika in 1941 de handschoen op tegen de As-mogendheden én ging het zich inzetten voor een nieuwe versie van de Volkerenbond, die deze keer echt moest en zou werken: de Verenigde Naties. Vandaag dreigt Amerika met een houding die tegengesteld is aan isolationisme, met de ijver van een globale politieman, de Verenigde Naties opnieuw uit te hollen. Ik weiger te geloven dat over de Oceaan geen staatslieden rondlopen die staan voor een Amerika dat terug een evenwichtig beleid voert door zijn rol in de wereld op te nemen in samenwerking met de anderen en met respect voor de internationale rechtsorde in opbouw.

Bovendien weiger ik te aanvaarden dat Europa de staatslieden ontbeert die van het oude continent een vereende politieke en militaire partner van onze transatlantische neven en nichten willen maken. Ik weiger tenslotte mee te huilen met de extreem-linkse en fundamentalistische wolven die zich onder goedmenende vredesbetogers mengen en die het tegendeel willen van een vrije, vreedzame en democratische wereldorde.

Olivier Boehme

Links

mailto:olivier.boehme@belgacom.net