Op 30 januari organiseerde Liberales een debat rond religieuze tradities en persoonlijke vrijheid. Dit debat kadert in de liberale traditie om via woord en wederwoord op een serene manier een bijdrage te leveren tot het aankaarten en verhelderen van maatschappelijke tendensen en gebeurtenissen. Om deze reden werden Mimount Bousakla (senator voor SP.A), Jamal Maftouhi (imam en medeauteur van het boek Trialoog), Mohamed Achaibi (voorzitter van de Unie van Moskeen in Vlaanderen) en Ayaan Hirsi Ali (VVD politica) uitgenodigd voor dit debat.

Ayaan Hirsi Ali staat bekend om haar kritische houding tegenover de orthodoxe Islam. Daarvoor krijgt ze al jarenlang doodsbedreigingen uit radicale Islamitische hoek. Bedreigingen die heel concreet zijn. Zo werd Theo Van Gogh vermoord door een radicale moslim omdat hij had meegewerkt aan de film Submission van Ayaan Hirsi Ali. Op het dode lichaam van de cineast liet de moordenaar ook een duidelijke waarschuwing achter dat Ayaan het volgende slachtoffer zou worden. Sindsdien leeft de vrouwelijke politica ondergedoken en treedt ze alleen in de openbaarheid onder strenge bescherming. Ook op dit debat was haar kernstelling dat de Islam, in zijn huidige vorm, de ontplooiing en de vrijheid van individuen in de weg staat. Ter staving verwees zij naar gedwongen huwelijken, de plaats van de vrouw binnen moslimgezinnen en binnen de Islam in het algemeen, alsook naar de starre houding tegenover homoseksuelen. De Islam moet volgens haar drie grote veranderingen ondergaan om verlicht te worden, stappen die ook andere openbaringsgodsdiensten hebben moeten zetten om zich te handhaven in onze moderne maatschappij. Het verlaten van de idee dat de Koran het gegeven woord van God is, het afstappen van de idee dat de profeet de enige bron van goed en kwaad is en een mentaliteitswijziging inzake de seksuele moraal bij moslims.

Imam Maftouhi en Mohamed Achiabi keerden zich furieus tegen deze standpunten door te stellen dat het constant onder de aandacht brengen van negatieve kanten van de Islam een dialoog in de weg staat en stigmatiserend werkt voor moslims. Zij stelden ook vast dat, wanneer de drie eisen van Ayaan Hirsi Ali zouden worden ingewilligd, er niets van de Islam zou overblijven. Een terechte opmerking. De inspiratiebron van iemands overtuiging is immers een privé zaak. Men moet anderzijds wel durven vaststellen dat het halsstarrig vasthouden aan eeuwenoude gedragsregels en inspiratiebronnen geen goed doet aan het moderniseren en innoveren van een samenleving op weg naar vrijheid en democratie.

Ayaan Hirsi Ali hield ook een opvallend pleidooi voor het stopzetten van subsidies aan álle geloofsovertuigingen. De scheiding van kerk en staat die bestaat in onze samenleving moet rigoureus worden toegepast. De neutraliteit van de overheid vormt een fundamenteel liberaal beginsel. We mogen hopen dat een liberaal belletje rinkelt bij minister Marino Keulen. Consequente liberalen moeten heden nog steeds met lede ogen aanzien hoe pastoors, rabbijnen en binnenkort ook imams door de staat worden bezoldigd. Ook de vrijzinnigheid moet hier zijn verantwoordelijkheid dragen en afzien van financiële afhankelijkheid van de overheid. Geloof is een privé zaak, een mes dat langs twee kanten snijdt.

Mimount Bousakla hield een pleidooi om het wij-zij denken te doorbreken. Een pleidooi waar wij ten volle achter kunnen staan. Het individu, ongeacht afkomst, vormt de maat der dingen. Het gaat dus niet om de emancipatie van moslims als groep maar om de emancipatie en het recht op zelfbeschikking van elk individu. ‘De kleinste minderheid betreft immers het individu’. De vraag van VLD-parlementslid Annemie Turtelboom waarom een bepaald boek, door moslims geschreven, dat homoseksualiteit sterk veroordeelt nog niet uit de boekhandel is gehaald doet bij een overtuigd liberaal de oren tuiten. Natuurlijk moeten wij als liberalen het voortouw nemen om de gelijkwaardigheid van en het respect voor elk individu overal te verdedigen. Maar dit houdt niet in dat de overheid of een andere instantie de boekenverbranding of de Index librorum prohibitorum terug moet organiseren. De vrijheid van meningsuiting is dan ook een essentieel liberale waarde waar men niet rond kan.

Een laatste opmerking uit de zaal ging over de titel van het debat. Iemand vroeg waarom het debat met als titel Religieuze tradities versus individuele vrijheid enkel moslims rond de tafel verenigde en geen vertegenwoordigers van andere geloofsovertuigingen aan bod liet komen. Een volledig terechte opmerking die tegelijkertijd ook raakt aan de essentie van de discussie omdat de aangehaalde problemen zich niet beperken tot de Islam alleen. Ook andere geloofsovertuigingen trachten nog steeds de vrijheid van individuen te onderwerpen aan een hoger doel, een hogere instantie. Denken we maar aan de weigering van katholieken om vrouwen toe te laten tot het priesterambt en het veroordelen van homoseksualiteit als pervers.

Leden van een geloofsgemeenschap moeten ook consequent zijn met zichzelf. Het is immers de taak van elke openbaringsgodsdienst en de functie van elk daarmee verbonden instituut om te waken over de heiligheid van ‘de openbaring’. Een individu die zich niet (meer) kan vereenzelvigen met de instellingen en praktijken van een geloof moet de volledige vrijheid hebben omuit de (geloofs)vereniging te stappen en zijn geloof links laten liggen. Hij kan dan uitkijken naar andere inspiratiebronnen om zijn leven in te richten. Ayaan Hirsi Ali is hier het beste voorbeeld van.

Het is aan liberalen om te waken over een universele seculiere moraal. Alle individuen hebben een aantal onvervreembare grondrechten waar niet aan getornd kan worden, noch door de staat, noch door het geloof. Hoe iemand zijn leven inricht of waar hij zijn inspiratie voor een ‘goed leven’ vandaan haalt bevindt zich volledig in de privé sfeer. Liberalen pleiten er dan ook voor dat aan ieder individu maximale ontplooiingskansen worden gegeven, gekoppeld aan een maximale keuzevrijheid. Met Ayaan Hirsi Ali zijn wij dan ook hoopvol dat een Europese Islam mogelijk is, mits deze gekoppeld wordt aan een universele seculiere moraal. De toekomst is aan het individu en haar keuzevrijheid!

Philippe De Backer en Mathias De Clercq

Philippe De Backer en Mathias De Clercq

Links

mailto:phbac@psb.ugent.be mailto:mathiasdeclercq@hotmail.com