In ‘de balans van paars’ (De Morgen 19 mei) doen Koen Raes en Toon Osaer bijzonder laatdunkend over de ethische politiek van liberalen en socialisten tijdens de voorbije jaren. Ze noemen de euthanasiewet slecht, minimaliseren de betekenis van de wetten die holebi’s gelijke rechten (en plichten) geeft en keren ze zich tegen het recht op zelfbeschikking omdat dit zou leiden tot minder solidariteit. Blijkbaar hebben beide heren heimwee naar de tijd waarin mensen tegen hun wil in ondragelijke pijn moesten sterven, waarin mensen omwille van hun seksuele geaardheid gediscrimineerd werden en waarin de vrijheid van het individu ondergeschikt werd gemaakt aan een collectiviteit, geloof of volksgemeenschap. Hiermee sluiten ze aan bij het conservatieve discours van CD&V-huisideoloog Wouter Beke die letterlijk stelt dat “een grote groep van mensen zich pas echt vrij voelt wanneer anderen voor hen keuzes maken en wanneer zij bepaalde gedragspatronen gewoon kunnen overnemen”.

Een van de grote verdiensten van de paarse (groene) regeringen is net de grote ommekeer op ethisch vlak. Na meer dan veertig jaar christen-democratische dominantie hebben we eindelijk een euthanasiewet, kunnen holebi’s huwen en kinderen adopteren en is het onderzoek op embryo’s geregeld. Het zijn verworvenheden die we nu niet mogen opgeven. De wet op euthanasie getuigt van een groot respect voor de waardigheid en de wilsbeschikking van de mens. Daarnaast werd ook het aanbod voor palliatieve zorgen wettelijk geregeld en uitgebreid. De wet op het homohuwelijk en het recht voor holebi’s om kinderen te kunnen adopteren heeft een einde gemaakt aan de jarenlange feitelijke discriminatie die mensen omwille van hun seksuele geaardheid ondergingen. Daarbij vergeten de conservatieve tegenstanders dat deze wetten niet alleen voorzien in rechten maar ook in plichten. De wetgeving op biomedisch vlak die in bepaalde gevallen onderzoek op embryo’s toestaat en het therapeutisch klonen niet uitsluit, staat ons toe om binnen een ethisch kader oplossingen te vinden voor mensen die zwaar ziek of gehandicapt zijn of zullen zijn.

Volgens Koen Raes zou er de voorbije jaren geen ruimte zijn geweest voor een ethisch debat. Wie even op het internet zoekt, weet dat het verslag van de werkzaamheden in de Senaat over euthanasie meer dan 2.300 bladzijden omvat waarvan 1.008 over de hoorzittingen. Ook aan palliatieve zorgen werden talloze bladzijden gewijd en werden twee commissieverslagen neergeschreven. Raes heeft het over ‘onvoldoende controlemechanismen’ rond euthanasie maar in de verslagen van de pluralistisch samengestelde controle- en evaluatiecommissie terzake is daarover geen spoor te vinden. Van een ethicus als Koen Raes zou men mogen verwachten dat hij iets leest over thema’s die hij bespreekt. In feite is het tegendeel waar. Nooit voorheen was zoveel debat en discussie over ethiek als de voorbije twee regeringen. Volgens professor Etienne Vermeersch staat ons land nu op ethisch vlak op een eenzame hoogte wereldwijd.

Koen Raes trekt ook van leer tegen het individualisme en zegt dat ‘de mate waarin zelfbeschikking belangrijker wordt de solidariteit afneemt’. Dat is nonsens. De individuele vrijheid en de wilsbeschikking van het individu zijn juist noodzakelijk om te komen tot een ware solidariteit. En solidariteit is dan weer nodig om diegenen die niet in staat zijn om over zichzelf te beschikken, kansen te geven. Er bestaat dus een duidelijk raakvlak tussen individualisme enerzijds en solidariteit anderzijds. De resultaten van het individualisme zijn verbluffend. Denk aan de strijd tegen de segregatie van de zwarten in de VS, de strijd tegen Apartheid in Zuid Afrika, de strijd voor gelijke rechten voor vrouwen en nu ook voor homoseksuelen. De bevrijding van de mens van de ketenen van onderdrukking omwille van ras, geslacht of afkomst is één van de belangrijkste verwezenlijkingen van de Verlichting en moet worden doorgezet.

Toon Osaer vindt dat de verantwoordelijkheid van de mens te groot is geworden. Wat moet ik me daarbij voorstellen? Moeten we mensen dan opnieuw onder curatele plaatsen van verzuilde organisaties en structuren? Die tijd is gelukkig voorbij en mag niet terugkeren. De katholieke denker haalt ook uit naar het feit dat het gemakkelijk is geworden om te scheiden. Wat wil hij in de plaats? De schuldloze echtscheiding opnieuw afschaffen? De voorwaarden om te kunnen scheiden verstrengen? Ook hier mogen we niet terug naar de tijd dat vooral vrouwen onder de knoet werden gehouden van mannen, de tijd waarin elke mislukking van een huwelijk uitliep op een vechtscheiding waarvan vooral de kinderen het slachtoffer waren, of de tijd waarin scheiding een schande uitriep over de betrokkenen. Laat mensen die vaststellen dat hun huwelijk is verzand en alleen maar zorgt voor ruzie en ongeluk zelf beslissen. Osaer zegt ook dat paars mist gespuid heeft over euthanasie en dat je dat begrip veel duidelijker moet definiëren. Moeten we nu werkelijk nog eens uitleggen dat deze definitie unaniem werd voorgesteld door het Raadgevend Comité voor Bio-ethiek waarin ook eminente katholieke professoren zaten.

De fundamentele rechten en vrijheden waarvoor onze voorgangers gevochten hebben mogen we niet te grabbel gooien.

Mathias De Clercq

Mathias De Clercq

Links

mailto:Mathias.De.Clercq@telenet.be