Sinds Weber gaan we ervan uit dat de staat het monopolie op legitiem geweld heeft. “De staat is een menselijke gemeenschap die (en met succes) het monopolie op legitiem geweld claimt te hebben binnen een bepaald gebied.” Elke vorm van legitiem geweld binnen de staat wordt dus uitgeoefend door de staat of door iemand aan wie de staat het geheel of gedeeltelijk onder bepaalde voorwaarden heeft gedelegeerd. De 'wettige verdediging', ook wel verkeerdelijk wettige zelfverdediging genoemd, is een goed voorbeeld van dergelijke delegatie.

Minister Dewael wil veiligheidsagenten van de Belgische spoorwegen het recht geven om agressieve passagiers tijdelijk te 'immobiliseren' tot de politie komt. Dit betekent eigenlijk dat men het recht zal hebben om een passagier te overmeesteren en te handboeien. Het incident waarbij een veiligheidsagent om het leven kwam is de reden voor het nieuwe idee van Dewael. Dit is dus een nieuwe delegatie door de overheid van het monopolie op het gebruik van legitiem geweld. Ik ben een absoluut tegenstander van dit idee. Het grote probleem is dat mensen die géén politieagenten zijn het recht zullen hebben om een vorm van geweld te gebruiken tegen een burger. Iemand een klap geven is geweld, iemand weerhouden om weg te gaan of iemand opsluiten is ook geweld. In dit geval zouden deze veiligheidsagenten iemand moeten overmeesteren, de handboeien aandoen en voorkomen dat deze persoon weg kan lopen. Laten we even nadenken: men gaat met enkele veiligheidsagenten naar een zogenaamd agressief persoon, deze laat zich niet zomaar de handboeien aandoen, verweert zich en krijgt enkele klappen of wordt op de grond geduwd. Dan doet men deze persoon de handboeien om en voert hem af naar een wachtruimte.

De vraag is nu maar of die persoon écht agressief is. Tenzij men camera's in elk station hangt is dit moeilijk te bepalen. Misverstanden, persoonsverwisselingen, persoonlijke afrekeningen,... kunnen er allemaal toe leiden dat veiligheidsagenten tegenover een totaal onschuldig persoon staan. Mogen de veiligheidsagenten zélf vaststellen dat iemand agressief is? Is hun woord meer waard dan dat van de persoon in kwestie? Is het gebruik van het geweld door de veiligheidsagenten noodzakelijk? Waarin verschilt het 'immobiliseren' van een persoon van arrestatie?

Indien de veiligheidsagenten deze traditionele politiemiddelen ter beschikking krijgen, waarin verschillen ze dan nog van de politie? En welk verweermiddel heeft de burger dan nog tegen deze privé-politie? Indien er een nood is aan sterkere ordehandhaving in de stations, waarom breidt men dan het korps niet uit? De politie heeft het recht om legitiem geweld uit te oefenen indien nodig en is ook opgeleid om precies te weten wanneer welke hoeveelheid geweld noodzakelijk is. Dit zijn ook de voorwaarden waaronder de staat hen heeft opgericht als uitvoerders van het legitieme geweldsmonopolie van de overheid. De veiligheidsagenten kunnen dienen als ogen en oren van de politie, met dezelfde bevoegdheden als de stadswachten nu hebben in de steden. Maar het tussenbeide komen dient men, behalve in extreme gevallen (die worden bepaald in de wettelijke bepalingen rond de wettige verdediging) over te laten aan de politie. Een spijtig incident mag niet leiden tot een schending van het overheidsmonopolie op legitiem geweld.

Chris Demeyere

Chris Demeyere

Links

mailto:chris@chrisdemeyere.be