De onthullingen over seksueel kindermisbruik binnen de katholieke Kerk blijven aanhouden. Tot een week geleden leek het alsof België één van de weinige landen was waar dit misbruik nog binnen de perken was gebleven, maar nu weten we beter. Bisschop Roger Vangheluwe heeft na heel wat pogingen om de zaak in de doofpot te houden, ontslag genomen omdat hij als priester en later als bisschop veelvuldig een minderjarige verkracht had. De voormalige kardinaal Godfried Danneels wordt ervan beschuldigd dat hij al in een vroeg stadium op de hoogte was van deze praktijken, maar zijn geheugen laat hem nu plots in de steek want hij kan zich dat niet meer herinneren. In de wetenschap dat Tele-Onthaal intussen overspoeld wordt met meldingen van seksueel misbruik binnen de kerk, lijkt het zo goed als uitgesloten dat hierover niets bekend zou zijn geweest in het aartsbisschoppelijk paleis. Nu blijkt ook dat de huidige kardinaal André Léonard al jarenlang kindermisbruik toedekte en zelfs zwijggeld betaalde aan een slachtoffer teneinde de zaak stil te houden. Erger nog, hij heeft de priester die een vijftienjarige misdienaar meermaals verkrachtte, niet gesanctioneerd maar overgeplaatst naar een andere parochie waar de priester nieuwe slachtoffers kon maken.

Ook in andere landen blijkt dat hooggeplaatste kerkleiders seksueel misbruik binnen hun diocees of organisatie doelbewust in de doofpot stopten. De Zweedse bisschop Anders Arborelius gaf vorige week toe dat hij een geval van pedofilie binnen de Kerk bewust had verzwegen. De Franse bisschop Pierre Pican weigerde mee te werken met het gerecht over misbruik door een pedofiele priester in zijn diocees. De Colombiaanse kardinaal Dario Castrillon Hoyos verdedigt zelfs de praktijk van het toedekken van pedofilieschandalen door de kerk. Andere bisschoppen proberen dan weer hun handen in onschuld te wassen. De Nederlandse kardinaal Ad Simonis pleitte zichzelf in een televisieprogramma van alle schuld vrij en gebruikte daarbij de woorden ‘wir haben es nicht gewusst’. Hoe geloofwaardig was die uitspraak op een ogenblik dat ‘Hulp & Recht’, het meldpunt van misbruik van de Rooms-Katholieke Kerk in Nederland al meer dan 1.300 klachten over misbruik binnenkreeg?

Toch hoeft die houding van deze bisschoppen, dus ook die van André Léonard, niet te verwonderen. Binnen de katholieke hiërarchie is al eeuwenlang een diepgaande ontsporing bezig waarbij men de belangen van de Kerk liet (en laat) voorgaan boven de trouw aan essentiële ethische beginselen. Dat de hoogste gezagsdragers binnen de katholieke kerk weiger(d)en mee te werken aan het gerecht en dergelijke schandelijke praktijken onder de mat proberen te vegen is mede een gevolg van de richtlijn ‘Crimen Sollicitationis’ die al werd opgesteld in 1962. Volgens die richtlijn moeten zowel de priester, het slachtoffer als eventuele getuigen een absoluut stilzwijgen bewaren over de belastende feiten. Zij dienen zich te houden aan een ‘eeuwige stilte’ (silentium perpetuum). Wie dit stilzwijgen toch doorbrak, zou bestraft worden met excommunicatie. Op de website van de Rooms Katholieke Kerk Nederland staat zelfs dat deze geheimhoudingsplicht tot doel heeft om ‘de schade aan de Kerk zoveel mogelijk te beperken’. De man die jarenlang moest waken over de navolging van deze richtlijn was kardinaal Joseph Ratzinger, de huidige paus Benedictus XVI, die toen aan hoofd stond van de Congregatie voor de Geloofsleer. In die functie had hij onder meer tot taak dat deze ‘pedofilierichtlijn’ werd toegepast.

In 2001 paste Ratzinger deze richtlijn aan en stuurde aan alle bisschoppen in de wereld de brief ‘De delictis gravioribus’ ('Over ernstige vergrijpen'). Daarin staat dat gevallen van seksueel misbruik van minderjarigen door priesters, berecht moeten worden door de Congregatie voor de Geloofsleer en dat dergelijke delicten onderworpen zijn aan het ‘Pauselijk Geheim’. Van een (verplichte) melding van dergelijke praktijken aan de normale gerechtelijke instanties is hierin geen sprake. Op 12 april publiceerde het Vaticaan wel een instructie dat er moet samengewerkt worden met het gerecht, maar een officiële pauselijke richtlijn waarin dit wordt opgelegd aan de bisschoppen is er nog steeds niet. Zolang een dergelijke officiële richtlijn niet bestaat, wordt een normale rechtsgang verhinderd en zijn de kerkleiders medeverantwoordelijk wegens ‘schuldig verzuim’. Daders van deze schandelijke praktijken, met als verzwarende omstandigheid dat ze misbruik maken van hun gezagsfunctie, moeten net zoals andere burgers voor de rechter worden gebracht en gestraft. Tenslotte zou de paus alle gevallen van seksueel misbruik door geestelijken die bekend zijn bij de Congregatie van de Geloofsleer, moeten overmaken aan de gerechtelijke instanties van de betrokken landen. De kerkleiders moeten dringend beseffen dat ze niet boven de wet staan.

Dirk Verhofstadt

Dirk Verhofstadt

Links

mailto:verhofstadt.dirk@pandora.be