Na de schuldbekentenis die Yves Leterme woensdag – tot ieders verbijstering – op papier zette in een brief aan de Minister van Justitie Jo Vandeurzen is het vertrouwen van de publieke opinie in premier Yves Leterme definitief verloren gegaan. Brieven en nota’s van allerlei magistraten op diverse echelons veranderen daar niets aan. Het is ethisch onverantwoord geworden dat de coalitiepartners van Cd&V - in navolging van het kernkabinet - deze premier verder zouden steunen. Het staat immers vast dat er contacten geweest zijn tussen het kabinet van de premier en het parket in eerste aanleg en een raadsheer op het niveau van hoger beroep omtrent een zaak waar de federale regering zelf bij betrokken is. Minstens één bron, met name de betrokken parketmagistraat, stelt verder dat het over meer dan contacten ging, maar dat er effectief sprake was van beïnvloeding.

Over de scheiding der machten is de afgelopen dagen al veel geschreven. Zoals iedereen ondertussen weet, is deze scheiding van groot belang voor het spreiden van de machten in een gezonde democratie. Indien men niet wil verzeilen in een autoritaire staatsvorm is het absoluut noodzakelijk dat men een beroep kan doen op een onafhankelijke rechtsmacht die zich moet uitspreken over geschillen, los van politieke beïnvloeding. Deze basisbeginselen van de liberale democratie werden hoe dan ook overtreden door het kabinet van premier Yves Leterme.

Alleen al het feit dat directe kabinetsmedewerkers van de premier contact onderhielden met magistraten die over het Fortis-dossier dienden te oordelen, waarin de federale regering betrokken partij is, is een manifeste schending van de scheiding der machten en dient gezien te worden als een poging tot machtsmisbruik van de uitvoerende macht over de rechterlijke macht. Waarom onderhoudt men immers die contacten indien het niet de bedoeling is om de beslissing van de magistraten te beïnvloeden? De vraag stellen, is ze beantwoorden.

Voorts bezondigt premier Leterme zich onmiskenbaar en niet voor de eerste keer aan leugens. Zo beweerde Yves Leterme aanvankelijk dat er geen contact geweest was tussen zijn kabinet en de bewuste magistraten, wat dus woensdag door hemzelf tegengesproken wordt in een schriftelijke verklaring. De bewering dat hij pas kennis kreeg van de gebeurtenissen op de morgen van de woensdagzitting van de Kamer kan moeilijk anders dan als de zoveelste leugen worden aanzien.

In de politicus Yves Leterme kan vandaag geen enkel vertrouwen meer gesteld worden. De publieke opinie en een deel van de media mag dan wel in de verkiezingscampagne van 2007 verblind geweest zijn door zijn ronduit populistisch (en onrealistisch) discours over de staatshervorming, vandaag volgt de ontluistering voor dat publiek en het gedeelte van de pers die deze politicus ooit de hemel in prees. Inmiddels werd het land in een diep constitutioneel moeras getrokken zonder uitzicht op reële oplossingen, verbrak Yves Leterme zijn belofte om niet in een regering te stappen zonder staatshervorming of splitsing van het arrondissement Brussel-Halle-Vilvoorde en finaal ging hij ook in het Fortis dossier uit de bocht. Door het visieloos gepalaver over de staatshervorming zag deze federale regering, onder leiding van Yves Leterme, de financiële crisis niet aankomen en wordt zij op twee weekends tijd plots verschalkt door het Fortis-dossier. Onvoorbereid en ondoordacht werden de aandeelhouders in dit dossier buiten spel gezet en werden gedeelten van de Fortis bank verkocht en uit elkaar gerukt (wat overigens vandaag tot nogal wat operationele moeilijkheden leidt). Om het knoeiwerk te verdoezelen, kon Yves Leterme uiteindelijk niet anders dan op een aantal leugens terug vallen, zoals de bewering dat de Europese Commissie onbereikbaar was, waarop Europees Commissaris Neelie Kroes hem een leugenaar noemde, en nu opnieuw omtrent zijn contacten met de rechterlijke macht.

Het is dan ook onethisch om deze federale premier te blijven steunen. De coalitiepartners die dit wel doen, bezondigen zich aan even onkiese praktijken als de premier zelf, omdat zij daarmee impliciet hun goedkeuring geven aan deze manier van werken.

Ondergetekende pleitte op 16 mei 2008 al in een opiniestuk in De Morgen voor het feit dat Open Vld beter uit de regering zou stappen. Er werd toen echter voor een noodlottige strategie gekozen om een visieloos project te blijven ondersteunen dat gedoemd was te mislukken. In het najaar van dit jaar kon Open Vld noch enige andere coalitiepartner nog een kant op. Uit de regering stappen, werd geen optie meer omwille van de financiële crisis. Open Vld heeft dan ook de kans verkeken om haar geloofwaardigheid te behouden.

Vandaag is de situatie van het land dermate precair geworden dat de schizofrenie hallucinant wordt. We hebben vandaag een premier aan het roer staan die zowaar het voorwerp is van een parlementair onderzoek. Wellicht is dit ongezien in de geschiedenis. Tegelijk kan het laten vallen van de regering er mogelijks toe leiden dat de Fortis bank in geen enkele constellatie zal overleven, tenzij mits nationalisering door de overheid (op kosten van de belastingbetaler).

Deze premier kan het land alvast niet uit de crisis leiden. Hij dient dan ook minstens in eerste instantie zelf ontslag te nemen en CD&V dient zijn verantwoordelijkheid te nemen en andere figuur naar voor te schuiven ofwel het initiatief aan iemand anders overlaten. Verder is het volstrekt onethisch dat deze regering nog langer regeert dan nodig. Deze coalitie kan hoogstens nog enkele maanden verder aan het roer blijven om het Fortis-dossier af te werken (desnoods met aanpassing van haar samenstelling of toevoeging van een aantal partijen om een regering van nationale eenheid te maken), maar in juni 2009 moeten er ook federale verkiezingen volgen.

Dat garandeert minstens dat de kiezer opnieuw ernstig genomen wordt en dat na 2009 een periode van vier jaar aanbreekt zonder pre-electoraal klimaat (waarin dan ook een oplossing voor het communautair vraagstuk kan gezocht worden), ook al zullen de kaarten na de verkiezingen hoogstwaarschijnlijk niet gemakkelijk liggen. Het alternatief van verder werken op deze manier is evenwel ronduit onethisch geworden en om die reden dus onaanvaardbaar.

Egbert Lachaert

Egbert Lachaert