In een opiniestuk in De Morgen van 26 november stelde Walter Pauli de gang van zaken binnen Open Vld aan de kaak en wijst hij er op dat de Vlaamse liberalen de afgelopen maanden eerder radeloos ageerden. Hij wijst er op dat drie oorzaken aan de basis liggen van de crisis binnen de zogenaamde Blauwe Maandag-Compagnie, met name de inhoudelijke stand still, de aangetaste geloofwaardigheid van de kopstukken en tenslotte het deelnemen aan een foute coalitie.

Het valt niet te ontkennen dat Open Vld zich vandaag niet in de beste startsituatie bevindt om aan verkiezingen deel te nemen. De oorzaken van die positie liggen evenwel niet op het inhoudelijke niveau. Het liberalisme werd de afgelopen jaren wel degelijk verder uitgediept door tal van denkers binnen en buiten de liberale partij met het oog op het aanreiken van antwoorden op de vraagstukken van deze tijd.

Zo kan er op de huidige financiële crisis op twee manieren gereageerd worden, op een liberale en op een antiliberale manier. Het eerste houdt in dat men op internationaal niveau, om te beginnen het Europese niveau, een aantal instellingen moet creëren die de financiële markten superviseren en de goede marktwerking garanderen. De liberale vaststelling is vandaag dat we internationaal met een vrije markt geconfronteerd worden, maar dat er geen spelleider (een instelling of overheid) bestaat die ervoor zorgt dat die internationale markt duurzaam functioneert. Ook de gebrekkige – nationaal georiënteerde aanpak – van de huidige crisis toont dit aan. Het liberale antwoord op de huidige crisis is dan ook meer transparantie en meer internationale samenwerking. Het antiliberale standpunt is vandaag evenwel dat de vrije markt dient afgeschreven te worden. Daar pleit men voor meer protectionisme en het creëren van begrotingstekorten. Het laatste betekent eigenlijk de jaren ’70 revisited.

We leven net in een tijdperk waarin de oude breuklijnen opnieuw zichtbaar worden, zoals die tussen het liberale marktdenken en het collectivistisch planmodel en tussen het afbouwen van handelsgrenzen en het teruggrijpen naar protectionisme. Ook de breuklijn tussen de aanhangers van een open samenleving en die van een gesloten samenleving, zoals de conservatieven, populisten en nationalisten laait hevig op. Last but not least is ook het verschil duidelijk tussen het liberalisme, dat wel oog heeft voor de noden van de medemens en de noodzaak van een efficiënte overheid, en nietsontziende marktfundamentalisten die recepten prediken die net de oorzaak vormen voor de uitwassen die we de voorbije maanden te zien kregen.

In elk geval is het onjuist om te stellen dat het liberalisme tot een inhoudelijke stand still gekomen is. Wel integendeel, het zijn net liberale antwoorden die ervoor kunnen zorgen dat we in de toekomst ook welvaart zullen kennen. Zo is er absoluut nood aan de verdere afbouw van protectionisme, de verlaging van een te verstikkende belastingsdruk, de afbouw van de bureaucratie van nationale overheden die zich veel te veel bevoegdheden aanmeten, het activeren van werklozen, het vasthouden aan begrotingsevenwichten, het versterken en moderniseren van onze sociale zekerheid en het justitieapparaat en tot slot het implementeren van duidelijke regels om er juist op toe te zien dat de vrije markt naar behoren kan functioneren. Het liberalisme is op al deze domeinen niet het probleem, maar net de oplossing.

Een vraag die Walter Pauli echter terecht stelt, is of Open Vld, als liberale partij, de beste strategie gekozen heeft om die liberale inhoudelijke recepten waar te maken. Deelnemen aan een regering die het klaarblijkelijk – om tal van redenen – aan slagkracht ontbreekt, bleek daarbij toch niet de beste keuze. Overigens lieten verschillende liberalen er van meet af aan twijfel over bestaan of Open Vld de beste strategie gekozen had door zich zo lang in het steriele communautaire zog van het kartel CD&V-NVA te plaatsen, waardoor heel wat kostbare tijd verloren ging om liberale oplossingen voor te stellen om de ware problemen in dit land aan te pakken.

Het probleem van Open Vld is dan ook niet zozeer een probleem van een gebrek aan inhoud, maar een gebrek aan geloofwaardigheid. Deelnemen aan een stand still regering leidt ertoe dat het publiek de indruk krijgt dat ook de liberalen een inhoudelijke stand still kennen. Juist daarom moet de liberale partij zich losmaken van het communautaire en het partijstrategische kluwen waar ze zichzelf in verstrikt heeft en voluit kiezen voor een offensief liberalisme zoals dat de voorbije decennia met succes gebeurde.

Egbert Lachaert

Egbert Lachaert

Links

mailto:egbert@liberales.be