Vanuit het Vaticaan en allerhande christelijke groeperingen wordt druk gelobbyd opdat de Europese grondwet een verwijzing zou bevatten naar het christendom. Dit zou echter moeilijk in te passen zijn in ons concept van democratie en mensenrechten dat iedereen het recht op vrijheid van godsdienst garandeert.

Het bestaan van een godsfiguur is nog steeds een niet-bewezen hypothese. Verwijzingen naar God zijn dan ook volledig uit den boze. Een verwijzing naar de joods-christelijke cultuur “als bron en fundering van de gemeenschappelijke Europese waarden” kan slechts verdedigbaar zijn als onweerlegbaar vast zou staan dat heel onze cultuur en waarden afgeleid zijn van het christendom. Dit is echter een zeer betwistbare stelling. Het zou daarom een zeer grove belediging zijn voor de niet-gelovigen om dit zomaar te poneren.

In het huidige voorstel wordt in de preambule verwezen naar de culturele, religieuze en humanistische tradities van Europa. Dit is een zeer neutrale formulering die geen enkele levensbeschouwing onrecht aandoet. De discussies over of het nu de Grieken, de Arabieren, de Verlichtingsfilosofen, de Kerk of nog anderen waren die het meest bijgedragen hebben tot de vorming van Europese cultuur en waarden, zijn voer voor historici en filosofen en horen niet thuis in preambule van een grondwet.

De precieze inhoud van de preambule is echter al bij al maar een symbolendiscussie. Meer verontrustend is de inhoud van de eigenlijke grondwet. Artikel 51, derde lid bepaalt dat de Unie regelmatig een dialoog moet voeren met levensbeschouwelijke en niet-confessionele organisaties. Dit houdt een institutionaliseren van lobbyisme in. Dit is mijn inziens een zeer slechte zaak.

Niet verkozen groeperingen zoals kerken, vakbonden, bedrijven en NGO’s hoeven zich niet te mengen in het beleid. Responsabilisering van de kiezers door de kracht van het woord en de rede is het enige legitieme middel om druk uit te oefenen op verkozen leiders. Bepaalde beslissingen forceren buiten elke democratische controle van de burger om, is niet aanvaardbaar in een moderne democratie. Absurditeiten zoals de Amerikaanse wapenwetgeving of de Europese landbouwsubsidies, zijn er zuiver gekomen onder druk van lobbygroepen. Allicht zou dit een democratische toetsing door de geïnformeerde burger niet doorstaan. Het is daarom de plicht van elke democraat die zichzelf respecteert om elke vorm van lobbyisme actief te bestrijden, zo ook lobbyisme vanuit de kerk.

Het moge duidelijk zijn dat ik geen enkel probleem heb met gelijk welk standpunt van gelijk welke kerk of organisatie, maar het moet elke burger vrij staan om zelf een mening te vormen en zijn stem uit te brengen voor de politicus die het meest aan die mening beantwoordt.

De preambule van de Europese Grondwet begint met een citaat van Thucydides dat luidt: “Onze constitutie... wordt democratisch genoemd omdat de macht niet in handen is van een minderheid, maar van de grootst mogelijke meerderheid.” Dit mooie citaat is niet te verenigen met enige verwijzing naar het christendom of met een geïnstitutionaliseerd overleg tussen overheid en kerken. Ik roep daarom de onderhandelaars van de Europese grondwet op om niet toe te geven aan lobbyisme uit gelijk welke hoek en de ware betekenis van democratie en mensenrechten als een absoluut principe overeind te houden.

Steven Keirse

Steven Keirse