De kernramp in Japan blijft, hoe erg die ook is, een heel ongelukkige samenloop van omstandigheden. Als we de nieuwsberichten hierover horen kunnen we niet anders dan tot deze conclusie komen. Eerst was er de aardbeving met een kracht van 9.0 op de schaal van Richter, op vier na de zwaarste deze eeuw, waardoor de kerncentrales volgens de procedures werden stilgelegd. De dieselgeneratoren werden opgestart om de koeling te blijven voorzien. Kort daarop kwam de tsunami die alles wegspoelde met als gevolg dat ook de koeling door de dieselmotoren uitviel. De gevolgen in Japan zijn op dit moment niet te overzien. We kunnen alleen maar hopen dat de schade zo beperkt mogelijk blijft.

Ik stel me wel enkele vragen bij de reacties die er, hier bij ons in Europa, op die kernramp volgden. Er waren de populistische reacties in de stijl van “zie je wel, we hadden het altijd al gezegd dat kernenergie gevaarlijk is”, “dit is een duidelijk bewijs dat wij onze centrales moeten sluiten”, enz. Er waren de paniekreacties zoals het onmiddellijk sluiten van een aantal centrales in Duitsland. En er waren gelukkig ook nog enkele normale reacties, die probeerden om op basis van feiten een beslissing te nemen, onder meer om stresstesten op Europees niveau te ontwikkelen en uit te voeren op de Europese kerncentrales.

Het is voor iedereen duidelijk dat kernenergie een gevaarlijke technologie is, en dat uiteindelijk een uitstap uit kernenergie onvermijdelijk wordt, zeker als er geen goede oplossing gevonden wordt voor de verwerking van het radioactief kernafval. De verschrikkelijke kernramp in Japan heeft het gevaarlijk karakter van deze technologie nogmaals duidelijk gemaakt. We moeten in dit debat echter wel sereen blijven en alle argumenten voor en tegen naast elkaar leggen om een rationele oplossing voor dit probleem naar voor te schuiven. Paniek is nu echt uit den boze. Dit is Europa, de geologische structuur is hier helemaal anders dan in Japan. Om in Europa onmiddellijk kerncentrales van hetzelfde type als in Japan te sluiten, zoals Duitsland doet, lijkt mij een brug te ver. De kernramp is immers niet veroorzaakt door het slecht functioneren van centrales van dat type, wel door de hoger vermelde omstandigheden, die zelfs voor Japan uniek waren.

In onze streken zijn er weliswaar aardbevingen, maar die zijn toch van een heel ander kaliber dan de aardbevingen die Japan regelmatig teisteren (de zwaarste aardbeving hier sinds 500 jaar had een kracht van 6.5 op de schaal van Richter). Als het echt tegenzit zou je inderdaad een aardbeving onder de Noordzee kunnen hebben die een tsunami veroorzaakt die onze kusten en onmiddellijke hinterland zou kunnen treffen. Maar waarom moeten dan kerncentrales in het centrum en het zuiden van Duitsland gesloten worden?

Ik denk dat we in eerste instantie moeten leren van wat er in Japan gebeurd is. En op basis daarvan de nodige aanpassingen doen aan onze kerncentrales. Ik denk daarbij aan een additioneel alternatief koelsysteem dat kan blijven functioneren ook als de dieselmotoren uitgevallen zijn en ze niet binnen enkele uren kunnen worden heropgestart. Er zouden ook herstellingssystemen moeten worden uitgewerkt die bepaalde belangrijke herstellingen kunnen uitvoeren, zonder dat er mensen in gevaar moeten worden gebracht. Want zelfs als we de kerncentrales, in een vlaag van paniek, nu gaan sluiten, het radioactief materiaal is daarmee nog niet weg. Het zal nog jaren duren vooraleer alle stralingsgevaar, door ongevallen en/of natuurrampen, volledig geweken is.

Er zijn daarbij ook een paar andere belangrijke vragen: “Als we de kerncentrales nu sluiten, hoe gaan we dan verder onze stroomvoorziening verzorgen?” en “Wat zijn de economische implicaties bij een sluiting?”. Pas als we hierop een antwoord hebben kunnen we het sluiten van de kerncentrales gaan inplannen en niet eerder. Er wordt nu in België geschermd met het argument dat de wet op de kernuitstap reeds dateert van 2003 en dat er dus tijd genoeg geweest is. Dat klopt, maar wat als blijkt dat er niet voldoende vervangende capaciteit is en zal zijn in 2015? Waarom moet je dan toch die sluiting forceren, en daardoor heel het land zonder elektriciteit zetten, of er op zijn minst erg veel voor laten betalen? Ook het idee dat we nu in minder dan vier jaar er in zullen slagen om de capaciteit van de eerste drie centrales te kunnen vervangen, door alternatieve groene stroomvoorzieningen, zonder bijkomende CO2 producerende centrales, is niet realistisch.

Laten we dus vooral niet in paniek slaan. De kerncentrales zijn er en helaas zullen ze er nog een tijdje zijn. Het voorstel om nu stresstesten te voorzien op basis van wat we uit Japan kunnen leren is de weg die we moeten volgen: laten we die testen uitvoeren, de conclusies daaruit openbaar maken en vooral de daarbij horende aanpassingen uitvoeren. De helft van onze stroomvoorziening komt nog altijd uit kernenergie. Dat is veel, heel veel. Als we dit willen vervangen door duurzame groene elektriciteitsproductie zullen er nog veel investeringen nodig zijn. Laten we die investeringen doen, rekening houdend met onze beloftes om de CO2 uitstoot omlaag te krijgen. Want het is pas als de vervangende capaciteit er is, dat er met een gerust gevoel kan besloten worden om de kerncentrales te sluiten en af te breken.

Werner Vanderleen

Werner Vanderleen

Links

mailto:werner@liberales.be