De regeringsformatie bracht ons de laatste maanden niet enkel communautair gehakketak. Wij waren de afgelopen maanden ook getuige van een voorzichtige poging om op sociaal-economisch vlak enkele hervormingen in de steigers te zetten. Zo kwamen de oranje-blauwe regeringsonderhandelaars tot deelakkoorden waarbij economische migratie bespreekbaar werd, de verlaging van de lasten op arbeid werd vooropgesteld en stimuli voor de reïntegratie van werkzoekenden op de arbeidsmarkt werden vooropgesteld. Ondermeer de Sp.A liet niet na haar (toekomstige) rol als ‘oppositiepartij’ ter harte te nemen en deed alvast uitermate haar best om een (eventuele) rooms-blauwe regering het etiket asociaal en rechts op te plakken. De poging om sociaal-economische hervormingen per definitie steeds af te doen als rechts en asociaal overtuigt echter geenszins. Het is bovendien storend dat bijvoorbeeld de socialistische partij met achterhaalde concepten en denkbeelden steeds poogt het etiket ‘sociaal’ te claimen. Dit staaf ik met twee voorbeelden: economische migratie en de lasten op arbeid. Partijen als Sp.A staan als eerste op de barricades om overheidsmiddelen op te eisen die naar ontwikkelingssamenwerking moeten gaan, maar indien het erom gaat mensen uit de derde wereld een kans te geven om zelf een beter lot te hebben, reist – ironisch genoeg – algemeen verzet uit die hoek. Waar bijvoorbeeld liberalen pleiten voor een gecontroleerde economische migratie moet voor Sp.A (getuige daarvan een tussenkomst van Dirk Van Der Maelen in enige tijd geleden) de deur genadeloos dicht blijven voor economische migranten. De Sp.A werpt zich op als de verdediger van de Belgische werklozen die nog niet opnieuw tewerkgesteld zijn. Dit dan wel ten koste van de veel talrijkere armen in de derde wereld die nu op een bootje proberen de oversteek te maken naar het Westen om hier te komen werken in de illegaliteit. De eenvoudige vaststelling dat de duizenden werklozen in België het slachtoffer zouden worden van de economische migranten die ‘hun’ vacatures zouden innemen, heeft vooreerst een donker kantje en verder klopt die analyse ook niet. De grote groep werklozen in België is eenvoudigweg niet beschikbaar voor de vacatures die er zijn en bovendien kan het invullen van de openstaande vacatures tot een economische groei leiden met nieuwe jobcreatie tot gevolg. Getuige daarvan is bijvoorbeeld het effect van het openstellen van de grenzen voor economische migranten uit Oost Europa. Zijn er geen jobs meer beschikbaar voor werklozen in landen die de grens jaren geleden al opengooiden voor die migranten? Natuurlijk niet. Het standpunt van ondermeer Sp.A omtrent economische migratie is vooreerst inhumaan omdat dit mensen uit arme landen ervan weerhoudt de kans te krijgen om hier te komen werken. Daarnaast is deze zienswijze ook hopeloos achterhaald en oubollig in die zin dat economisten het er over eens zijn dat arbeidsplaatsen geen vast statisch gegeven zijn. Dit standpunt lijkt dan ook vooral van een bijzonder conservatieve en allesbehalve sociale instelling te getuigen. Een tweede punt is het onmiskenbaar dogma dat blijft bestaan omtrent de verlaging van lasten op arbeid. Halsstarrig blijft bijvoorbeeld Sp.A, en haar nieuwe voorzitter Caroline Gennez, de verlaging van lasten op arbeid verkopen als een ‘cadeau aan de werkgevers’. Dit is opnieuw ingegeven door een retoriek die dateert uit de negentiende eeuw (proletariërs versus bourgeoisie) die allesbehalve actueel is. Ook dit standpunt heeft een bijzonder weinig sociaal karakter. Wie werkt, moet daarvoor beloond worden. Het negeren van deze stelling was de ondergang van het communisme. Bovendien moet eenieder door te werken ook in staat zijn om vanaf een normale startpositie een sociale mobiliteit in de maatschappij te ondergaan. Vandaag wordt die sociale mobiliteit bijna onmogelijk gemaakt door een achterhaald en onterecht als ‘sociaal’ gekwalificeerd beleid. Wie het geluk heeft gezond te zijn, hard werkt en geen centen via vader of moeder toegestopt krijgt, zal vandaag - indien alles goed gaat - nog net een huis kunnen afbetalen en een normaal leven kunnen leiden. Laat staan dat die persoon een sociale mobiliteit zou kunnen ondervinden. Waarom? Omdat arbeid disproportioneel zwaar belast wordt in ons land. Het inkomen uit arbeid wordt niet alleen belast langs de zijde van de werkgever (die 35% sociale bijdragen betaalt bovenop het loon), maar ook de werknemer draagt 13,07% bijdragen bij, nog los van de belastingen die dan dienen betaald te worden (en die kunnen oplopen tot meer dan 50%). Dit terwijl andere inkomensvormen of verbruik van producten op zich schaarser of niet belast worden. De conclusie is dan ook dat er vandaag een groep burgers is die een inkomen via arbeid probeert te verwerven en dat voor die groep, die overigens ook de lasten van de vergrijzing zal dragen in de komende jaren, de parafiscale en fiscale druk op het inkomen veel te hoog is. De vraag is wat er in godsnaam sociaal en rechtvaardig is aan het behouden van deze disproportioneel hoge druk op het inkomen uit arbeid. De conclusie uit deze twee symboolvoorbeelden is dat de oude retoriek van arm (diegenen die minder verdienen) tegen rijk (diegenen die veel verdienen), waar vooral Sp.A vandaag wil naar teruggrijpen, hopeloos achterhaald is. Wel integendeel, de rechtvaardigheidsbalans tussen inkomen en bijdrage aan de gemeenschap is dermate zoek dat het hele stelsel van de sociale zekerheid in vraag gesteld zal worden en daar loert pas een echt gevaar om de hoek. Populistische stemmen aan de zelfverklaarde rechtse zijde maken dankbaar gebruik van de oude zelfverklaard linkse retoriek om het hele sociale stelsel neer te sabelen. Tussen al deze mediatieke, maar achterhaalde denkbeelden proberen liberalen alvast verder te pleiten voor een echt sociaal beleid. Een werkelijk progressief én sociaal beleid zou inhouden dat men de disfuncties uit het huidig systeem durft aan te pakken om onze sociale zekerheid op termijn te laten overleven. Dit houdt evenwel andere recepten in dan diegene waar bepaalde partijen en verwante organisaties vandaag naar teruggrijpen. Indien die partijen er niet in slagen die andere recepten naar voor te brengen, stoot het voor de borst dat zij het etiket progressief of sociaal zouden aankleven, want dat verdienen zij op dit ogenblik niet.

Egbert Lachaert

Egbert Lachaert

Links

mailto:Egbert.Lachaert@bellaw.be