Er is de laatste weken veel te doen geweest rond het feit dat de Marokkaanse koning Mohammed VI zelf het initiatief nam om enkele wetten in zijn land te hervormen. Zo zullen Marokkaanse vrouwen binnenkort makkelijker kunnen scheiden en meisjes mogen niet meer worden uitgehuwelijkt. De huwbare leeftijd wordt verhoogd naar achttien jaar en mannen mogen niet meer zomaar meerdere vrouwen nemen. Bovendien wordt een huwelijk dat in het buitenland werd gesloten in de toekomst erkend door de Marokkaanse wetgeving en wordt het mannen moeilijker gemaakt om hun vrouwen te verstoten.

Dit zijn belangrijke eerste stappen maar zeker geen eindpunt. Een maatschappij kan de gebruiken en tradities van haar burgers niet zomaar van de ene op de andere dag veranderen. De voorgestelde maatregelen zijn nodig ter ondersteuning van de maatschappelijke onderstromen. Maar hervormingen die niet door een grote meerderheid van de bevolking worden gedragen zijn dikwijls een druppel op een hete plaat.

Leven mensen niet steeds met een soort schaamtegevoel? De meesten wensen immers aanvaard te worden in de maatschappij waar zij dagelijks moeten leven. Waardoor ze zich soms anders voordoen dan dat ze werkelijk zijn om te kunnen functioneren. Waarbij ze een compromis sluiten dat hen het gevoel geeft dat ze opgesloten worden? De keuze tussen het eigen hart en de familie of gemeenschap is niet altijd voor de handliggend en kan soms tot verscheurende keuzes leiden. Zowel voor mannen als voor vrouwen.

Deze gevoelens en tradities worden versterkt door de gemeenschappen die in het buitenland gevormd worden. Iemand die naar het buitenland trekt om daar zijn leven op te bouwen houdt meer vast aan de tradities en waarden van zijn thuisland. Het is een zekerheid die men mee kan nemen, waar men ook gaat en die de meeste mensen niet zo snel wensen los te laten. De eigen taal en cultuur zijn immers een deel van de mens zelf en mogen niet zomaar verloren gaan. Maar dit alles mag geen noodzakelijke veranderingen in de samenleving in de weg staan.

Dit fenomeen is helemaal niet exclusief voor de islamitische gemeenschap. In Japan bijvoorbeeld hebben de vrouwen reeds enkele decennia rechten die vergelijkbaar zijn met deze van de West-Europese vrouwen. Toch vallen ze nog steeds makkelijk uit de boot voor een job of worden ze gediscrimineerd omdat ze zich niet aan de impliciet voorgeschreven normen houden. Als zij bijvoorbeeld trouwen na hun 26ste dan is dit iets waar nog steeds niet hardop over gesproken mag worden. Of als vrouwen niet zelf hun ontslag geven na hun 30ste verjaardag of na het afsluiten van hun huwelijk, dan worden zij nog steeds onder druk gezet om dit toch te doen. Het begint te veranderen, maar laten we niet vergeten dat het reeds meer dan 25 jaar geleden is dat de Equal Employment Opportunity Law in Japan werd ingevoerd. Ook deze wet was een eerste stap, maar daarmee is het ontvoogdingsproces nog niet gedaan.

Ook in een land als België worden mannen en vrouwen nog steeds verschillend behandeld. Denk maar aan de manier waarop - doorgaans mannelijke - commentatoren vrouwen beschrijven die zich zogezegd te hard of te ambitieus opstellen en vergelijk dit met een man in dezelfde omstandigheden. Of de reactie op een vrouwelijke bouwvakker? Of op vrouwen aan de top in de politiek en de zakenwereld?

Ik geloof niet in positieve discriminatie voor de vrouw, ik geloof niet dat wij ons opnieuw moeten gedragen zoals de Dolle Mina’s in de jaren ‘60. Ook niet dat het enkel vrouwen zijn die lijden onder sociale controle of familiale druk. Ik geloof wel dat indien wij ieder individu respecteren zoals hij of zij is, wij nieuwe stappen kunnen zetten naar meer ontvoogding, zelfbeschikking en een ware emancipatie.

Katrien Leinders