In maart 2002, besloot de federale Ministerraad om uit de kernenergie te stappen. Het voorstel voorziet in een sluiting van de Belgische kerncentrales tussen 2015 en 2025. Het pluspunt van deze sluitingen is dat we op die manier niet langer nucleair afval zullen produceren, dat we vervolgens voor een paar tienduizend jaar onder de grond moeten stoppen, vooraleer het (terug) veilig is. Anderzijds zijn er aan deze beslissing ook nadelen verbonden, in die zin dat de kerncentrales goed zijn voor ongeveer 50 à 60 procent van onze stroomvoorziening. Dit laatste wil dan weer zeggen dat we dus tegen 2015- 2025 nieuwe electriciteitscentrales zullen moeten bouwen om het verlies aan (electrisch vermogen) dat we door die sluitingen zullen oplopen op te vangen, of dat we onze stroom in het buitenland (Frankrijk) zullen moeten kopen, wat ook mogelijk zal zijn op de (tegen dan) geliberaliseerde electriciteitsmarkt. Aan beide opties zijn evenwel nadelen verbonden:

• In de eerste plaats is er de optie van het bouwen van nieuwe electriciteitscentrales, die (vooral) op gas en stookolie zullen draaien. Men merke hierbij evenwel op dat:
  1. De olie- en gasprijzen fluctueren, wat maakt dat we niet langer met stabiele, en overigens lage (hoewel onze stroom al bij de duurste van Europa is) electriciteitsprijzen zullen moeten rekenen.
  2. Waar worden olie en gas gewonnen? Voor het grootste deel in overwegend instabiele gebieden (de Golf, de Kaukasus, Rusland, Nigeria,...). Dit vormt dan weer een probleem naar de gegarandeerde toevoer van deze grondstoffen toe, en verhoogt onze al grote afhankelijkheid van een aantal deels instabiele, deels onb-etrouwbare, en deels middeleeuws- feodale regimes nog meer.
  3. Olie en gas zijn schaars, en hoe meer we ervan verstoken (hou ook rekening met de economische ontwikkeling van China, India, (ooit) het Afrikaanse continent, etc.
  4. Olie- en gasverbranding is vervuilend, zelfs in die mate dat we helemaal niet meer aan onze Co2 norm zullen komen, en dat we dus (nog meer) zuivere lucht zullen moeten aankopen in Rusland, wat al een schande op zich is.
• In tweede instantie is er de optie van het aankopen van electriciteit in het buitenland, iets wat bijvoorbeeld zou kunnen in Frankrijk, dat met grote energie- overschotten zit. Men merke hier evenwel bij op:
  1. Dat Frankrijk die electriciteitsoverschotten te danken heeft aan het gebruik van kerncentrales, wat tot gevolg zou hebben dat je kernenergie veroordeelt, en zelfs afschaft/ verbiedt in eigen land, maar dat je tegelijkertijd wel kernenergie aankoopt in Frankrijk. Het is evident dat de productie daar evenzeer leidt tot kernafval, en dat het daar even lang duurt vooraleer het afgebroken is.
  2. Je maakt jezelf afhankelijk van het buitenland in zoiets belangrijks als stroomvoorziening. Weet echter: geen stroom= geen economie.

Willen we hiermee nu zeggen dat we onze kerncentrales niet moeten sluiten? Neen. Er zijn immers alternatieven:

• In eerste instantie is er wat we de groene energie zouden kunnen noemen: energie verkregen uit wind- water- en zonne- energie. Studies hebben evenwel reeds uitgewezen dat dit geen afdoend alternatief is. Immers: zonne- wind- en water- energie zijn geen stabiele energiebronnen (niet genoeg wind: geen wind- energie, teveel wind: ook geen windenergie want de rotorbladen zouden kunnen afbreken; geen waterenergie bij gebrek aan bergen, stuwdammen en stuwmeren). Andere nadelen zijn bijvoorbeeld landschapsvervuiling. Dit wil niet zeggen dat we geen inspanningen in die richting moeten doen: daar waar deze technieken (winstgevend) kunnen worden ontwikkeld en ingezet moet dit o.i. gebeuren.
• Kernfusie. Het principe is dat je, in tegenstelling tot wat in klassieke kerncentrales gebeurt, kernen niet gaat splitsen, maar fuseren. Theoretisch weet men perfect hoe dit moet gebeuren, en dat het kan gebeuren (bijvoorbeeld fusiebom). Het probleem is echter dat de wetenschap er tot op heden nog niet in geslaagd is om de theorie ook in de praktijk om te zetten. De reden hiervoor is dat er enorm veel energie nodig is om een kernfusie in gang te zetten en in gang te houden (bij een fusiebom laat men bijvoorbeeld eerst een kernbom ontploffen die dan de energie levert om de kernfusie op gang te brengen). Vooralsnog is het trouwens zo dat men meer energie nodig heeft om het proces gaande te houden dan dat het opbrengt. Vermeldenswaard is ook het feit dat er in de EU, en via de EU, in een internationaal consortium dat bestaat uit de EU, Japan, Rusland en de VS gewerkt wordt aan rendabele fusiereactoren. Er dient evenwel bij gezegd te worden dat het nog even kan duren.

Zijn er dus alternatieven: ja en neen. Je hebt het groene alternatief, dat niet voldoende waarborgen op een zekere en rendabele bevoorrading biedt, en je hebt de kernfusie die op dit ogenblik enkel op papier bestaat. Daarnaast heeft deze ook als nadeel dat ze radio- actief afval produceert, maar dit zou reeds binnen de 100 jaar na productie nagenoeg onschadelijk zijn, wat dus beduidend veel minder is dan de paar 10000 jaar die we kennen bij kernreactoren. Tot welke conclusie moet dit ons leiden? Alles in beschouwing genomen moeten er o.i.drie paden tegelijkertijd bewandeld worden:

1. Groene energie moet waar nuttig, mogelijk en rendabel ontwikkeld worden.
2. Bijkomende politieke druk moet op de ingeslapen inspanningen om winstgevende fusiereactoren te ontwikkelen gestoken worden, en daarnaast moet er ook extra geld in het onderzoek hiernaar gestoken worden.
3. De bedoeling van 1 en 2 is om tegen 2015-2025 de kerncentrales ook effectief te sluiten. Wanneer 1 en 2 tegen dan niet kunnen voorzien in een gegarandeerde en goedkope (de consument mag niet, al te zeer, de dupe van de zaak worden) energie, gekoppeld aan de onwenselijkheid om nog meer energie op te wekken op basis van gas en olie, dan moeten de kerncentrales opengehouden worden totdat aan 1, 2, en 3 voldaan is.

Dirk Moyaert