Zoals we enkele maanden geleden al stelden, ligt het GBVB ingevolge de crisis rond Irak en de daaraan gekoppelde discussies binnen de NAVO en de VN grotendeels in puin, en dat is jammer!

De Europeanen wegen elk afzonderlijk immers te licht om op het internationale politieke toneel nog een rol van betekenis te kunnen spelen. Omgekeerd vormen de leden van de Unie sámen de grootste economische macht ter wereld en potentieel ook een van de grootste, zoniet de grootste politieke en militaire macht op aarde.

Daarbij komt dat een Unie die primair tot doel heeft om waarden als vrede, mensenrechten, vrijheid en gelijkheid te beleven en uit te dragen, niet enkel het recht, maar ook de plicht heeft om deze te promoten in de rest van de wereld met alle mogelijke politieke, civiele, economische en desgevallend ook militaire middelen; een politieke, civiele en economische grootmacht zonder gewapende macht als stok achter de deur is immers niets anders dan een boer zonder land: een sukkelaar!

Op dit punt gekomen, stelt zich natuurlijk de vraag wat men kan doen om de Europeanen met één buitenlands-politieke en desgevallend militaire stem (ter handhaving van de vrede, peace-enforcement, en ter zelfverdediging) te doen spreken.

Het meest efficiënte middel ware natuurlijk om middels een aanpassing van de verdragen de buitenlands-politieke en militaire bevoegdheid van de lidstaten te onttrekken en over te hevelen naar de de Europese Commissie, en het Europees Parlement, een scenario waarin de controle van de lidstaten zich enkel nog zou kunnen beperken tot de Raad, waar ze, middels gewone of gekwalificeerde meerderheidsstemmingen, nog een zekere rol zouden kunnen spelen. Dit voorstel zou leiden tot een soort EDG-situatie, waarin een Europese Minister van Defensie en een Europese Minister van Buitenlandse Zaken, gecontroleerd door het Europees Parlement zou worden gecreeërd, die bevoegd zouden worden over een gemeenschappellijk Europees leger, c.q. gemeenschappellijk Europees diplomatencorps.

Niettegenstaande dit ongetwijfeld de meest efficiënte en meest Europese manier van werken zou zijn, is de kans dat de verdragen in die zin zullen worden aangepast onbestaande. We moeten dus een andere oplossing zoeken.

Een tweede mogelijkheid zou zijn om de de brokken van het huidige GBVB weer te lijmen, en de draad dus weer op te nemen waar we gebleven waren. Een doorstart van het GBVB als het ware. In de praktijk is er evenwel niets dat er op wijst dat dit niet weer zou leiden tot een complete verlamming op buitenlands-politiek vlak, en tot de creatie/ voortzetting van geldverslindende en slechts marginaal nuttige planningscomités en staven, en een Rapid Reaction Force die er zelfs op papier niet indrukwekkend, laat staan, afschrikwekkend en efficiënt uitziet.

Wat dan?

Een Shengen-scenario, meerbepaald een scenario in hetwelke een aantal voorhoedlanden het op zich nemen om, zoniet een gemeenschappellijk buitenlands beleid, dan toch een gemeenschappellijk defensie, die kan dienen als hefboom voor het eerste, te creëren. Op het vlak van defensie zou dit kunnen en mòeten leiden tot één eenvoudige commandostructuur, één leger met een uniform, een gemeenschappellijke commandotaal, en bovenal: uniform materiaal (vliegtuigen, tanks, helicopters,....), dit alles met het oog op de creatie van een (relatief) groot, efficiënt, modern, beweeglijk, en snel inzetbaar leger dat volledig geschikt en uitgerust is voor vredeshandhaving, peace-enforcement, zelfverdediging, humantaire reddingsoperatie en de strijd tegen het internationale terrorisme.

Dit scenario zou open moeten staan voor alle belangstellenden die bereid zouden zijn om zich positief in een dergelijk project te engageren, een coalition of the willing als het ware, en die bereid zouden zijn om de nodige investeringen te doen (het zwakke punt van de plannen van de Belgische regering). Dit laatste punt is trouwens uiterst belangrijk in die zin dat de creatie van een Europees leger in het begin veel investeringen zal vergen, investeringen die vooral bij diegenen die de laatste decennia chronisch ondergeïnvesteerd hebben in hun leger zwaar zullen aankomen. Lichtpunt is evenwel dat een dergelijke constructie op langere termijn, dankzij schaaleffecten en het feit dat niet alles eindeloos gedupliceerd moet worden, evenwel minder zal kosten, en dat er op korte termijn ook terugverdieneffecten zullen zijn (investeren = werkgelegenheid).

Dit derde scenario zou, naarmate het succes ervan zou toenemen en er steeds meer staten zouden toetreden, kunnen leiden tot een effectief werkende versie van het tweede scenario, en zeer misschien, tot het eerste scenario.

Kortom, een Shengen-scenario op buitenlands-politiek en militair vlak om na een overgangsperiode geld te besparen, de Europese (universele?) waarden van vrijheid, gelijkheid en vrede uit te dragen en af te dwingen, en om gekoppeld daaraan, en in combinatie met de Europese economische macht, het Europa of the willing blijvend een plaats onder de internationale zon te bieden.

Dirk Moyaert

Links

mailto:dirkmoyaert@yahoo.com