Het besparingsplan van de NMBS beroert al enkele dagen de gemoederen. Vandaag wordt hierover een hoorzitting gehouden in het federaal parlement. Het gaat hierbij niet enkel over het afschaffen van enkele (bijna) lege treinen die zelfs hun elektriciteitsfactuur niet dekken. De discussie gaat vooral over hoe de NMBS de nakende Europese opening van de spoorwegmarkt voorbereidt en hoe we ons vervoersnet optimaliseren.

De Belgische belastingbetaler pompt elk jaar 3.5 miljard euro in het uitbaten van de spoorwegen en het onderhouden van de infrastructuur. Als burgers mogen we verwachten dat we met dit geld een efficiënte en betrouwbare dienstverlening krijgen. Quod non! De holdingstructuur zorgt er voor dat er geen modern personeelsbeleid kan gevoerd worden en dat IT investeringen achterblijven. De politieke inmenging in de raden van bestuur leidt er toe dat er geen rationeel operationeel en investeringsbeleid kan gevoerd worden. En de vakbonden zorgen ervoor dat het belang van de reiziger altijd ondergeschikt is aan de eigen belangen en machtspositie. Het wordt tijd dat de NMBS groep een modern bedrijf wordt dat efficiënt en onafhankelijk wordt bestuurd.

De geldverslindende drieledige structuur moet worden aangepakt

Vandaag bestaat de NMBS groep uit drie entiteiten: de NMBS - die de treinen doet rijden - en Infrabel - die instaat voor het onderhoud en investeringen in de infrastructuur. Daarbovenop staat een NMBS holding die instaat voor het personeel en de gebouwen. Maar deze holding heeft geen meerwaarde, anders dan het uitvoeren van politieke doelen. Ze werd opgericht op vraag van de vakbonden om het archaïsche statuut van het personeel te behouden. Een goedwerkende efficiënte spoorwegonderneming, die de infrastructuur van een onafhankelijke en correct werkende infrastructuurbeheerder gebruikt, dat is wat we nodig hebben. Reizigers en goederen stipt en veilig vervoeren van punt A naar punt B, dat is de core business van de spoorwegonderneming. De infrastructuur in goede staat houden, dat is dan weer de taak van Infrabel. Zowel Infrabel als de NMBS hebben recht op de middelen en mogelijkheden om een eigen personeels- en ICT beleid te voeren. Dit zal de efficiëntie en de transparantie van de geldstromen verbeteren.

Markten openen

Vanuit Europa komt ook de vraag tot een verdere opening van de spoorwegmarkt. Er kan dan concurrentie ontstaan tussen wie goederen en mensen van punt A naar punt B brengt. Deze opening van de markten is voor goederen vandaag al een feit. Voor passagiersvervoer zal de komende jaren hetzelfde gebeuren. Het plan dat Descheemaecker deze week door de raad van bestuur loodste past in de visie om deze keer de boot niet te missen. Maar Europa zal hopelijk verder gaan en de opening van de markten, door het scheiden van de infrastructuur en operationele beheerder, verder aanmoedigen. In andere landen heeft men hier niet op gewacht. In enkele landen werd het staatsmonopolie vervangen door (gedeeltelijke) private participaties en een échte opening van de markten. Tot tevredenheid van de klanten en, in tegenstelling tot populair geloof, even veilig als de publieke leveranciers. Europa zal ook de internationale connectiviteit aanmoedigen met de TEN-T programma´s waar ook België van meegeniet.

Tip voor de onderhandelaars

Het is nu of nooit voor de onderhandelaars om ook vanuit de politiek het signaal te geven dat de mobiliteit op een andere leest geschoeid moeten worden. Een afschaffing van de holding, een meer autonome infrastructuurbeheerder, geleidelijke overgang naar gedeeltelijk contractueel personeel, een private participatie en meer concurrentie bij de spoorwegonderneming zijn een goed begin. Tegelijk moet gekeken worden hoe meer efficiëntie kan leiden tot een betere dienstverlening. Hiermee kan, volgens het VBO, tussen de 500 miljoen en 1 miljard euro worden bespaard. Ook de verbondenheid met de andere openbare vervoersdiensten - De Lijn, TEC en MIVB - moeten dringend verbeterd worden. Met een beetje politieke moed doen de onderhandelaars zowel de minister van begroting als de gebruiker van openbaar vervoer een groot plezier.

De auteur is Europees parlementslid en kernlid van Liberales

Philippe De Backer

Philippe De Backer

Links

mailto:phil.debacker@gmail.com