Ons land staat op een kruispunt. De weg naar de toekomst die we zullen inslaan zal bepalend zijn voor het lot van de komende generaties. Kiezen we voor een toekomststrategie die onze regio inschakelt in de organisatie van de zich ontwikkelende nieuwe economische structuur van de wereld, of plooien we terug op de formules en oplossingen van het verleden ?

Het tijdperk waarin we, zoals in de jaren 50 en 60, vooral in Vlaanderen als lageloonregio industrie konden aantrekken is voorbij. De economische groei van onze regio in de naoorlogse periode was vooral het resultaat van het openstellen van onze regio voor buitenlandse investeringen. Bekende voorbeelden zijn de petrochemische industrie en de autoassemblage. Wat vandaag nogal eens wordt vergeten is dat het van oorsprong agrarische Vlaanderen na de Tweede Wereldoorlog een regio was waar vooral goedkope arbeidskrachten beschikbaar waren voor de economische expansie. Dit werd zelfs binnen de verschillende regio's van Vlaanderen uitgespeeld. Toeleveringsbedrijven voor de Antwerpse regio vestigden zich in de Kempen waar de lonen lager waren dan in Antwerpen. Bedrijven vestigden zich in Limburg omdat ook daar de lonen lager waren dan in de Antwerpse regio.

Dit soort regionale troeven kunnen we vandaag niet langer uitspelen, want in een geglobaliseerde economie verhuizen activiteiten met een hoge loonkost en lage toegevoegde waarde vanzelf naar verafgelegen goedkopere regio's. Vlaanderen dreigt dan in de eenentwintigste eeuw in een gelijkaardig postindustrieel scenario terecht te komen als Wallonië eind vorig eeuw. Wie vandaag verder durft kijken dan de grenzen van Vlaanderen, België en zelfs Europa kan zelf vaststellen wat op ons afkomt. De bevolking daarbij angst aanjagen voor de op handen zijnde noodzakelijke veranderingen is echter een politieke gemakkelijkheidsoplossing. Wie van onze regio een eiland wil maken te midden van de op handen zijnde economische transformaties, zet ons op weg om het lot van de Dodo ondergaan. Geïsoleerd en niet opgewassen tegen de uitdagingen die van buitenaf op ons toekomen. De vergrijzing in Vlaanderen noodzaakt ook nog eens dat de meerwaarde die door de resterende actieve bevolking wordt geleverd stijgt. Zowel interne als externe factoren zetten aan tot actie.

De wereldwijde economische verschuivingen veroorzaken spanningen in de financiële en de economische stromen die van een nieuw globaal raamwerk dienen te worden voorzien. De tijd van de Lisabon-strategieën is daarbij voorbij, waarbij ambitieuze doelstellingen slechts worden geschraagd door een inspaningsverbintenis en niet door een concreet afdwingbare resultaatsverbintenis. De Belgische economie dient niet alleen een kennis- maar ook een resultaatgerichte kunde-economie te worden. Niet alleen een kennismaatschappij is nodig, maar ook de kunde om die om te zetten in producten en diensten met een hoge meerwaarde. De gerealiseerde meerwaarde dient een veel groter hefboomeffect te realiseren dan vandaag. Zaken doen als toeleverancier van halffabrikaten is niet langer voldoende om onze welvaart op te baseren. Meer ondernemerschap in de zoektocht naar meerwaarde en dit in alle geledingen van de samenleving is daarbij noodzakelijk.

Onze regio zal zich pro-actief dienen in te schakelen in de nieuwe economische en sociale wereldarchitectuur en daarbij een trapsgewijze aanpassing doorvoeren van zijn politiek, sociaal en economische weefsel. We zullen niet zozeer harder moeten werken in onze oude industrietakken maar vooral nieuwe industriële activiteiten en diensten moeten ontplooien waarbij een eenheid productie een grotere toegevoegde waarde dient te ontwikkelen. Onze economie dient zich te ontwikkelen naar het produceren van meer toegevoegde waarde per geleverde eenheid inspanning zowel inzake arbeid, kapitaal als grondstoffen.

De massaproductie van vandaag dient te worden vervangen of op zijn minst aangevuld met investeringen in industriële activiteiten en diensten met een hogere toegevoegde waarde. De economische organisatie van Duitsland is daarvan een goed voorbeeld, ze zijn en blijven de economische motor van Europa. Ons land en zijn regio's zakken daarentegen steeds verder weg in de internationale rankings.

We zijn ondertussen toch rijkelijk laat met het uitvoeren van de noodzakelijke maatschappelijke aanpassingen. Onze maatschappelijke organisatie steekt stokken in de wielen om acties door te voeren die al jaren geleden onze samenleving op de rails hadden moeten zetten. We missen blijkbaar de moed en de actiebereidheid om noodzakelijke hervormingen door te voeren. Onze structuren zijn niet gericht op het voorbereiden van de toekomst, maar het bijwerken van de problemen veroorzaakt door het verleden. We doen aan staatshervorming, maar vergeten daarbij dat ook de natie dient hervormt.

Een hele politieke generatie zal de moed dienen op te brengen om de maatschappelijke transformatie door te voeren om de welvaart en het welzijn van de huidige en komende generatie in ons land waar te blijven maken. Om het maatschappelijke en economische kader op te bouwen waarbinnen onze regio zich kan aanpassen aan de nieuwe realiteit zal een innovatief kader moeten worden gecreëerd door de politici die op alle beleidsniveaus een geïntegreerde en vooral resultaatgerichte structuur zullen moeten opbouwen, geschraagd door een visie en strategie voor de toekomst. Dit betekent dat er concrete stappen dienen te worden genomen die verder gaan dan Vlaanderen in Actie (ViA) en het Marshall Plan in Wallonië omdat we daar nog terugschrikken voor de complete ombouw van ons economisch weefsel. Decennia van politieke en maatschappelijke moed zijn daarbij noodzakelijk voor het veranderingsproces naar ‘meer door beter’.

Peter Van Osta

Peter Van Osta

Links

mailto:peter@vanosta.be