Op gevaar van eigen leven trok Sint-Gorik anno 580 door het Zoniënwoud om halt te houden op een eilandje van de Zenne. Hij bouwde er een kapel en schonk zo het levenslicht aan de legende en de stad die 'Broeksele' zou heten. 'Broek', hetgeen staat voor moerassig gebied en 'Sele' hetgeen hoeve of woonst betekent. Sindsdien heeft dit moerassig gebied heel wat realiteiten gekend en velen hebben er sindsdien letterlijk en figuurlijk de grond van onder hun voeten voelen gaan. Stabiliteit is nooit dat waar Brussel voor gestaan heeft.

Maar deze stad is niet gezonken en vandaag speelt Brussel een belangrijke rol in een zich steeds verder (ver)bindende wereld. Het is de hoofdstad van Europa en bekender dan het land en de regio waar ze dat van is. Het is een stad die weinigen liefhebben, met uitzondering van de Brusselaars of de toeristen die op een zonnige dag van haar schoonheid en verwarring kunnen genieten. Vlamingen en Walen zijn vaak minder lovend over deze stad. Iets waar zelf de zon niets aan kan veranderen. Brussel, het is een fenomeen dat vreemd aandoet. Het is de plaats waar beslist wordt. Het is, de plaats waar Vlamingen en Walen met vele anderen samenkomen en 'gedwongen' zijn om samen te leven. Het is de plaats waarmee België staat of valt en die vandaag opnieuw een hoofdrol speelt (of zou moeten spelen) in een communautair zeer geladen debat.

OK, Brussel-Halle-Vilvoorde. Eerst wat feiten, met onmiddellijk de kanttekening dat op het moment van dit schrijven probleem 177 nog niet van de baan is. De uitkomst van de onderhandelingen zijn echter voor dit betoog van ondergeschikt belang. Op dit moment is BHV de enige niet-provinciale kiesomschrijving in Vlaanderen. Dit brengt met zich mee dat eenieder in Halle en Vilvoorde kan stemmen op een Franstalige lijst uit Brussel. In Waals-Brabant kan er omgekeerd niet op Vlaamse lijsten uit Brussel gestemd worden. Hugo Schiltz verwoorde het onlangs daarom ook perfect door dit probleem als een territorialiteitsconflict te benoemen. Zolang de splitsing geen realiteit is, zal het dan ook vanuit dat perspectief voor problemen blijven zorgen en alle Vlaamse politici weten dit. De (politieke) actualiteit zorgt er wel voor dat er een afweging moet gemaakt worden tussen het op de spits drijven van dit conflict enerzijds en het aanpakken van sociale en economische uitdagingen anderzijds. Diezelfde politici weten dus ook dat dit land op dit moment vele andere katten te geselen heeft, hetgeen in een aanhoudende conflictueuse situatie niet kan gebeuren. Deze afweging moeten de politici maken en hetgeen uit de bus komt zal op termijn daarop beoordeeld worden.

Er is echter een fundamentele vraag die onder meer in dit debat zelden gesteld wordt en waar we op lange termijn een antwoord zullen moeten vinden. Hoe gaan we om met het fenomeen Brussel. Hoe gaan we om met deze internationale stad die nu en nog meer in de toekomst uit zijn voegen barst. Dit is een realiteit die er voor zorgt dat de omgeving van Brussel, vooral Vlaams-Brabant, niet alleen verder kan verfransen, maar ook kan verengelsen, vermarrokaansen, verspaansen,ver... Reageren we hier defensief op of op een pragmatische en open wijze? Van welke kant willen we ons laten kennen, zonder daarom naïef te zijn? Je kan zeggen dat de splitsing van Brussel-Halle-Vilvoorde voor een zekere Vlaamse rust en zekerheid zou zorgen. Het zou voor een duidelijke territoriale afbakening zorgen van waaruit de vlamingen op hun gemak aan een open samenleving kunnen werken. Dat is echter een verkeerde voorstelling. De splitsing zal geen effect hebben op de volksuitbreiding naar haar omgeving toe. Brussel trekt mensen aan. Brussel kent nog vele jonge mensen en mensen willen ruimte en een aangename leefomgeving. Brussel is en kan zelf zo'n omgeving zijn, maar er is meer ruimte aanwezig in de rand en de afstand tot Brussel en de werkplek blijft comfortabel. Onder meer voor diezelfde reden trokken en trekken vele Vlamingen weg uit Brussel.

Bovendien kan eenieder in de Vlaams-Brusselse rand voor de Vlaamse verkiezingen een lijst indienen en zich verkiesbaar stellen. Vandaag zetelt als gevolg daarvan reeds één 'franstalige' in het Vlaams parlement. In de toekomst kunnen dit er meerdere worden en dat hoeven niet alleen Franstaligen te zijn. Reden tot paniek? Het einde van 'Vlaams'-Brabant? Het zal wel zo'n vaart niet lopen, maar één en ander zal toch van onze reactie afhangen : Defensief en gesloten, of offensief en open? Het is een open vraag waarop geen van beide antwoorden zijn eigen finaliteit ten gronde kan voorspellen.

Ik wil toch nog dit meegeven. In Brussel hebben heel wat Vlaamse instellingen uit de sociale en culturele sector er door hun open houding voor gezorgd dat er heel wat goede en constructieve verstandhoudingen tot stand zijn gekomen tussen de Brusselaars van diverse taal- en cultuurachtergronden. Alles is er verre van perfect, maar de meeste Brusselaars hebben leren leven met het verschil en er ook de positieve kanten van leren waarderen. Dat zorgt voor heel wat wederzijds respect waardoor ik me als Brusselaar en Vlaming niet in mijn eigenheid bedreigd voel.

Maar, en dat is dan mijn antwoord op de vraag of BHV nu al dan niet gesplitst moet worden, in Brussel zijn de Vlamingen een bevoorrechte minderheid. De vele Vlaamse instellingen die er grotendeels vanuit Vlaanderen gefinancierd worden zorgen er ook deels voor dat we ons als 'Vlaming' meer op ons gemak voelen. Deze relatieve rust maakt het waarschijnlijk makkelijker om open te zijn? Misschien kan de splitsing daar bij de Vlamingen ten dele toe bijdragen.

Jan Pille

Jan Pille

Links

mailt:jrafke@yahoo.es