De Vlaamse werkloosheid heeft begin 2010 duizelingwekkende cijfers bereikt. Het aantal werkzoekenden steeg in 2009 met liefst 23,8 %, tot 220.375 Vlamingen. In Wallonië zijn er ruim 250.000 werkzoekenden, hetgeen inhoudt dat ruim 14,6 % van de actieve bevolking geen job heeft. Verwacht wordt dat er in 2010 nog 60.000 werkzoekenden bijkomen. Een opmerkelijk fenomeen is dat het tevens en in hoofdzaak de hooggeschoolden zijn wiens stijgende werkloosheid de pan uitswingt. Bij hen valt een stijging vast te stellen met 35 % of bijna 12 % meer dan het gemiddelde.

De Europese Lissabon strategie, met haar werkzaamheidsgraad van 70 % is dan ook verworden tot een fata morgana. Meer dan 26 van de 95 Europese regio’s voldoen aan de Lissabon criteria, maar Vlaanderen en Wallonië zijn daar niet bij. Sterker nog, de afstand van Vlaanderen tot vergelijkbare en nabije regio’s is de laatste jaren groter geworden. De situatie is dus zorgwekkend; een sense of urgency, een absolute noodzaak.

Paradoxaal genoeg zijn de knelpuntberoepen ook vandaag de dag niet verdwenen. Hoe is het mogelijk dat ondanks de explosie van de werkloosheid sommige jobs nog steeds niet ingevuld raken? Het antwoord is vrij eenvoudig. Ondanks de desastreuze situatie van onze arbeidsmarkt, ondanks de verscheidene werkgelegenheids- en actieplannen die aangenomen werden op de verschillende niveaus wordt er nog steeds veel te weinig aandacht besteed aan een activerend arbeidsmarktbeleid en aan levenslang leren.

Wie werkloos wordt, wordt vandaag immers niet gestimuleerd om zich bij te scholen en zich aan te passen aan een zich steeds wijzigende arbeidsmarkt. Het is eigenlijk onbegrijpelijk dat een land dat gekend staat voor de kwaliteit van zijn onderwijs er niet in slaagt om ook na het afstuderen van jongeren, te zorgen voor een permanente bijscholing en vorming van zowel werkenden als werkzoekenden. Daarenboven is het nog steeds een oud zeer dat ons onderwijs niet voldoende afgestemd is op de arbeidsmarkt. Onderwijs en innovatie zijn dan ook de sleutelwoorden in de zoektocht om onze arbeidsmarkt uit het slop te trekken. België zou opnieuw een voortrekkersrol dienen te spelen bvb. op het vlak van groene energie, elektrische wagens, enz. Het is enkel door blijvend te investeren in vorming en in innovatie dat wij nog een rol van betekenis in het economische landschap kunnen spelen en dat wij onze welvaart kunnen verzekeren.

In dit economisch kader en rekening houdend met onze internationale positie is het dan ook onbegrijpelijk dat de voorzitter van de socialistische vakbond, Rudy De Leeuw, bepleit dat de RVA vandaag de dag soepeler dient te zijn in haar beoordeling van de werkwilligheid van werknemers. Eens te meer vergist de (socialistische) vakbond zich van strijd. In plaats van te pleiten voor een kwalitatieve begeleiding en opleiding van zowel werkenden als werkzoekenden, bekritiseert men de opvolging door de RVA van werkzoekenden. Deze opvolging is net nodig om mensen te stimuleren een job te zoeken. Men dient te begrijpen dat men mensen geen dienst levert door hen ten eeuwigen dage het genot van werkloosheidsuitkeringen te beloven, waardoor men hen in praktijk in de langdurige werkloosheid dumpt. Eens te meer is dit de verkeerde boodschap die wordt gegeven.

Onze Belgische sociale zekerheid is een combinatie van het verzekeringsprincipe en het solidariteitsprincipe. Het is een verzekering tegen het sociale risico dat men zijn job verliest. De werkloosheidsverzekering dient de overbrugging te vormen tussen periodes van werken. Controle op de inspanningen van werkzoekenden om zich opnieuw in de arbeidsmarkt te integreren, kaderen in de toepassing van dit verzekeringsprincipe. Mensen dienen met man en macht gemotiveerd te worden om zich bij te scholen of aan de slag te gaan.

Anderzijds dient te worden opgemerkt dat de werkloosheidsuitkeringen in België laag zijn. Door correct toe te zien op de toepassing van het verzekeringsprincipe in de werkloosheidsverzekering zou men budgettaire ruimte kunnen hebben om de uitkeringen te verhogen zodat dichter kan worden aangesloten bij het laatste nettoloon van de werknemer.

Een ander oud zeer op de Belgische arbeidsmarkt blijft de bedroevende participatiegraag van 55-plussers. Het Generatiepact van de paarse regering ten spijt is slechts 34% van de 55-plussers werkzaam. De afgesproken Lissabon-norm bedraagt 50%. Het blijvend vasthouden aan de brugpensioenregeling, de anciënniteitsgerichte barema’s en de wijze waarop ontslagvergoedingen worden berekend, zijn hier onder andere de oorzaak van. Het blijft een open vraag welke politicus of belangengroepering in het belang van de algemene welvaarstverzekering de moed gaat hebben om aan deze heilige huisjes te raken.

Vakbonden hebben een zeer belangrijke rol te spelen in onze samenleving, maar dragen tezelfdertijd een grote verantwoordelijkheid. Ik hoop dan ook dat zij de juiste strijd aangaan. Wanneer ik Rudy De Leeuw hoor spreken, stel ik me evenwel de vraag wat er nog meer nodig is opdat men de ernst van onze arbeidsmarktsituatie zou inzien?

Elisabeth Matthys

Elisabeth Matthys

Links

mailto:elisabeth@liberales.be