Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche gaat het Vlaams energiebeleid evalueren. Eindelijk. Want zoals het nu loopt, voert ze een vuil groen beleid dat vooral de minstbedeelden op kosten jaagt. Totnogtoe ging Van den Bossche ervan uit dat een aanpassing van het energiedecreet zou volstaan om de kritiek op de perverse effecten van de oversubsidiëring van de zonnepanelen de mond te snoeren. Die oversubsidiëring via het systeem van groenestroomcertificaten was nog door Steve Stevaert in het leven geroepen. Dat systeem wentelt de kosten niet af op de begroting, maar op de kap van energiegebruikers die zich geen zonnepanelen kunnen veroorloven of de plaats of mogelijkheden ontberen om ze te installeren.

De groenestroomcertificaten worden immers betaald via de elektriciteitsfactuur. De minister voor Energie hield ons maandenlang voor dat de prijsstijging vooral de schuld was van de ‘monopolist’ Electrabel en de door zijn toedoen, mislukte liberalisering. Niet waar, zegt de federale toezichthouder CREG: het beleid van de Vlaamse overheid zelf is verantwoordelijk voor minstens de helft van de prijsstijging. Tussen 2007 en 2009 betaalt een gemiddeld gezin 65 euro meer. Het wordt hoe langer hoe duidelijker dat een hervorming van het Vlaams energiebeleid zich opdringt. Dat beleid is niet alleen financieel onhoudbaar voor de distributienetbeheerders maar ook en vooral voor de consument, die op het einde van de rit de factuur moet betalen.

Het huidig systeem geeft bedrijven en particulieren die investeren (of dat al gedaan hebben) in zonnepanelen gedurende 20 jaar subsidies onder de vorm van groene stroomcertificaten. De kosten hiervoor worden gedragen door de distributienetbeheerders. Deze geven hiermee invulling aan hun openbare dienstverplichtingen: dat is de ecologische en sociale opdracht die de Vlaamse overheid hen sinds 2003 heeft toevertrouwd. Vooral door het onverhoopt grote succes van de zonnepanelen (18 keer meer zonnepanelen tegenover 2008), maar ook door andere maatregelen, zoals de gratis kilowattuur en de subsidies voor dakisolatie en hoogrendementsglas bereiken de distributienettarieven een ongezien hoogtepunt, omdat al deze maatregelen worden doorgerekend in de distributieprijs voor onze elektriciteit. Dit jaar laten de distributienetbeheerders hun tarieven met 80 tot 85 euro stijgen, volgend jaar zou daar nog 90 à 100 euro bijkomen en daar stopt het niet.

Erger is dat dit systeem het pervers effect kent dat wie geen zonnepanelen heeft, mee de subsidies (groenestroomcertificaten) betaalt van de buurman die er wel heeft liggen op het dak van zijn villa. Die laatste werd al gesteund om de investering te doen en betaalt dankzij zijn eigen stroomvoorziening ook een lagere energiefactuur. Het groen en socialistisch discours waarbij energie wordt voorgesteld als een basisrecht voor iedereen klinkt nobel maar is in de realiteit asociaal. Het huidige systeem creëert bovendien een sneeuwbaleffect: de stijgende energieprijzen leiden ertoe dat meer mensen hun energiefactuur niet meer kunnen betalen. En dan moet de Vlaamse regering maatregelen treffen om energie-armoede tegen te gaan, zoals de verplichte minimumlevering van aardgas tijdens de winterperiode waartoe ze onlangs besliste. Maar die gewaarborgde levering wordt ook doorgerekend aan de netbeheerder die het op zijn beurt opnieuw verrekent aan de energiegebruikers.

Ik pleit voor een nieuw groen energiebeleid via de eigen begroting van de Vlaamse regering. Dat zou de regering ertoe aanzetten een beleid te ontwikkelen met een zo groot mogelijk rendement aan een zo laag mogelijke kost. Precies daar wringt het schoentje vandaag: volgens de Serv vertegenwoordigt de sector van de zonnepanelen 55% van de totale kost aan groene stroomcertificaten (547 mio euro in de periode 2009-2012) terwijl ze slechts een aandeel heeft van 15% in de totale hernieuwbare energieproductie. De Serv stelt ook dat alle andere groene technologieën (WKK, windenergie, biomassa, etc) een hoger rendement opleveren dan de beste zonnepanelen.

Samengevat: vandaag kiest de Vlaamse regering voor de sterkste ondersteuning van de duurste technologie via een systeem dat nog jarenlang verder doorwerkt en tot perverse asociale gevolgen leidt, al begint de minister van Energie wel de steun voor zonnepanelen af te bouwen. Andere, meer belovende technologieën zoals vergistings- en WKK-installaties, krijgen daarentegen onvoldoende steun om rendabel te worden. En dan heb ik het nog niet gehad over de goedkoopst denkbare groene energie, namelijk de energie die we besparen. Vooral daarin moet de overheid haar energie steken: steun aan isolatie, hoogrendementsglas, condensatieketels. De doelstelling om 13% hernieuwbare energie te halen, mag voor het energiebeleid geen fetisj zijn.

De auteur is Vlaams Volksvertegenwoordiger voor Open Vld

Irina De Knop

Irina De Knop

Links

mailto:irina.deknop@lennik.be