Het buitenlandse beleid van de eerste Bush-administratie is in een notendop samen te vatten. Irak, Iran en Noord-Korea werden uitgeroepen tot de ‘As van het Slechte’ en er zou niet meer met onderhandeld worden. Integendeel, de tirannen moesten verdwijnen, manu militari indien nodig. Van pragmatisme was geen sprake meer: Amerika zal zich niet meer inlaten met misdadige regimes. Op geen enkele manier mogen ze gelegitimeerd worden.

Na de aanvallen op Afghanistan en Irak is het echter duidelijk geworden dat het zelfs voor de enige overgebleven supermacht geen sinecure is om op de ruïnes van een falende staat een nieuwe, vrije staat te bouwen. Het is dan ook geen verrassing dat mevrouw Rice, Minister van Buitenlandse Zaken in de regering Bush, op 19 maart 2005 zei dat ze het verlangen van de Europese staten deelt om Iran tot zijn verplichtingen te dwingen met vreedzame en diplomatieke middelen. Na Noord-Korea wordt nu ook Iran ‘zachter’ aangepakt.

Wat een overwinning voor de Europese diplomatie! In plaats van te slaan kiezen de Amerikanen nu ook om te lokken. In plaats van door geweld te dwingen wordt geopteerd voor beïnvloeding door onderhandeling. In het bijzonder is Amerika bereid zijn veto op te geven met betrekking tot Iran’s toetreding tot de WTO en Europa te steunen, Europa dat sinds een tweetal jaar economische voordelen in het vooruitzicht stelt als Iran zijn nucleair verrijkingsprogramma stopzet.

En de steun van Amerika is een steun die kan tellen. Want laten we eerlijk blijven: Europa’s wortel mag dan wel aantrekkelijk lijken voor een land met een hoge werkloosheid en een jonge bevolking. Zonder de steun van de Verenigde Staten zal de wortel eerder mager uitvallen. Paradoxaal blijkt dat de Europese diplomatie in haar onafhankelijkheid haar Atlantische vrienden nodig heeft.

Toch mogen we ons niet tegoed doen aan navelstaarderij. Op mevrouw Rice haar woorden volgden al snel die van de Iranese Minister van Buitenlandse Zaken. Iran, zo stelt hij, gebruikt zijn nucleaire technologie alleen voor vreedzame doeleinden. En geen enkele bedreiging, geen enkele omkoopsom kan er de Islamitische republiek van weerhouden die technologie te gebruiken. Bovendien stelt Iran zich hardop de vraag waarom de buren, Pakistan en Israël, wel ongestraft nucleaire wapens mogen bezitten. Dat het dus duidelijk is dat Iran niet zomaar zijn verrijkingsprogramma zal opdoeken. Gezien het gevaar van een atoombom in de handen van de mullahs mag men dan ook niet terugschrikken negatieve middelen in te zetten.

De uitspraak van mevrouw Rice werd gevolgd door een Europa dat zich bereid verklaarde om indien nodig Iran voor de Veiligheidsraad te brengen en te straffen. Even groot als de wortel moet de stok zijn. Gerichte economische en politieke sancties moeten volgen: embargo op luxegoederen, reisverbod voor de Mullahs, diplomatiek isolement… En uiteindelijk mag zelfs een algemeen embargo niet uitgesloten worden. De bevolking mag dan wel getroffen worden. Met een half miljoen Iranese jongeren die jaarlijks de horden werklozen vervoegt, mag men hopen op zware sociale onrusten als de economie verder verslecht.

En als alle vreedzame middelen zijn uitgeput, tot militaire acties overgaan? In principe en in allerlaatste instantie sluit ik dit niet uit. Maar een Iran dat zich tussen Irak en Afghanistan bevindt, dat bovendien sterke banden heeft met verschillende militante bewegingen, kan met een vingerknip de gehele regio destabiliseren. Bovendien zou premier Verhofstadt’s voorstellen voor een Europese defensiemacht eerst gehoor moeten vinden, wil Europa niet zoals altijd op de Verenigde Staten moeten steunen.

In elk geval staat de Europese aanpak terug bovenaan de agenda. Eerst lokken en slechts in allerlaatste instantie, als alle andere vreedzame middelen zijn uitgeput, naar de wapens grijpen. Met het leven van iedere mens staat immers teveel op het spel.

Laten we hopen dat niet alleen de overdonderende realiteit hiervoor gezorgd heeft.

Kevin Torck

Kevin Torck

Links

mailto:Kevin.Torck@telenet.be http://users.pandora.be/kevin.torck/