In de schaduw van de financiële crisis, het opeenvolgen van internationale topconferenties en niet te vergeten de Amerikaanse presidentsverkiezingen verdwijnt de Congolese actualiteit in het niets. De situatie in één van grootste Afrikaanse landen die een scharnierpositie heeft in het Afrikaanse continent neemt niettemin zorgwekkende proporties aan. Terwijl een nieuwe regering maar net gevormd is na bijna een maand onderhandelen, glijdt de situatie in het oosten van de Democratische Republiek Congo verder weg in een moeras van geweld en schendingen van mensenrechten, met een hernieuwde rekruteringsgolf van kindsoldaten, mishandeling en verkrachting van vrouwen op grote schaal en het op de vlucht slaan van honderdduizenden gezinnen.

De oorlog is terug in het land en het optreden van de internationale gemeenschap neemt zielige proporties aan. Onder het berustend oog van één van de grootste actuele VN-missies die zo’n twintigduizend blauwhelmen omvat en vele tienduizenden in burger slaagt een kleine generaal Nkunda genaamd erin een regio zo groot als Frankrijk volledig te destabiliseren, diens belangrijke steden te bedreigen. Ondertussen volgen officiële delegaties elkaar op, ministers van buitenlandse zaken en secretarissen-generaal, ronkende voornemens zonder engagementen, zeker nu de situatie zich stabiliseert.

Deze groteske situatie die voor de lokale gemeenschappen onnoembaar leed veroorzaakt en een land groot als West-Europa in een politieke lethargie brengt, inspireert de meest kleurrijke geruchten die geen enkele partij vergeet. Het buurland Rwanda zou actieve ondersteuning bieden aan ‘zijn’ generaal, uit zijnde op de plundering van de rijkdommen en als partij binnen de geëxporteerde Hutu-Tutsi spanningen, zich onttrekkend aan VN veroordelingen als slachtoffer van een genocide waarin het Westen niet vrijuit gaat. De lokale en nationale overheden zouden op hun beurt om dezelfde redenen onvoldoende krachtdadig optreden, maar vooral op zich niet krachtig genoeg zijn. De Verenigde Naties tot slot zouden als instrument van Westerse overheden om uiteindelijk dezelfde redenen slechts toekijken om te verdelen, wat hen de woede van de lokale bevolking oplevert.

In het hart van de duisternis is het moeilijk kijken, maar één ding is duidelijk. Het ontbreekt aan politieke wil dit conflict tot een einde te brengen terwijl de universele rechten van de mens dagelijks en op ongekende schaal geschonden worden. De Europese Unie engageert zich niet, de Afrikaanse Unie nog minder en de Verenigde Naties slagen er zelfs niet hun al te beperkt mandaat uit te voeren, namelijk het beschermen van de lokale bevolking en het verschaffen van humanitaire assistentie. De situatie in het oosten van Congo acht men niet belangrijk genoeg, noch de situatie in Darfur en in Somalië, ironisch genoeg zich wegstekend achter humanitaire of humanistische redenen. De integriteit van de mensen en een bevolking, en diens welzijn zijn maar object van verontwaardiging en subject van mobilisatie als die vermengd raakt met de eigen integriteit en het eigen welzijn. En eigenlijk dus, geen mensenrechten, alleen belangen… geen universeel belang, slechts eigenbelang.

Zo ziet men dat de huidige financiële crisis die uitmondt op een economische crisis zonder verpinken overheden over de hele wereld aanzet tot het vrijmaken van tientallen, dikwijls honderden miljarden euro’s en dollars. Het welzijn van hun bevolking is in gevaar, hoewel geen sprake is van een gevaar voor diens integriteit. De voedselcrisis die zich eerder dit jaar heeft ingezet met sociale onrust in vele ontwikkelingslanden tot gevolg, kon nauwelijks enkele miljarden beloften opleveren. In stilte stierven en sterven echter kinderen en bejaarden, op het veld en in straat.

De mens is wat hij is en zoals men in Ivoorkust zegt, als het regent grijpt ieder naar zijn hoofd. Als het niet regent ook, zo blijkt! Laten we alleen eerlijk zijn met onszelf en onze Westerse aanspraken op universele mensenrechten en welzijn geïnspireerde interventies achterwege laten. In de wereld wekken ze vooral verontwaardiging op en tasten ze onze geloofwaardigheid aan, in het oosten van Congo bestendigen ze vooral het dagelijkse leed van gehele gemeenschappen die sinds jaren niets anders gekend hebben.

De auteur werkt en leeft in Kinshasa

Kevin Torck

Kevin Torck

Links

mailto:kevin.torck@gmail.com