De verkiezingen zijn nu al meer dan vier maanden achter de rug. De formatiegesprekken raakten al snel in het slop. De Vlamingen kwamen met een scherpe eisenbundel en de Walen bleven ‘non’ zeggen. Zo klonk het weken aan een stuk in de pers. Niemand, zelfs de formateur niet, leek bereid om af te stappen van de egelstellingen die tijdens de kiescampagne ingenomen werden. Na een verkenningstocht van ruim een maand zijn de onderhandelingen nu langzaam terug op gang aan het komen. Uit recente peilingen is duidelijk gebleken dat de Franstaligen vooral schrik hebben van het uiteenvallen van België. Aan Vlaamse kant is bijna 40% voor splitsing van het land – een ongekend hoog aantal – maar dit is nog altijd geen meerderheid, de separatisten halen slechts 28,8%. Met andere woorden: in België is en blijft de overgrote meerderheid van de bevolking tegen de opsplitsing van ons land. De vraag is dan ook eenvoudig: ‘Is het opsplitsen van België wel een goeie zaak voor Vlaanderen?’

De miljardenstroom van Vlaanderen naar Wallonië zou dan inderdaad ophouden te bestaan. Maar er zullen altijd geldstromen zijn van één regio naar een andere. Stel dat in een zelfstandig Vlaanderen er een geldstroom bestaat tussen pakweg Oost-Vlaanderen, Antwerpen, Brabant enerzijds en West-Vlaanderen en Limburg anderzijds . Wat gaan we daarmee doen? Verder splitsen? Vlaanderen wordt dan alleen Oost-Vlaanderen, Antwerpen en Brabant, en West-Vlaanderen en Limburg worden dan twee ministaatjes. Dit is gewoon te gek om los te lopen. En waar gaat Brussel bijhoren? Laten we noch dromen over een Vlaanderen met Brussel, noch over een Vlaanderen zonder Brussel. Dat zijn utopieën. Het eerste betekent immers een onmogelijk samengaan met een Franstalige meerderheid, het tweede betekent het einde voor de Brusselse Vlamingen. En bovendien moeten we dan heel goed op de Brusselse rand letten, of die geraken we via een democratische volkstelling ook nog kwijt.

Dit zijn maar twee voorbeelden die duidelijk maken dat het separatisme van ondermeer Bart De Wever niet zo evident is, nu niet en op langere termijn ook niet. Separatisme is niet de weg die we moeten inslaan en dat moeten we aan iedereen duidelijk maken. Vlamingen, Walen, Brusselaars en niet te vergeten, de duitstaligen, moeten samen verder werken aan de toekomst van ons land. En toch moeten we uit dit communautair moeras geraken. Er moet een oplossing komen, en het mag geen maanden meer duren. Misschien dat het volgende stappenplan ons uit de impasse kan halen. In een eerste stap moet Brussel-Halle-Vilvoorde geregeld worden. We zijn dat als Vlaamse en Franstalige democraten aan onszelf verplicht. We kunnen niet terug naar de kiezer zonder een regeling voor Brussel-Halle-Vilvoorde. Het arrest van het Grondwettelijk Hof is daarin heel duidelijk. Nu zal een dergelijke oplossing voor de Franstaligen moeilijk liggen, maar dat kunnen we met de volgende stappen opvangen.

Zo kunnen er enkele maatregelen moeten afgesproken worden om de federale staat te versterken. Dat is dan meteen de ‘compensatie’, die de Vlamingen moeten betalen voor BHV, maar die kunnen ook voordelig voor de Vlaamse burgers zijn. Wat kunnen die maatregelen zijn? In de eerste plaats de installatie van een federale kieskring. Zo zou een deel van de kamerleden, bijvoorbeeld vijftig boven de huidige honderdvijftig, via een nationale kieskring kunnen verkozen worden. Daarmee zullen politici er alle belang bij hebben om zich aan beide kanten van de taalgrens op een ernstige manier te profileren en zich in te zetten voor problemen die alle Belgen bezighouden. Ten tweede kunnen we ook een reeks criteria vastleggen waarmee we van een bepaalde bevoegdheid kunnen bepalen op welke niveau die het beste geplaatst kan worden. De effectieve invulling hiervan, bijvoorbeeld via artikel 35 van de Grondwet, kan dan in de loop van de legislatuur in alle sereniteit uitgewerkt worden. Uiteraard kan dit ook betekenen dat bepaalde bevoegdheden terug verhuizen van het regionale niveau naar het federale niveau of omgekeerd.

Pas daarna kan men onderhandelingen beginnen over fiscaliteit, over de sociale zekerheid, over justitie, over de vergrijzing, over burgerschap, enzovoort. Daarbij moeten zoveel mogelijk liberale accenten gelegd worden, zoals het streven naar een begroting op overschot in plaats van een beperkt tekort, over een substantiële belastingsverlaging, over een vereenvoudiging van de belastingswetgeving, over ingrijpende hervormingen in justitie, over de manier om de Belgische nationaliteit te verwerven. Even belangrijk vanuit een liberale visie is dat er geen enkele zin in het regeerakkoord komt die ethische dossiers uit het parlement houdt.

Zonder eensgezindheid over deze aangehaalde stabiliserende factoren zal het heel moeilijk blijven om uit deze impasse te geraken, en zal deze regeringsvorming nog heel lang duren. En dat kan zware gevolgen hebben voor alle Belgen, en dus ook voor de Vlamingen en de Franstaligen. In het belang van ons aller welzijn moeten we nu snel fundamentele stappen zetten in de staatshervorming. Maar dan wel stappen die gebaseerd zijn op de rede, en niet op de emotie.

Werner Vanderleen

Werner Vanderleen

Links

mailto:Werner@liberales.be