“Homoseksuele leerkrachten die huwen, kunnen daardoor in moeilijkheden raken op hun school”, zei directeur-generaal Mieke Van Hecke van het Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs (VSKO) zaterdagavond in het Canvas-programma 'Nachtwacht'. Daarmee is Van Hecke niet aan haar proefstuk toe; eerder beweerde ze reeds in het politiek praatprogramma ‘De Zevende Dag’ dat ze in katholieke scholen nog liever islamlessen heeft dan zedenleer, aangezien de islam ten minste een godsdienst is.

De manier waarop Van Hecke zich uitlaat over normen en waarden stoort ons mateloos. We kunnen ons immers niet van de indruk ontdoen dat in haar visie de katholieke godsdienst - of in het algemeen religie - een patent heeft op waarden en dat katholieken hooguit mededogen dienen te hebben ten aanzien andersdenkenden. Bovendien haalt Van Hecke maar al te graag het schrikbeeld van de neutraliteit aan, een ziekte waaraan alle godsdienstlozen zouden lijden. Nog los van het feit dat ze allicht permissiviteit bedoelt, klopt dit schrikbeeld niet. Van Hecke schijnt niet te beseffen dat ieders mening slechts intrinsiek waardevol kan zijn indien zij totstandkomt zonder dwang, wars van enig dogma.

Dit is trouwens een belangrijke procedurele voorwaarde om tolerant te zijn ten opzichte van andermans opinie. Wanneer Van Hecke het heeft over mededogen, gaat het dus in feite om permissiviteit, met name het gedogen van een andere opinie, niet omdat men die mening beschouwt als intrinsiek waardevol, want ontstaan zonder dwang (dit is de kern van tolerantie), maar om allerlei andere motieven, bijvoorbeeld om een conflict te vermijden. Tolerantie is echter een aan te moedigen levenshouding en vergt een enorme inspanning van eenieder, niet in het minst een uitgesproken capaciteit om zich in te leven in de denkwereld van je medemens.

Momenteel maken we op het internationale politieke toneel zeer woelige tijden mee. Intolerantie en onbegrip blijken belangrijke drijfveren te zijn van de diverse actoren. Als westerse democratie dienen wij onze verantwoordelijkheid op te nemen. Onze jeugd, de leiders van morgen, laten opgroeien tot tolerante mensen vormt daartoe een wezenlijke bijdrage. Is de tijd niet rijp om vanuit onze – zo mogen wij toch veronderstellen – levensbeschouwlijk neutrale staat het begrip ‘tolerantie’ en de daaraan verbonden levenshouding op te nemen in de eindtermen? Is het politiek incorrect om scholen te verplichten hun leerlingen op te voeden tot kritische individuen die in staat zijn het hen aangereikte opvoedingsproject op haar waarde te schatten? Moeten wij toestaan dat, onder het mom van vrijheid van onderwijs en in het kader van een – met belastingsgeld gefinancierd – uniek pedagogisch project, mensen worden gediscrimineerd op basis van hun seksuele geaardheid? Wij denken in ieder geval van niet.

Aangezien tolerantie een niet evidente levenshouding is, dienen scholen een uiterst belangrijke rol te spelen in het ontwikkelingsproces van hun leerlingen tot tolerante individuen. Onze maatschappij kan er alleen maar de vruchten van plukken. Werk genoeg dus voor de nieuwe minister van onderwijs!

Sofie Bracke en Kurt Van Raemdonck

Sofie Bracke en Kurt Van Raemdonck