Een ontnuchterende boodschap bracht Louis Michel deze maand. De stijgende voedselprijzen hebben ‘het potentiële effect van een echte economische en humanitaire tsunami in Afrika’. Waar in het rijke noorden de daling van de koopkracht vervelend is, gaat het in de arme ontwikkelingslanden vaak om een spel op leven en dood. De Europees Commissaris voor Ontwikkeling en Humanitaire Hulp zal echter veel meer moeten doen dan de voedselhulp optrekken.

Maar laat ons eerst het goede nieuws brengen. Er zijn ook mensen die beter worden van de stijgende voedselprijzen. Voedselexporterende landen gaan er op vooruit, net zoals de boeren in de meeste landen. Hun inkomen gaat er sterk op vooruit en ze kunnen hun achterstand op de steden terug inlopen. Daar hebben arme niet-boeren in ontwikkelingslanden echter weinig boodschap aan. Zij spenderen het overgrote deel van hun schamele inkomen aan voedsel en worden dus het hardst getroffen. Hulp moet zich dan ook op deze bevolkingsgroepen controleren. En voedselhulp is dan één van de manieren om te helpen en heeft zeker zijn nut in gebieden waar fysiek geen voedsel voorhanden is.

In de meeste gevallen is dát echter niet het probleem. Voedsel is er wel, maar het is niet betaalbaar voor grote delen van de bevolking. Dan is de juiste aanpak om bij voorkeur inkomenssteun te geven of, indien dat niet mogelijk is, voedselsubsidies te voorzien. Zaak is de voedselprijzen zo weinig mogelijk te verstoren. Voedselhulp in regio’s waar voedsel wel voorradig is zou de prijzen doen instorten en de plaatselijke kleine boeren, die eindelijk net vooruitgang kunnen boeken, treffen.

Prijscontroles zoals ze door een aantal populistische regimes in bijvoorbeeld Venezuela, Rusland en Zimbabwe doorgevoerd worden, zijn uiteraard helemaal uit den boze. Ze komen ten goede aan iedereen, ook zij die het eigenlijk niet nodig hebben, leiden onvermijdelijk tot lege rekken als voedsel te goedkoop wordt en zorgen er vooral voor dat producenten en boeren er geen baat meer bij hebben om de voedselvoorziening te verzekeren. En dan ontstaan pas echte hongersnoden.

Wil Louis Michel echt iets betekenen voor de derde wereld, dan moet hij Europees Landbouwcommissaris Mariann Fischer Boel bij de arm nemen en haar en de Europese regeringsleiders ertoe aanzetten om eindelijk het Europees landbouwbeleid sterk te hervormen. Dat beleid heeft de landbouw in vele ontwikkelingslanden de das omgedaan. Het afschaffen van alle marktverstorende elementen ervan zou die landen jaarlijks veel meer opbrengen dan alle ontwikkelingshulp samen. Importbeperkingen, exportsubsidies en inkomenssteun schermen nu onze markten af voor producten uit de derde wereld.

Door dit beleid verhinderen we dat de ontwikkelingslanden uit de put klimmen. Ze kunnen hun landbouwproducten niet afzetten en kunnen zelfs niet meer concurreren met voedsel uit de Europese Unie dat cynisch genoeg op hun markten gedumpt wordt. Zo duwen we de bevolking van de derde wereld verder in een afhankelijke positie en maken we het hen onmogelijk zich te ontwikkelen. Dit kan niet de bedoeling zijn van een groot Europees politiek project. Het ideale moment om komaf te maken met dit nefaste beleid is dan ook aangebroken. Met de stijgende voedselprijzen gaat het de landbouwsector voor de wind. Een zelfde kans om de markt open te gooien en de subsidies af te schaffen zonder de landbouwsector pijn te doen doet zich waarschijnlijk in geen tientallen jaren meer voor. Als we het nu niet doen, wanneer dan wel?

De kans dat dit gebeurt is helaas klein. De enige echte bestaansreden voor dit beleid is immers het electoraal belang van politici die zich voor de kar van lobbyende landbouwers laten spannen. Ook de regering-Leterme is helaas in dit bedje ziek: het regeerakkoord spreekt zich expliciet uit vóór een sterk Europees landbouwbeleid. Blijkbaar is binnen de CD&V van Yves Leterme de B van Boerenbond nog altijd belangrijker dan de B van Barmhartigheid.

Jules van Rie en Philippe De Backer

Jules Van Rie en Philippe De Backer

Links

mailto:jules.vanrie@jongvld.be mailto:philippe.debacker@ugent.be