Zaterdag 24 januari 2009 heeft paus Benedictus XVI de fel omstreden bisschop Richard Williamson gerehabiliteerd. Die werd in 1988 samen met drie anderen tot bisschop gewijd door de ultraconservatieve Franse aartsbisschop Marcel Lefèbvre, die zich vanaf de jaren zestig fel verzette tegen kerkhervormingen. Lefèbvre werd later door paus Johannes Paulus II geëxcommuniceerd en ook zijn volgelingen werden door de Heilige Stoel in de ban gedaan. Die vier volgelingen stonden aan het hoofd van de ultraconservatieve Maatschappij van Sint Pius X (SSPX), die zich steeds gekant heeft tegen bepaalde moderniseringen binnen de kerk Nu heeft de katholieke kerk de zwarte schapen met open armen in haar kudde opgenomen nadat ze beloofd hebben de kerkleer en het gezag van de paus te accepteren.

Richard Williamson staat gekend als notoire negationist en antisemiet. In een interview voor de Zweedse televisiezender SVT vorige week verklaarde de bisschop nog dat er tijdens de Tweede Wereldoorlog geen Joden in gaskamers zijn vergast, dat er ‘overweldigende’ bewijzen bestaan dat er nooit gaskamers zijn gebruikt en dat er ‘slechts’ tweehonderd tot driehonderdduizend Joden zijn omgekomen in de nazi-concentratiekampen. Tijdens het interview maakte hij ook duidelijk dat de Holocaust niet heeft plaatsgevonden. De werkelijkheid is evenwel dat onder het nazisme ongeveer zes miljoen Joden werden vermoord. Dit gebeurde in gesloten vergassingswagens in Chelmno waarin per keer enkele tientallen Joden konden vermoord worden, en in vaste gaskamers in Majdanek, Belzec, Sobibor, Treblinka en Auschwitz-Birkenau met een capaciteit van enkele tientallen tot meer dan duizend personen. Alleen in Auschwitz werden al ongeveer 1,3 miljoen mensen vermoord, doorgaans via vergassing.

Daarnaast deed Williamson tijdens het interview ook ronduit antisemitische uitspraken: “Anti-Semitism can only be bad if it is against the truth. But if something is true, it cant be bad”. Ook vroeger deed de bisschop al sterk antisemitisch getinte uitspraken. Zo noemde hij de Joden de vijanden van Christus, spoorde hen aan om zich te bekeren tot het katholicisme en wees ze aan als de aanstichters van vernieuwing en corruptie in de katholieke kerk. Hij beschuldigde de Joden ervan dat ze uit zijn op de verovering van de wereld waarbij hij verwees naar de Protocollen van de Wijzen van Zion, een vervalst document dat door de Russisch orthodoxe Kerk werd gebruikt als een ‘rechtvaardiging’ voor haar antisemitische doeleinden. Op het internet staan verschillende brieven van de bisschop waarin hij zijn licht laat schijnen over allerlei hallucinante complottheorieën zoals over de moord op president Kennedy, de aanslagen van 9/11 en het gevaar van het communisme waarbij hij steevast refereert naar de kwalijke rol van Joden. Williamson is een gevaarlijke gek.

De woordvoerder van het Vaticaan verklaart dat de rehabilitatie los staat van de ideeën en uitspraken van Williamson. Dit is nonsens. Wie zo een persoon rehabiliteert en opneemt in de hoogste kringen van de katholieke kerk, draagt een bijzonder zware verantwoordelijkheid. De paus maakt hiermee duidelijk dat hij niet tilt aan het negationisme en antisemitisme van de bisschop. Benedictus XVI bezocht Auschwitz op 28 mei 2006. Daar deed hij net als zijn voorgangers geen echte knieval. Als Duitser, gewezen lid van de Hitlerjugend en in 1943 actief bij het afweergeschut van de Wehrmacht in München, had hij een symbolisch gebaar kunnen stellen. Zijn toespraak in het vernietigingskamp zat echter vol dubbelzinnigheden. Zo wees hij op het stilzwijgen van God (‘waarom bleef U stil, hoe kon U dit alles tolereren?’), maar niet op het stilzwijgen van Pius XII en op diens verantwoordelijkheden. Benedictus XVI onderkent geen enkele algemene christelijke of Duitse medeplichtigheid aan de Holocaust, zoals ik nochtans heb aangetoond in mijn boek ‘Pius XII en de vernietiging van de Joden’.

De huidige paus doet wel vaker rare zaken. Op 6 februari 2008 stelde hij de herziene versie van een Latijns goedevrijdaggebed voor waarin hij de christenen vraagt te bidden zodat de Joden Christus als de verlosser zouden erkennen. Volgens de Romeinse opperrabbijn Riccardo Di Segni is deze uitspraak ‘in duidelijke en gevaarlijke tegenspraak in minstens veertig jaar joods-katholieke dialoog.’ Daarnaast verwees Benedictus XVI ook naar de vroegere paus Pius IX, die in het jaar 2000 zalig werd verklaard, als ‘een lichtend voorbeeld voor allen’. Nu stond Pius IX gekend als een hardleerse antisemiet die in de negentiende eeuw het Romeinse getto opnieuw liet openen, en elke vorm van godsdienstvrijheid streng veroordeelde. Benedictus XVI viel voordien al op door zijn rabiate afkeer van het gebruik van voorbehoedsmiddelen en van homoseksualiteit, maar niet van het antisemitisme.

Met het rehabiliteren van Richard Williamson stuurt de huidige paus een dubbel signaal uit. In de eerste plaats geeft hij aan dat negationisten en antisemieten een plaats hebben in de top van de katholieke kerk. In de tweede plaats versterkt hij hiermee het gezag van een bisschop die meer dan 60 jaar na de gruwelijke gebeurtenissen blijkbaar van plan is de geschiedenis te herschrijven en de Joden opnieuw te ontmenselijken. Welke gevaarlijke en vreselijke gevolgen dit de voorbije 2000 jaar gehad heeft, weten we allemaal.

Dirk Verhofstadt

Dirk Verhofstadt

Links

mailto:verhofstadt.dirk@pandora.be