Tijdens zijn recente bezoek aan de Gazastrook verklaarde de Zuid-Afrikaanse Minister van Inlichtingen, Ronnie Kasrils, dat de internationale gemeenschap nu wel eens mag stoppen met zijn drooglegging van de Palestijnse regering en dat Zuid-Afrika de nieuwe eenheidsregering steunt. In één adem nodigde hij de Palestijnse premier, Ismael Haniyeh, ook uit voor een officieel bezoek aan zijn land. Alhoewel het de eerste keer is dat een minister van een niet-Arabisch land openlijk zijn steun betuigt aan een regering waartoe Hamas behoort, is dit zeker geen revolutionaire internationale daad. Zo had de Russische president Poetin Haniyeh ook al ontvangen. Reeds van bij het begin van het aantreden van de Hamas-regering onder leiding van premier Ismael Haniyeh maar nog veel meer sinds de installatie van de zogenaamde eenheidsregering gaan er hier en daar dan ook stemmen op om de geldstroom vanuit de EU en de VS naar de Palestijnse regering te laten doorgaan. De Palestijnse regering is immers democratisch verkozen, zo gaat de redenering, en de gewone man in de straat wordt getroffen, niet degene die men wenst te treffen, met name de Hamas-beweging. Bij deze stelling zijn echter enkele kanttekeningen te plaatsen.

Ten eerste is Hamas, dat op de lijst van terroristische organisaties van de Europese Unie staat, meer dan een terroristische organisatie of een politieke partij. Net zoals Hezbollah in het zuiden van Libanon, bestaat het netwerk van Hamas uit ziekenhuizen en allerhande sociale voorzieningen. De beweging heeft deze activiteiten nodig om het imago op te poetsen maar ook om een gevoel van verbondenheid te creëren en, misschien belangrijker, een gevoel van morele afhankelijkheid. De sociale functies van Hamas bestonden echter reeds lang voor er ook maar sprake was van regeringsdeelname. Dat ze achteraf bij een gebrek aan buitenlands geld droog zou komen te liggen, is dan ook vreemd en zelfs onwaarschijnlijk te noemen. Tenzij de betrokken sociale voorzieningen een middel waren, en geen doel op zich.

Een andere belangrijke kanttekening bij het argument dat alleen de gewone man in de straat wordt getroffen, is de reden die aangehaald wordt door Hamas zelf. Men wil namelijk geld om het politieapparaat en de staatsambtenaren in de Palestijnse gebieden te kunnen betalen. Dit zou dan het brutale geweld tussen de gewapende milities van Fatah en Hamas moeten indijken. Het is uiteraard waar dat een rechtsstaat pas ter dege kan functioneren als de veiligheid van de burgers gegarandeerd wordt en in tweede orde als ze een goede dienstverlening krijgen van de overheid, maar hiermee geeft men zelf al aan dat het hoofddoel niet welzijnswerk is, maar wel het uitbetalen van staatslonen. Dit is uiteraard een vreemde situatie: ofwel worden de ambtenaren betaald met buitenlands geld ofwel zorgen de milities van de twee regeringspartijen voor een quasi-burgeroorlog. Daarbovenop komt nog dat de liefdadigheidsacties van buitenlandse ngo’s niet gestopt zijn na de inauguratie van de regering-Haniyeh, wel integendeel. De grootste donoren aan humanitaire acties in de Palestijnse gebieden zijn nog steeds de Verenigde Staten en de Europese Unie. Die geldstromen meer afleiden naar het dirigistische staatsapparaat lijkt dus niet meteen in het voordeel van de zwakkeren te zullen uitdraaien.

Het argument dat de Verenigde Staten en de Europese Unie zelf aanhalen is dat men niet kan verwachten dat men geld geeft aan een terroristische organisatie, die ook nog eens weigert het geweld af te zweren. Geld geven aan gelijk welke internationale actor die dreigt met terroristische acties tegen burgers is absurd. Het klassieke argument om dan te verwijzen naar Israël gaat slechts ten dele op. Enerzijds omdat ‘two wrongs don’t make a right’: als de Israëlische overheid zijn boekje te buiten gaat, is dit onaanvaardbaar en moet het zeer scherp veroordeeld worden. De oplossing is echter niet om de andere partij geld te geven voor represailles. Tenandere kan je niet aan de ene kant met het vingertje staan zwaaien naar Israël terwijl je in je rug geld toestopt aan een regering die zegt dat ze het zullen gebruiken voor geweld. Uiteraard moet ook Israël zijn bijdrage leveren en zal het verregaande toegevingen moeten doen. Israël én de Palestijnse gebieden zullen dus een stap in de juiste richting moeten zetten, door op zijn minst de vredesonderhandelingen terug aan te vatten. Voorwaarde is dan wel dat de Palestijnse regering de staat Israël erkent. Tot een oplossing komen met iemand die zegt dat je niet bestaat is immers onmogelijk.

Een laatste stelling waar steeds wordt op teruggekomen is dat Hamas democratisch is verkozen en dat men deze regering daarom niet zomaar naast zich neer kan leggen. Dat argument snijdt echter evenmin hout: één van de zwaktes van een democratie is nu net dat ze zichzelf kan onderuithalen en dat via democratische weg ondemocratische of zelfs anti-democratische krachten aan de macht kunnen komen, die niet terugdeinzen voor terrorisme. De Britse Eerste Minister Blair verwoordde het als volgt: “Ik erken volledig het legitieme mandaat van Hamas. Maar als ze willen dat ik hen geld geef, dan wil ik dat ze dat niet gaan gebruiken voor terrorisme. De keuze ligt dus bij Hamas”.

Als de democratie kan onderuit gehaald worden van onderuit, kan ze echter ook vandaaruit gered worden. De keuze ligt in de toekomst dus vooral ook bij de Palestijnen zelf en niet bij de internationale gemeenschap. Zoals Karel De Gucht aangeeft in zijn boek Pluche, is het in een democratisch proces essentieel dat de kiezers ook de verantwoordlijkheid opnemen voor hun handelen binnen dit proces en er niet hun handen van aftrekken. Aan de Palestijnen dus de keuze bij de volgende verkiezingen: willen zij een anti-democratische, geïsoleerde regering? Of slaan zij de weg naar de hoop in? Hetzelfde geldt voor de Israëlische burger: slaat hij ook die weg in? Of zoals Karl Popper in 1992 stelde: “so we have a duty, instead of predicting something bad, to support the things that may lead to a better future”.

Zvi Raman

Zvi Raman

Links

mailto:zvi@liberales.be