 |
Liberales is een onafhankelijke denktank binnen de liberale beweging. De leden zien het liberalisme als een progressieve beweging die opkomt voor de vrijheid van het individu, rechtvaardigheid en mensenrechten. |
|
& A B C D E F G H J K L M N O P R S T V W Z d i v
Verenigd in Vooruitgang - Luxvoor - vrijdag 31 maart 2006
'Sommige mensen zien de dingen zoals ze zijn, en vragen: waarom? Ik droom van dingen die niet bestaan, en vraag: waarom niet?' Robert Kennedy had gelijk. Er ligt een land voor ons dat nog niet bestaat. Een land waar de ontplooiing van het individu voorop staat, en niet zijn verzorging. Waar de burgers trots zijn op hun moderne en welvarende land, respect hebben voor elkaar en vertrouwen in de toekomst. Een land dat zich bewust is van zijn kernwaarden en die met overtuiging uitdraagt. Een land met een sterk besef dat iedereen het beste uit zichzelf moet halen om Nederland mee te laten draaien in de top van de mondialisering.
Grijp de onderwijskansen - Inan & Pinar Akbas - vrijdag 20 november 2009
Het wordt tijd dat we afstappen van de idee van de achtergestelde allochtoon, die niet gelijk wordt behandeld door de autoriteiten, op school, op straat en op de arbeidsmarkt, inzake huisvesting, etcetera. Ongetwijfeld zal er altijd discriminatie blijven bestaan. We leven nu eenmaal niet in een perfecte wereld. Maar laten we ons hier focussen op het thema onderricht. Beter dan in een ontwikkeld land als België, dat toch over een zeer degelijk onderwijssysteem beschikt waarin gelijke kansen en de vrijheid van mening en individu vooropstaan, met bijvoorbeeld betaalbare scholen en studiebeurzen, zullen je kansen niet worden.
Waarom ik geen conservatief ben - Friedrich A. Hayek - vrijdag 14 oktober 2005
Conservatieven zijn het gewoonlijk niet eens met collectivistische en directivistische maatregelen op industrieel vlak, en hier vinden liberalen dikwijls bondgenoten in hen. Maar tezelfdertijd zijn conservatieven gewoonlijk protectionistisch en hebben zij dikwijls socialistische maatregelen gesteund in de landbouw. Inderdaad, hoewel de beperkingen die vandaag bestaan in de industrie en handel hoofdzakelijk het resultaat zijn van socialistische inzichten, werden de even belangrijke beperkingen in de landbouw gewoonlijk geïntroduceerd door conservatieven, zelfs op eerdere tijdstippen. En in hun inspanningen om het vrije ondernemerschap in diskrediet te brengen hebben vele conservatieve leiders gewedijverd met de socialisten.
De illusie van gratis - Rudy Aernoudt -
De prijs buitenspel zetten en tegelijk de lofrede van de marktwerking bezingen is een contradictio in terminis. Dat is nochtans precies wat de aanhangers van de gratis-manie doen. Door de illusie te creëren dat alles gratis is, wat schaars is, schakelen zij de marktwerking uit in heel wat domeinen waar ze perfect mogelijk is. Nemen we het voorbeeld van de gratis trein. Iedereen gratis op de trein moet kunnen, luidt de boodschap. Dat betekent gewoon dat de overheid, via belastingsgelden, betaalt. Er ontstaat dus een totale breuk tussen de verbruiker en de betaler. Dit is nu precies een aantasting van de kern van de marktwerking.
Globalisering en de ontwikkeling van het individu - Wim Aerts - vrijdag 28 maart 2003
Het is van levensbelang dat op internationaal niveau een vrije markt gecreëerd wordt waarbinnen ontwikkelingslanden op een faire manier kunnen deelnemen aan het internationale handelsverkeer. Ik pleit er voor om het individu in het ontwikkelingsland als startpunt te nemen. De belangrijkste vraag van gans het ontwikkelingsvraagstuk moet zijn: hoe kan ervoor gezorgd worden dat het individu in een ontwikkelingsland zich kan ontplooien? Wat kan maken dat het dynamisch proces van economische ontwikkeling en democratisering vanuit het individu kan gestart of versneld worden?
Pleidooi voor een consequent liberalisme - Wim Aerts, Tom Claerhout, Philippe De Backer, Mathias De Clercq en Jules van Rie - vrijdag 13 mei 2005
Het liberalisme koestert de vrijheid, wat inherent inhoudt dat voortdurend moet gestreden worden voor het wegwerken van onvrijheid. Het liberalisme is een vernieuwingsgezinde beweging, die het gevestigde steeds in vraag stelt en zich verzet tegen verstarring, status-quo, bekrompenheid en conservatisme. Vrijheid staat voor openheid, wat leidt tot confrontatie, wat op haar beurt uitmondt in bewustzijn. Vrijheid als vertrekpunt biedt het breedst mogelijk spectrum om tot ontwikkeling en vooruitgang te komen.
Het groene denken mag geen anti-mens verhaal zijn - Els Ampe - vrijdag 23 januari 2009
We hebben mensen nodig die inventief zijn en nadenken hoe oude machines kunnen vervangen worden door nieuwe die minder energie nodig hebben, zorgen voor minder gezondheidsproblemen, en dit alles zonder in te boeten aan comfort voor de mensen. Het groene denken moet creatief en inventief zijn en de technologie in haar hart sluiten. Want technologie en ecologie gaan hand in hand. Wij moeten niet groen denken omdat het van god moet of omdat het politiek correct is, maar omdat het de enige manier is om te zorgen voor voldoende energie en een gezond leefklimaat voor mens en dier overal ter wereld én voor de generaties na ons.
Het kosmopolitisme en zijn vijanden - Christophe Andrades - vrijdag 09 februari 2007
Kosmopolieten worden voorgesteld als wereldvreemde mensen die ingaan tegen het belang van het gewone volk. Ik heb in dit essay aangetoond dat het tegendeel waar is. Kosmopolieten zijn begaan om de toekomst van de mensheid en de liberale open samenleving. Het zijn de tegenstanders van het kosmopolitisme die leven in een ivoren toren en belangrijke hedendaagse politieke ontwikkelen negeren. Zij verdedigen de status quo ten koste van alles en zetten de ontwikkeling van onze samenlevingen op het verkeerde spoor. Het kosmopolitisme is het progressieve alternatief voor deze bekrompenheid.
Isaiah Berlin en de grenzen van het liberalisme - Christophe Andrades - vrijdag 26 oktober 2007
Hoe ver kan het liberalisme gaan, en wat is de relatie tussen liberalisme en andere denksystemen? Alleen al hiervoor zijn de boeken van Isaiah Berlin een geschenk uit de hemel. In een periode waarin rasechte liberalen in België schijnbaar als paddestoelen uit de grond schieten om zich aan te sluiten bij een populistische partij, herinnert hij er ons aan dat ook liberale dogmatici kunnen vervallen in monisme. Een liberaal pluralisme erkent complexiteit en is zich bewust van het gevaar dat dogmatische liberale denkers naar hartelust bepaalde aspecten uit de liberale traditie naar boven halen ten koste van andere stromingen binnen het liberale denken.
De schande van G.W. Bush - Christophe Andrades - vrijdag 27 april 2007
Het bouwen van muren rondom de soennietische wijk Adhamiya in Irak staat symbolisch voor de ultieme capitulatie van G.W. Bush. Nu het steeds meer duidelijk is dat Irak terecht is gekomen is een onophoudelijke spiraal van sektarisch geweld worden de pogingen om een nieuwe en betere samenleving te realiseren eenvoudigweg stopgezet. Er wordt een toevlucht gezocht in het bouwen van muren en het afzonderen van bevolkingsgroepen. Deze strategie betekent inderdaad dat het idee van een samenleving geheel en al wordt begraven onder de ruïnes van de zoveelste bloedige aanslag die het dagelijkse leven in Irak teistert. Het is een strategie van angst en onkunde.
Ook gevangenen zijn mensen - Christophe Andrades - vrijdag 23 februari 2007
Misdaden moeten worden bestraft door het rechtsysteem. Hoe zwaarder de misdaad, hoe zwaarder de straf. Minder vanzelfsprekend is het feit dat het recht zich in principe niet zou mogen uitspreken over de menselijkheid van diegene die de wet heeft overtreden. Hoe we het ook draaien of keren, iemand die een misdaad heeft gepleegd blijft een menselijk wezen. Op geen enkel moment heeft iemand de bevoegdheid om te beweren dat een beklaagde of veroordeelde geen mens is. Vaak wordt er gesproken over ‘een monster’ wanneer het gaat om een misdadiger. Hoewel deze reflex is, blijft het een praktijk die door liberale en humanistische denkers moet worden tegengegaan.
Over het vredesproces in Noord Ierland - Christophe Andrades - vrijdag 11 mei 2007
Ik kan niet anders dan besluiten dat ik het een dubieuze zaak vind dat Noord-Ierland een weg moet zoeken naar een vreedzame toekomst met leiders die gepokt en gemazeld zijn binnen haatdragende religieuze partijen en organisaties. Soms moeten we het verleden inderdaad kunnen vergeten, maar hoever kunnen of moeten we gaan in het tolereren van figuren die er een levensdoel van gemaakt hebben om samenlevingen te vernielen in de naam van religieuze idealen? Was het niet een beter signaal geweest om de nieuwe Noord Ierse regering te vormen met leiders die geen duizenden doden op hun palmares hebben staan?
Moslims, de Koran en de liberale open samenleving - Christophe Andrades - vrijdag 05 oktober 2007
De Koran kan niet worden gebruikt als gids om de westerse samenleving opnieuw in te richten, en het kan zeker niet dienen om waarheden te postuleren over de mens, zijn afkomst, zijn aard of zijn toekomst. Een open samenleving kan volgens mij alleen worden gebaseerd op een overlappende consensus die kan worden gedeeld door alle leden van de samenleving. Niet alleen de waarde zelf, maar de ook rechtvaardiging ervan moet aanvaardbaar zijn voor iedereen. Om deze test te doorstaan moet iedere waarde met andere woorden voldoen aan de test van de ‘sluier van onwetendheid’ bedacht door de Amerikaanse politieke filosoof John Rawls.
Tegen de opwarming van de samenleving - Christophe Andrades - vrijdag 01 juni 2007
Het vrije individu staat niet graag in de kou, maar te veel warmte bedreigt zijn voortbestaan. Dit kernidee van het liberale westerse denken wordt onderbouwd door Martha Nussbaum. “True self-rule requires citizens who can think for themselves, who can imagine the situation of others and who are continually challenging themselves by seeking examples from other cultures and other ways of life.” Dit citaat slaat de nagel op de kop. Het geeft aan dat individuen nooit los staan van hun traditie of hun omgeving, maar benadrukt tegelijkertijd ook het feit dat deze inbedding nooit mag leiden tot onderdrukking van het kritische denken, verbeeldingskracht en openheid voor andere levensstijlen.
Voorbij de multiculturele samenleving - Christophe Andrades - vrijdag 11 januari 2008
Kritiek op de multiculturele samenleving is de laatste jaren uitgegroeid tot een prerogatief van rechtse denkers. Dat is een kwalijke ontwikkeling. Wanneer we kritiek op de multiculturele samenleving overlaten aan populistische, nationalistische en racistische denkers en politici zijn we nog verder weg van huis. Op deze manier komen immers ook progressieve idealen zoals pluralisme, individualisme en vrijheid onder vuur te liggen. Rechtse denkers en politici parasiteren op de mislukking van de multiculturele samenleving om belangrijke verworvenheden van de moderniteit zelf in vraag te stellen zoniet ze te vervangen door een maatschappijvisie gebaseerd op angst.
De overlappende consensus van de open samenleving - Christophe Andrades - vrijdag 02 februari 2007
De open samenleving is de beste mogelijke manier om het samenleven binnen de hedendaagse westerse maatschappij vorm te geven. Het Popperiaanse concept past daarom perfect met de ideeën van de grote Amerikaanse liberale filosoof John Rawls, allicht de meest invloedrijke politieke filosoof uit de twintigste eeuw. Met name zijn idee van de overlappende consensus is een uitstekende aanvulling bij de open samenleving. Volgens mij gaat het zelfs om een noodzakelijk aanvulling. Je zou ook kunnen zeggen dat een overlappende consensus inherent is aan een open samenleving omdat het op een ingenieuze manier de Januskopachtige demonen van het cultuurrelativisme en het monoculturalisme buitenspel zet.
Liberale kosmopolieten aller landen, verenig u! - Christophe Andrades - vrijdag 20 juni 2008
Het liberalisme doet niet aan navelstaarderij zoals nationalistische of christendemocratische partijen in België. Het liberalisme houdt zich ver weg van het gekrakeel over enkele kilometers van Brussel waar nationalisten zoals Eric Van Rompuy, in een veel te klein en spannend koerstruitje met de Vlaamse leeuw op, opkomen voor een lapje grond dat de gemiddelde Rus te klein zou achten om zich druk over te maken. Liberalen kijken naar de wereld. Ze hebben een missie. Ze willen vrijheid in de rest van de wereld realiseren. En dit terwijl de grote meerderheid van de Belgische politieke klasse nog steeds zit te ploeteren in de moddervelden die ze voor zichzelf hebben gegraven.
Liberalisme, neoliberalisme en de kredietcrisis - Frank Ankersmit - vrijdag 19 decmeber 2008
Wie moest het puin van de kredietcrisis weer opruimen? Heel juist ja: de Staat. Zonder de Staat hadden we nu een financiële melt-down gehad waarbij de depressie van 1929 kinderspel was geweest; en misschien waren we over een paar jaar weer holbewoners geworden. We moeten trouwens nog maar afwachten hoe erg het allemaal worden gaat de komende tijd. Het is daarom maar heel goed dat we nog een Staat als buffer hebben tegen ons onheil, dat we het publieke belang nog niet helemaal oplosten in private belangen en dat we de Staat nog niet helemaal neoliberaliseerden. Daardoor kan juist de liberaal ons nog uit het neoliberale moeras helpen.
De heropleving van het publiek belang - Frank Ankersmit - vrijdag 06 maart 2009
De Staat gaf uit handen waarover alleen beslist had mogen worden in het publieke debat en in de discussie tussen regering en parlement. In ditzelfde licht moeten we ook de privatiserings- en verzelfstandigingsmanie van de laatste vijftien tot twintig jaar bezien. Denk aan de verzelfstandiging van de gezondheidszorg, van de thuiszorg, van woningcorporaties, van de Nationale Spoorwegen, etc. Ook daar is de grootste gemene deler het verkwanselen van publieke bevoegdheden aan een onoverzichtelijk leger van nieuwe private potentaatjes, die aan niemand en niets buiten hun eigen geweten verantwoording verschuldigd zijn voor wat zij met die publieke bevoegdheden uitvoeren.
Liberalen en socialisten tegenover de toekomst - Frank Ankersmit - vrijdag 12 maart 2004
Hoogleraar Frank Ankersmit betoogt dat PvdA en VVD zich op wezenlijk verschillende manieren verhouden tot de toekomst. En dat niet zozeer in inhoudelijke zin, alswel in de zin van de portie toekomst die men aan kan. Tot voor kort had de PvdA hier de beste papieren, terwijl de VVD aan politieke kortademigheid leed. Maar nu zijn de verhoudingen omgekeerd. Nu ziet de PvdA zich opgesloten binnen het korte termijn perspectief, terwijl de VVD open staat voor de langere termijn. Daar ligt het echte verschil tussen beiden; en Frank Ankersmit legt in zijn essay uit hoe dat zo gekomen is.
Het einde van het eigenbelang - Frank Ankersmit - vrijdag 03 april 2009
Zoals de Truman uit de film ‘The Truman show’ stootten wij met de kredietcrisis op de grenzen van het neoliberale wereldbeeld. We werden met de neus gedrukt op de harde realiteit dat voor ‘public benefits’ meer nodig is dan ‘private vices’. Het publieke domein houd je niet overeind met alleen het rationele eigenbelang en het winstbejag. De gezondheid van het publieke domein vereist de erkenning van een publiek belang; een algemeen belang dat uitgaat boven, en nimmer geheel te reduceren is tot het private eigenbelang. En willen we dat publieke belang dienen, dan zullen we uit onze vensterloze monades moeten kruipen naar dat zo verontrustende publieke domein.
Het liberalisme en de 21ste eeuwse staat - Frank Ankersmit - vrijdag 08 juni 2007
Het liberalisme is geen groot en massief blok. Het is anders. De erfenis van het liberalisme bevat heel verschillende elementen; elementen die in verschillende periodes van de geschiedenis ontstaan zijn en die soms zelfs strijdig met elkaar zijn. In dit verband wil ik hier onderscheiden tussen 1) het 18e eeuwse natuurrechtelijk liberalisme en 2) wat ik aan zal duiden als het ‘scheppende 19e eeuwse liberalisme’. Het 18e eeuwse liberalisme richtte zich vooral op het definiëren van de rechten van de mens en van de burger. Het 19e eeuwse liberalisme kreeg de politieke macht in handen en vanaf toen gold dat het liberalisme scheppend zou zijn, of niet zou zijn.
De islam verkrampt van de pijn - Hafida Ashrawi - vrijdag 26 november 2004
Degelijk opgeleide moeders, zelfzeker en vrij van dogma’s, zijn de beste garantie voor de volgende generaties. Het ijveren voor vrije vrouwen met gelijke rechten in plaats van het eisen van maagdelijkheid, het verwerpen van de sluier, de hoofddoek en het interpreteren van de koran in zijn tijdsgeest, dit alles werkt bevrijdend. De islam heeft nood aan denkers die de vinger op de zieke wonde durven leggen, zonder dat er een fatwa over hen wordt uitgesproken, want de islam verkrampt van de pijn.
Gematigde moslims moeten kleur bekennen - Hafida Ashrawi - vrijdag 07 januari 2005
Ik vraag jullie beste moslims een beetje meer respect voor de Westerse samenleving en de waarden die deze samenleving aanhangt. Hou op onzinnige dingen te eisen. Ik hou van diversiteit. Ik wil in een multiraciale samenleving wonen. Een theocratie behoort tot mijn ergste nachtmerrie. Ooit in een ver vervlogen tijd was de Arabische cultuur een zeer gerenommeerde cultuur. Nu rest nog een puinhoop. Mensenrechten worden met voeten getreden. Vrouwen zijn er minder dan halve wezens. Aan de gematigde en progressieve moslims vraag ik eindelijk kleur te bekennen in plaats van aan te kant te blijven staan en het debat aan de integristen over te laten.
De profiteurs van de oorlog in Irak - Evy Ballegeer - vrijdag 22 decmeber 2006
Het rapport Baker maakte brandhout van de Irak-strategie van de regering Bush. Meer en meer Amerikanen morren. Terwijl een soldaat gemiddeld 25.000 dollar verdient, haalt de ceo van een defensiebedrijf gemiddeld 7,2 miljoen per jaar op. Massale sommen stromen rechtstreeks naar de zakken van de toplui. Tal van bedrijven die werken in de defensie- en militaire sector strijken massaal geld op dankzij de oorlog in Irak. Bewakingsfirma’s die personeel leveren om toezicht uit te oefenen in gevangenissen, communicatiebedrijven wiens vertalers helpen bij ondervragingen en zelfs gezondheidsondernemingen die het militair personeel verzekeren zijn gebaat bij de verderzetting van het conflict.
Een fundamentalist met een brilletje - Benno Barnard - vrijdag 06 maart 2009
Ben ik een vijand van de islam? Welnu, ik zal eens een vijand van de islam aan het woord laten. Het betreft een commentaar op Hamas: ‘Voor de moslims is doden een vrijetijdsbesteding. En als ze geen vijand vinden om te doden, doden ze onder elkaar. Het is onmogelijk dat een volk dat zijn kinderen opvoedt met de dood en het martelaarschap, en dit om zijn schepper te behagen, tegelijkertijd de liefde voor het leven onderwijst.’ Woorden van een Arabische vrouw, Wafa Sultan, een Syrische sociologe, werkzaam in de VS. In hoeverre ze met de eerste zinnen van dit citaat gelijk heeft, durf ik niet te zeggen, maar ik bewonder haar moed – en met haar derde zin heeft ze ongetwijfeld gelijk.
Wij, linkse lemmingen - Benno Barnard - vrijdag 24 april 2009
In de grote steden van West-Europa worden homo’s weggepest door hun moslimburen, leraren in het middelbaar onderwijs worden geterroriseerd door moslimjongens – ik ken slachtoffers uit beide groepen. En dat zijn maar twee voorbeelden van de toenemende terreur van de islam, die dagelijks wordt aangewakkerd door de preken van imams en de rotzooi die schotelantennes uit allerlei moslimdictaturen aanvoeren. Niettemin zijn er nog altijd intellectuelen die temen dat we ons vertrouwen moeten stellen in ‘het emancipatorisch vermogen’ van de islam. Maar het emancipatorisch vermogen van die godsdienst is nogal beperkt.
Kanttekeningen bij de universele seculiere moraal - Johan Basiliades -
Ik vind het politiek opportuun om een seculiere moraal te promoten. Ze is zelfs wenselijk op wereldniveau. Wellicht is dit de grootste politieke uitdaging voor liberalen binnen een tegensprekelijk debat om die idee te verdedigen, nationaal en internationaal. Maar het past niet in het modern liberaal denkkader om daar de universele geldigheid van aan te nemen. Van het aannemen ervan naar het opleggen ervan is maar een kleine stap als je overtuigd bent dat het uit onwetendheid is dat anderen die seculiere moraal niet als algemeen geldend, maar als louter westers liberaal beschouwen.
Verlichting in Actie - Tinneke Beeckman - vrijdag 13 november 2009
Het publieke debat wordt gegijzeld door angst om als onverdraagzaam over te komen. Sinds de opkomst van extreemrechts lijkt het of we voortdurend moeten bewijzen dat we geen verkeerde bril op hebben. Helaas helpt het moraliserende vingertje bitter weinig om het morele peil te verhogen. Integendeel, de corrigerende reactie leidt tot meer polarisering. Het is de schuld van de ‘allochtonen’ volgens het Vlaams Belang of van ‘vele Vlamingen’ volgens auteurs als Sarah Bracke en Nadia Fadil. Beide partijen maken dezelfde fout. Wijzen op de noodzaak om principes na te leven, betekent niet noodzakelijk het veroordelen van de mens als mens, of van een gelovige als gelovige.
Met hart en ziel voor Europa - Jasper Bloem - vrijdag 27 mei 2005
Uiteraard is de Europese Unie met de Grondwet nog niet perfect. Individuele Commissarissen kunnen bijvoorbeeld bij onvoldoende of slecht functioneren niet worden weggestuurd door het Europees Parlement. Maar het is een gemiste kans om vanwege enkele punten de Grondwet te blokkeren. Een ja-stem biedt vooruitgang, een nee-stem werpt ons terug op de ondoorzichtige afspraken van het Verdrag van Nice. Daarom stem ik uit solidariteit met mijn mede-Europeanen en uit overtuiging dat de voorgestelde Grondwet het best mogelijk resultaat voor Nederland en Europa is, op 1 juni met hart en ziel vóór de Europese Grondwet.
Extreme porno is een misdaad - Ralf Bodelier - vrijdag 13 januari 2006
De publieke opinie is niet op de hoogte van de wreedheid die achter vele seksfilmpjes schuilgaat. En de politieke wil om zich überhaupt met gewelddadige porno bezig te houden is gering. Daarenboven is het bijzonder arbeidsintensief om de producenten van kinky seks daadwerkelijk op te sporen. En dan is het ook nog eens erg lastig om te onderscheiden in vrijwillige en onvrijwillige seks. Daarom is het voorstel van de Britten om in elk geval de bezitters van extreme porno strafbaar te stellen een belangrijkste eerste stap. Net als bij kinderporno geven ze daarmee het signaal af dat de vrijheid van de een nooit ten koste mag gaan van de vrijheid van de ander.
Waarom ik atheïst ben - Ralf Bodelier - vrijdag 06 februari 2004
Van de liquidatie van duizenden ketters en heksen door de inquisitie, naar het onmenselijke verbod van Rome om condooms in te zetten in de strijd tegen aids. Twaalf miljoen aids-doden zijn er al in Afrika, en vijfentwintig miljoen HIV-geïnfecteerden wachten hetzelfde lot. Straten, pleinen, steden stromen vol aidswezen. Ik sta in Afrika aan het bed van een jonge vrouw die sterft aan aids, grijp me in vertwijfeling bij het hoofd en vraag me af hoeveel miljoenen Afrikaanse katholieken gespaard zouden zijn als hun morele ijkpunt voor één keer zijn brutale mond had gehouden. Dat is de kerk.
Nederlandse conservatieven kunnen veel leren van Bush - Ralf Bodelier - vrijdag 25 februari 2005
De volgende parlementsverkiezingen in Nederland zijn pas in 2007. Maar volgens opiniepeilers kunnen Nederlandse conservatieven als Geert Wilders, Joost Eerdmans en Hilbrand Nawijn rekenen op meer dan dertig zetels. Wat zij daarmee zouden kunnen doen, is vooralsnog raadselachtig, want bij de conservatieven ontbreken vooralsnog partijprogramma’s. In elk geval zullen zij ten strijde trekken tegen de islam. Bovendien hopen ze de Nederlandse ontwikkelingshulp te halveren en niet-westerse migratie te verbieden. In het, sinds de moord op Van Gogh door angst verlamde Nederland doen deze standpunten het niet slecht, net als in Denemarken of Oostenrijk.
Over cultuur, identiteit en tolerantie - Olivier Boehme - vrijdag 18 oktober 2002
De Franse filosoof Alain Finkielkraut nam het in De ondergang van het denken, radicaal op voor de moderniteit. Hij hernam daartoe de klassieke tegenstelling tussen het verlichte rationele en individualistische denken uit de achttiende eeuw versus het Volksgeist-denken van de romantiek en de reactie in de negentiende eeuw. Volgens de Volksgeist-idee, die de Duitse filosoof Gottfried Herder voor het eerste formuleerde, is de mensheid een woord met een meervoud. Het bestaat uit volkeren met een eigen ‘wezen’, wat hen voor elkaar onbegrijpelijk en ontoegankelijk maakt. Dit ‘Duitse denken’ en de contrarevolutie in Frankrijk, die het overnam, staan lijnrecht tegenover het concept van de individuele, vrije en kosmopolitische burger waar althans bepaalde strekkingen onder de Franse revolutionairen in 1789 en later anderen gestalte aan trachtten te geven. Finkielkraut naar haalt Goethe naar voren als tegenvoorbeeld voor Herder: Goethe werd beroerd door het universeel menselijke in een Chinese roman en achtte het vertalen een hoogstaande activiteit omdat het een brug bouwde tussen culturen en talen die het in wezen alle hadden over ‘de’ mens.
De verwarring tussen progressisme en conservatisme - Olivier Boehme -
Progressief en conservatief zijn termen die gemakkelijk over de tong rollen. Ze doen voor velen dienst om er zich een identiteit mee aan te meten. Waar wijzen die woorden echter op? Ik ben ‘progressief’ wijst op jong en ruimdenkend zijn. Het epitheton ‘conservatief’ is vaak een scheldwoord of een stigma om iemand als oubollig in het defensief te drukken. Conservatisme, wordt immers beschouwd als de ‘reactie’ of het ageren tegen het nieuwe door een beroep te doen op tradities en gewoontes? Heel wat politici vrezen om het label ‘conservatief’ opgespeld te krijgen. Maar is dit wel terecht?
Hoe multicultureel is het multiculturalisme? - Olivier Boehme - vrijdag 08 november 2002
Het rapport-Van San en de heisa rond het migrantenstemrecht brachten dé vraag waarrond het allemaal draait weer ter tafel: welke kant moet het op met de multiculturele samenleving? Door het uitblijven van duidelijke stellingnamen door de opinies van het democratische midden werd aan de extremisten van rechts én links de kans gegeven dit thema te monopoliseren en zo de discussie erover nog moeilijker en riskanter te maken dan ze al was. De liberalen hebben links laten komen met zijn eis voor het migrantenstemrecht en eens het discussieterrein bezet konden ze er nog alleen een 'nee' tegenover plaatsen. Het dossier zal echter blijven terugkeren en daarom is een eigen positief project van liberaal karakter het enige antwoord dat perspectieven biedt. We moeten niet zozeer tegen iets zijn, als wel voor het burgerschap met zijn vrijheden en verantwoordelijkheden.
Nederlandse identiteit in Europa - Frits Bolkestein - vrijdag 10 oktober 2003
Het is niet ondenkbaar dat het Europa van de vijftien het toppunt van zijn integratievermogen heeft bereikt en dat Brussel nu alle energie moet steken in de consolidatie van het bestaande. Dat is geen gevaar voor de Nederlandse identiteit maar wel voor de Nederlandse belangen. Een stagnerende Europese Unie waarvan de interne markt verbrokkelt en de gemeenschappelijke munt zijn waarde verliest, brengt handelsbelangen en monetaire stabiliteit in gevaar. Aldus Frits Bolkestein in zijn Ons Erfdeel-lezing over de Nederlandse identiteit voor Europa.
Godsdienst en politiek - Frits Bolkestein - vrijdag 16 mei 2003
Het islamitisch fundamentalisme kan niet worden losgezien van de sociaal-economische ellende. Maar ik houd vol dat het Midden-Oosten geen bedreiging voor Europa is: economisch noch godsdienstig, politiek noch militair. Het fundamentalisme daar is geen uiting van kracht maar van wanhoop. De enige bedreiging voor het Westen komt van binnenuit. Het arbeidsethos vervaagt. Het leiderschap is zwak. Er is geen bezielend verband. Maar dat hebben wij aan onszelf te wijten. Om met het figuurtje uit een Amerikaans stripverhaal te spreken: "Ik heb de vijand gezien – wij zijn het zelf".
De noodzaak van een Leitkultur - Frits Bolkestein - vrijdag 22 oktober 2004
Het debat over de Leitkultur is in wezen een debat over de kernwaarden die onze hele samenleving moet binden. Hoe kunnen wij een dialoog aangaan met andere culturen als wij niet meer durven uit te komen voor onze eigen cultuur? Hoe kunnen wij anderen begrijpen als we zelf niet meer weten wie we zijn? Duitsland heeft een rijke cultuur en het is de grootste natie in het centrum van Europa. Europa heeft in zijn midden een zelfbewuste Duitse cultuur nodig, een uitnodigende, wervende en integrerende cultuur. Dit moderne Duitsland moet daar geen complexen over hebben. Integendeel, de Duitse Leitkultur heeft nieuwkomers uit andere culturen veel te bieden.
John Rawls, filosoof in de avondschemer van de 20ste eeuw - Frits Bolkestein -
Een jaar geleden stierf John Rawls, een van de belangrijkste filosofen van de vorige eeuw. Het liberalisme van Rawls is van enorm belang geweest. Maar zoals alle grote denkers, belichaamde Rawls de ambities, idealen en soms de obsessies van zijn eigen tijd, de jaren zeventig. En de tijden, zij veranderen. Er zijn nieuwe vraagstukken en nieuwe uitdagingen, bijvoorbeeld de globalisering, waar ik het hier niet eens over heb gehad. Het liberalisme moet zichzelf daarom opnieuw uitvinden. Europees Commissaris Frits Bolkestein hield in Utrecht de eerste John Rawlslezing.
De Veelvolkeren Unie - Frits Bolkestein - vrijdag 11 februari 2005
Er is in de Europese geschiedenis nooit één land geweest dat de andere landen blijvend heeft kunnen onderwerpen. Dat is maar goed ook! Eenheid is namelijk niet nastrevenswaard als die ten koste gaat van vrijheid. Eenheid en vrijheid waren de twee begrippen die het Midden-Europese Oostenrijk-Hongaarse keizerrijk moest proberen te verzoenen. Eenheid en vrijheid zijn ook de twee begrippen die de Europese Unie moet verzoenen. De Donaumonarchie was een Vielvölkerstaat. De Europese Unie is een Vielvölker Union. Eenheid zonder vrijheid is niet houdbaar. Maar vrijheid zonder samenwerking is op een werelddeel van vele naties niet leefbaar.
Hoe Europa haar zelfvertrouwen verloor - Frits Bolkestein - vrijdag 15 januari 2010
Ons zelfvertrouwen is langzaam ondermijnd door de uitholling van het metafysische en dogmatische deel van het christelijk geloof en de veranderende betekenis van geloof en kerk in het publieke en dagelijkse leven. Deze ontwikkelingen werden vergezeld door de Eerste Wereldoorlog, de opkomst van collectivistische seculier religieuze dictaturen tijdens het interbellum, de Holocaust, de dekolonisatie, de culturele verwarring van 1968 en de jaren daarna met het uitroepen van het failliet van alle grote verhalen. Alle zekerheden boetten verder aan kracht in. Het multiculturalisme zette de verdere vernietiging van ons zelfvertrouwen in gang.
Toch niet terug naar een dictatuur? - Frits Bolkestein - vrijdag 24 april 2009
Als alternatief voor de 'neoliberale ellende' stelt Ankersmit een terugkeer naar het 'republicanisme' voor. Daarin moeten private belangen ondergeschikt zijn aan het publieke belang. Maar dat gebeurt toch al? Zie de wetgeving over milieu, ruimtelijke ordening en arbeidsomstandigheden. De wetgever is hier toch de baas? Of wil Ankersmit dat een door de staat gedefinieerd publiek belang aan alle burgers wordt opgelegd? Dat zou niet getuigen van een liberale staat, eerder van een dictatoriale, waarin burgers zich moeten voegen naar een hoger doel dat door de staat is bepaald. Dat is de onvrijheid waaraan Mandeville, Smith en al die andere liberalen een einde hebben gemaakt.
Atlantisme of isolationisme? - Boudewijn Bouckaert - vrijdag 21 maart 2003
Internationale politiek is niet het favoriete speelterrein van klassiek-liberalen. Hoe kan het ook anders. Internationale politiek is een theater waarop staten - geen individuen, bedrijven en vrijwillige verenigingen - de hoofdrol spelen. 'It is a game among the bastards'. Klassieke liberalen houden zich dan ook ofwel totaal afzijdig van de internationale politieke tegenstellingen of zijn er hopeloos over verdeeld. Hierna volgt het standpunt van Boudewijn Bouckaert die regelmatig eigenzinnige - klassiek liberale en libertarische - standpunten inneemt.
Mensenrechten bedreigd bij strijd tegen sociale fraude - Sammy Bouzoumita - vrijdag 23 juni 2006
De strijd tegen sociale fraude moet gestreden worden. Daarvoor moeten de nodige middelen worden vrijgemaakt. Zoals in de strijd tegen het terrorisme moet het wetgevend arsenaal controleurs toestaan om hun taak naar behoren te kunnen uitvoeren. De vergelijking met de strijd tegen het terrorisme is niet willekeurig. Net zoals bij de strijd tegen het terrorisme moet er voor gewaarschuwd worden dat nieuwe wetten onze individuele vrijheden niet te veel onder druk zetten en dat de rechtstaat gevrijwaard blijft. Noch de strijd tegen het terrorisme, noch die tegen de sociale fraude mag tot gevolg hebben dat er minder vrijheid is en dat bepaalde fundamentele rechten moeten wijken.
De leegte van het intelligent ontwerp - Johan Braeckman - vrijdag 03 juni 2005
Creationisten, in lijn met hun religieus-protestantse, politiek-rechtse en moreel-conservatieve opvattingen, denken dat het aanvaarden van de evolutietheorie onvermijdelijk hun waarden- en normenstelsel zal aantasten. Ze zijn van mening dat Darwins opvattingen impliceren dat de mens ‘slechts een dier onder de dieren is’, waardoor het fundament voor – zoals zij dit interpreteren – menselijke waardigheid, voor ethiek en beschaving zou wegvallen. De door hen verfoeide tolerantie tegenover homofilie bijvoorbeeld, of het legaliseren van abortus of euthanasie, een gruwel in hun ogen, koppelen zij aan de invloed van Darwin op het Amerikaanse onderwijs en de samenleving.
Mensenrechten: juridisering en universele consensus - Eva Brems - vrijdag 20 decmeber 2002
De universaliteit van de mensenrechten is tegelijkertijd een evidentie en een gecontesteerd begrip. Dat mensenrechten gelden voor alle mensen, daar is zo goed als iedereen het over eens. Maar vaak wil men onder universaliteit meer verstaan dan formele algemene geldingskracht. Zo stelt men dat universaliteit van de mensen-rechten betekent dat ze hun oorsprong vinden in alle menselijke samenlevingen en culturen. Of dat de internationale mensenrechtenteksten het product zijn van vertegenwoordigers van alle culturen. Dat is schromelijk overdreven.
Onder Vaticaans vuur - Eva Brems - vrijdag 22 juni 2007
Heel wat leden van Amnesty International zijn gelovig. Velen onder hen weten al langer dan vandaag dat de standpunten van het Vaticaan op een aantal punten in een gespannen verhouding staan met de internationale mensenrechten: de rechten van holebi's, de positie van vrouwen en de behandeling van dissidenten binnen de kerk,... Wie streng dogmatisch denkt, zal stellen dat je niet tegelijkertijd alle mensenrechten én alle standpunten van het katholieke geloof kunt verdedigen. Maar wie gelooft in de kracht van mensen weet dat dergelijke verschillen in de praktijk elke dag overbrugd worden in een gezamenlijke strijd voor de waardigheid van de meest kwetsbaren.
Hoofddoek verbieden mag van Straatsburg - Eva Brems - vrijdag 14 januari 2005
Toen een Turkse geneeskundestudente in het vijfde jaar zat van haar studies, stuurde de vice-rector van de Universiteit van Istanbul een circulaire rond waarin stond dat voortaan - in lijn met de Turkse wetgeving - studenten met baarden en studentes met een hoofddoek niet meer welkom waren tot de lessen. Deze studente wenste haar hoofddoek niet af te leggen, hetgeen resulteerde in een tuchtprocedure en schorsing. Het volgende semester schreef ze zich dan maar in aan de Universiteit van Wenen, waar men niet zo moeilijk doet over die zaken. Een strikte scheiding van Kerk en Staat is een centraal principe in de Turkse democratie ontworpen door Atatürk.
Soukaina & Ayaan - Paul Brill - vrijdag 26 mei 2006
In het dagblad Le Monde trok een reportage uit Marokko de aandacht. Een alarmerende reportage. Hoofdpersoon in het verhaal was een universitaire docente, die om veiligheidsredenen alleen bij haar voornaam, Soukaina, werd genoemd. Ook werd niet gespecificeerd aan welke universiteit en in welk vak ze werkzaam was. Toen Soukaina twintig jaar geleden werd aangesteld, waren er al een paar vrouwelijke docenten. Slechts een van hen droeg een hoofddoek. In de loop der jaren werd haar universiteit bevolkt door steeds meer vrouwen, zowel docenten als studenten. Ook het aantal hoofddoekjes en gezichtssluiers nam toe. Geleidelijk, maar onafwendbaar.
Passen wij in de morele wereld van Adam Smith? - Edith Brugmans - vrijdag 20 februari 2009
Met stellig optimisme over de onderlinge betrokkenheid en welgezindheid van mensen opent Adam Smith zijn moraalfilosofische verhandeling The Theory of Moral Sentiments. Het ligt, volgens hem, ‘in de aard van de mens met anderen mee te voelen, de ons vertrouwde emotie van medelijden is zoiets, en dus is de gedachte dat de mens louter zelfgericht is, evident onjuist’. Smith legt meteen uit dat het meeleven mogelijk is dankzij de verbeelding. De verbeelding is het vermogen zichzelf in een situatie van een ander in te denken: we stellen ons dan voor hoe we geraakt zouden worden en zouden reageren op de situatie waarin we zelf niet echt verkeren, maar de ander wel.
Vrouwen moeten op hun strepen staan - Ann Brusseel - vrijdag 09 oktober 2009
Zolang het ouderschapsverlof voor mannen niet de norm wordt, blijven hoofdzakelijk de vrouwen met de nadelen van het moederschap opgescheept zitten. Ook moet de kinderopvang verbeterd worden: meer flexibiliteit en meer plaatsen. Tenslotte zou het onderwijs meer inspanningen moeten leveren om de clichés en stereotypen aan te klagen en het rollenpatroon te doorbreken. Als ultiem redmiddel om meer evenwicht te creëren tussen mannen en vrouwen in topfuncties, kan men ook overwegen quota in te voeren voor aanstellingen in overheidsinstellingen, parastatalen en bedrijven waarin de overheid participeert.
Een klassieke visie op euthanasie - Isabelle Buhre - vrijdag 05 februari 2010
Er bestaat veel weerstand tegen euthanasie. Veel gelovigen menen dat alleen God mag beslissen wanneer een leven ten einde komt. Ook wordt euthanasie beschouwd als een teken van een zwakke geest die geen lijden wil verdragen. Het wordt gezien als gebrek aan respect voor het menselijk leven dat niet gezond meer is. En niet alleen euthanasie bij ziekte, maar ook andere gevallen van zelfmoord worden beschouwd als laf of moreel slecht. Hoe anders is de klassiek stoïcijnse visie op zelfdoding! Het is de moeite waard een blik te werpen op deze traditie, omdat die aan het discours over euthanasie argumenten toevoegt die nu vaak ontbreken.
De sprookjes van Bart Jan Spruyt - Isabelle Buhre - vrijdag 30 oktober 2009
Sinds Edmund Burkes Reflections on the Revolution in France (1790) gaan conservatieven er prat op dat zij pragmatisch zijn, met beide benen op de grond staan en de maatschappij aanvaarden zoals zij is, in tegenstelling tot rationalisten die menen ‘van achter de bureautafel’ de samenleving te kunnen herscheppen. Paradoxaal genoeg is tegenwoordig precies het omgekeerde het geval. De conservatieve reactie verliest zich in valse romantiek en véél te geïdealiseerde plaatjes van vroeger tijden en instituties, die kunstmatig hersteld moeten worden, terwijl juist liberalen pragmatische overwegingen belangrijker vinden dan rolpatronen.
Liberalen moeten op oorlogspad voor dierenrechten - Filip Buntinx - vrijdag 09 januari 2009
Doorheen de geschiedenis hebben liberalen vaak de politieke wapens opgenomen voor de rechten van de zwaksten in onze samenleving. Denk maar aan de strijd tegen kinderarbeid of het stemrecht voor vrouwen. Steevast primeerde het credo dat elk individu onvervreemdbare rechten bezit, die op geen enkel ogenblik in het gedrang mogen komen. Rechten die elke persoon van nature toekomen, en niet door de hand van God of door de generositeit van de staat. Maar wat voor mensen kan, kan blijkbaar niet voor dieren. Nochtans heeft het gevecht voor dierenrechten veel raakpunten met de strijd voor mensenrechten.
Vrijzinnig christendom, de menselijke bestemming tot vrijheid - Johan Caenen - vrijdag 26 januari 2007
De remonstranten zijn ontstaan uit onvrede met het doctrinaire karakter van het calvinisme. Met name de leer van de dubbele predestinatie (God bepaalt voor ieders geboorte het levenslot. Bij aanvang van het leven staat de uitkomst van het Laatste Oordeel al vast. Deze gedachtegang laat geen ruimte voor de vrije wil van de mens), die Calvijn verdedigde, was aanleiding voor een kerkelijke twist die zou leiden tot de stichting van de remonstrantse broederschap in 1619 te Antwerpen. De broederschap beleefde haar hoogtepunt tijdens de 19de eeuw. Het modernisme bleek een aantrekkingspool te zijn voor vele vrijzinnigen uit andere kerkgenootschappen.
Blauwe oceanen halen economie uit het rood - Patricia Ceysens - vrijdag 24 maart 2006
'A sense of urgency': het lijkt wel hét codewoord van de Vlaamse ondernemers om beleidsmakers duidelijk te maken dat ze zich steeds meer zorgen maken over de economische toekomst van onze welvarende regio Vlaanderen. Ondernemers zijn terecht ongerust over een behoudsgezind Vlaanderen in een wereld die door globalisering, demografische en maatschappelijke veranderingen in een ijl tempo verandert. Al te vaak hebben die ondernemers de indruk dat noch de politiek, noch de werknemersorganisaties, noch de samenleving beseffen dat we in woelige wateren zijn verzeild. Er zijn dringend hervormingen nodig om onze economische welvaart veilig te stellen.
Over de scheiding van Kerk en Staat - Jacques Chirac - vrijdag 09 januari 2004
De Franse president Jacques Chirac hield op 17 december 2003 een opmerkelijke toespraak over het belang en de gevolgen van een strikte scheiding van Kerk en Staat. Voor Chirac betekent de de seculariteit meer dan alleen de neutraliteit van de staat. Eerbied, wederzijds respect en de wil om samen te leven zijn de voornaamste pijlers ervan. Ze vormen een geheel van rechten en plichten voor de staat, de religies en de mensen. De seculariteit vereist dat de staat geen enkele geestelijke of religieuze overtuiging bevoorrecht. Maar ook religies dienen zich te onthouden van iedere invloed op de staat en af te zien van elke politieke dimensie.
Het evangelie van de vrijheid - Tom Claerhout - vrijdag 25 februari 2005
Bij zijn eedaflegging liet George Bush weinig twijfel bestaan over de richting van het Amerikaanse buitenlandse beleid in zijn tweede ambtstermijn. Het woord ‘freedom’ kwam welgeteld achtentwintig keer voor in zijn toespraak, en het woord ‘liberty’ vijftien keer. Twee weken later, in zijn ‘State of the Union’, deed hij dat nog eens dunnetjes over, met eenentwintig keer ‘freedom’ en zeven keer ‘liberty’. Betreft het hier een wederrechtelijke toe eigening van het bij uitstek liberale vrijheidsbegrip of, mirabile dictu, zou het buitenlandse beleid van de zo verfoeide Bush au fond misschien liberale trekjes kunnen vertonen?
De vermoorde onschuld - Manu Claeys - vrijdag 19 mei 2006
Een maand geleden verklaarde een Vlaamse partij het jachtseizoen geopend. Op haar veiligheidsmeeting zei het boegbeeld: ‘We hebben er genoeg van om als autochtoon opgejaagd wild te fungeren. In plaats van als angsthazen door het leven te gaan kunnen we maar beter boswachter worden.’ Op diezelfde meeting bepleitte de partij een minder strenge wapenwet, want Antwerpen moest veiliger worden. Het was de partij die eerder voor racisme veroordeeld was. Meteen na de moorden betuigde deze partij haar medeleven aan de families van de slachtoffers. In het persbericht had ze het over zinloos geweld en lafheid en dat de dader streng gestraft moest worden.
We're gonna hunt 'em down, smoke them outta their holez - Pieter Cleppe - vrijdag 25 oktober 2002
De Verenigde Staten lanceren een nieuwe nationale veiligheidsstrategie. Om zichzelf te verdedigen tegen aanvallen van buitenaf is voortaan een preventieve oorlog toegelaten, althans volgens George Bush: "Amerika zal optreden tegen ontluikende bedreigingen voor die volledig gevormd zijn. We zullen niet aarzelen om alleen op te treden en ons te verdedigen door preventieve actie." In het kader van deze strategie was de Golfoorlog nog een reactie tegen een invasie - van Koeweit. De tweede zou gewoonweg een invasie zijn. Maar zover is het nog niet. Er is heel wat tegenstand tegen deze strategie van preventieve actie, ook in de VS zelf.
Sic semper tyrannis! - Pieter Cleppe -
Het Liberaal Vlaams Studentenverbond staat voor drie zaken: Liberalisme, de Vlaamse zaak en studentenleven. Leuven en haar universiteit bieden de perfecte omgeving voor die drie zaken. De Oude Markt is een begrip in de Belgische geschiedenis, evenals Leuven Vlaams, en de Katholieke Universiteit Leuven is een privé-universiteit. Alle activiteiten worden steevast afgesloten tussen pot en pint, al dertig jaar lang. Het LVSV zou niet kunnen leven als het geen vriendenclub was en zonder dat zouden haar waarden niet verdedigd kunnen worden. Het studentikoze is inherent aan haar naam verbonden en is datgene waarop al de rest is gebaseerd.
Red onze welvaart. Hervorm de welvaartstaat - Pieter Cleppe -
De hoge kost van het loon vindt zijn oorsprong onder meer in de hoge bijdragen voor de pensioenen en de sociale zekerheid alsook in de rigide arbeidswetgeving. Elk nieuw initiatief of bestaand bedrijf heeft te kampen met grote belemmeringen, die de ondernemingszin doen afnemen, nieuwe aanwervingen te duur maken en waardoor het onvermijdelijke verlies van banen aan de derde wereld niet kan worden goedgemaakt. De hoge loonkost is kortom een bedreiging voor onze welvaart, voor ons welzijn en uiteindelijk ook voor onze beschaving. De welvaartstaat kan niet behouden blijven zonder hervormingen. Dat is de enige optie.
Het decadente cultuurrelativisme - Paul Cliteur - vrijdag 20 februari 2004
Velen wijzen erop dat de Europese beschaving tegenwoordig in verval is. Volgens de Amerikaanse historici Jacques Barzun en John Lukacs staan we aan the End of an Age. Hier krijgt endism een onheilspellend karakter. Het eind is een tijd van ommekeer, een crisis die het onvermijdelijke verval inluidt. Misschien is dat juist. Maar dan alleen omdat velen tegenwoordig denken dat dit het geval is; omdat velen tegenwoordig twijfelen aan de grootheid van de Europese beschaving; omdat sprake is van een failure of nerve. Wat om zich heen grijpt is een mentaliteit van cultuurrelativisme dat bijna alle intellectuelen in de greep houdt.
Kwetsen is essentieel voor een democratie - Paul Cliteur - vrijdag 07 februari 2003
In een democratische samenleving staat de vrijheid van gedachte en meningsuiting als uitgangspunt ferm overeind. Hoogste deugd is tolerantie. Dat wil zeggen: mensen in staat stellen tot het ventileren van opinies waar je zelf de grootste bezwaren tegen hebt. Dit alles in de verwachting dat alleen uit de schok der meningen de waarheid oprijst. Helaas dreigt dit beginsel in Nederland een bedreigd cultuurgoed te worden. Er waart een geest door Nederland die aangeeft dat niet vrijheid van spreken het uitgangspunt moet zijn, maar de gevoelens van groepen die niet met kritiek op hun handel en wandel wensen te worden geconfronteerd.
De neutrale staat, het bijzonder onderwijs en de multiculturele samenleving - Paul Cliteur - vrijdag 11 juni 2004
Vandaag wil ik een bepaald aspect van de verhouding tussen staat en samenleving nader verkennen. Ik wil de vraag beantwoorden: hoe zou de staat zich moeten opstellen in wat wordt genoemd ‘de multiculturele samenleving’? Dat wij leven in een multiculturele samenleving zal ik daarbij als gegeven aannemen. Meer dan voorheen het geval was worden we geconfronteerd met culturele, religieuze en ideologische verschillen tussen burgers. Met name in de grote steden kan men dat merken. Een samenleving waarin dat het geval is noemen we ook wel ‘multicultureel’ of ‘pluriform’.
Het seculier perspectief - Paul Cliteur - vrijdag 24 oktober 2008
Een vrijdenker gelooft in kritiek. Hij gelooft in de zuiverende werking van kritiek. Hij gelooft dus ook dat het beginsel dat dit mogelijk maakt, de vrijheid van meningsuiting, van een enorme betekenis is voor de ontwikkeling van de cultuur. Ik ben daarom geneigd het vrijdenken te omschrijven aan de hand van twee punten: (1) Allereerst: de constatering dat religie niet alleen goede maar ook kwade kanten heeft die moeten worden bekritiseerd; (2) Als tweede: de overtuiging dat de vrijheid van meningsuiting hiervoor van grote betekenis is. Ik heb deze twee punten wel eens de ‘twee pijlers van vrijdenken’ genoemd. Wat de vrijdenker typeert is dat hij deze beide punten onderschrijft.
De menselijke waardigheid - Paul Cliteur - vrijdag 11 oktober 2002
De proclamatie van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens mag om verschillende redenen een succes genoemd worden. Het is allereerst een compromis tissen Oost en West. Het Westen kreeg zijn klassieke grondrechten erkend, waardoor voor individuen rechten ter bescherming van een staatsvrij domein werden opgevoerd; het Oosten kreeg een aantal sociale grondrechten gehonoreerd. Een tweede reden waarom de Universele Verklaring als een succes kan gelden, is dat hiermee voor het eerst een lijst van waarden met een universaliteitspretentie werd gepresenteerd.
Individuen zijn gelijkwaardig, culturen niet - Paul Cliteur - vrijdag 06 juni 2008
Het is juist dat ik cultuurrelativisme afwijs. Dat houdt namelijk volgens de courante omschrijvingen in de vakliteratuur in dat alle culturen gelijk zijn en dat men nooit vanuit cultuur A cultuur B zou mogen afwijzen of zelfs maar van kritische kanttekeningen zou mogen voorzien. Mensen die in de ban zijn van deze opvatting – de zogenaamde cultuurrelativisten – kunnen dus nooit meer tot een kritisch morele evaluatie komen van culturele praktijken die zich buiten hun cultuurkring afspelen. Zij worden daardoor min of meer gedwongen kwalijke praktijken als uithuwelijking, eerwraak, vrouwenbesnijdenis en dergelijke te gedogen omdat tenslotte ‘alle culturen gelijk zijn’.
Intolerant voor de intoleranten - Paul Cliteur - vrijdag 16 oktober 2009
Het probleem met deze tijd is niet dat de waarden van democratie, rechtsstaat, tolerantie en mensenrechten niet meer als idealen worden gezien, maar dat mensen denken – in het bijzonder de intellectuele en bestuurlijke elite – dat ze geen verdediging behoeven. Elke vorm van verdediging wordt afgewezen als fundamentalistisch, onnodig, provocatief, polariserend of ‘moreel hysterisch’. Radicale religieuze predikers met de meest bizarre ideeën over de man/vrouwverhouding, religieuze straffen en homoseksualiteit wordt de hand boven het hoofd gehouden. Het lijkt wel alsof een decadente elite haar tolerantie wil demonstreren door het intolerante salonfähig te verklaren.
Test-Aankoop op één lijn met Bush - Philippe Colle - vrijdag 22 mei 2009
Ter gelegenheid van de bespreking in het Parlement van het wetsontwerp tot wijziging van de wet Verwilghen, is Test-Aankoop opnieuw komen aankloppen met de eis de reserves in de hospitalisatieverzekering te individualiseren en overdraagbaar te maken. Vreemd dat Test-Aankoop hiervoor de steun krijgt van sommige parlementsleden, van wie – gelet op hun gedachtegoed of engagement in andere dossiers – allerminst verwacht zou worden dat zij voorstander zijn van de tenuitvoerlegging van de health policy van G.W. Bush in België. De verklaring is wellicht dat zij zich niet echt rekenschap geven van de draagwijdte van de eisen van Test-Aankoop.
Moslimwereld moet nog wennen aan godsdienstkritiek - Wim Couwenberg - vrijdag 25 april 2003
Met haar recente omstreden uitlatingen over de islam verwijt men Ayaan Hirsi Ali opnieuw haar neiging tot polarisatie tegen de moslimwereld. Maar doet dat niet bijna ieder min of meer die gevestigde opvattingen en belangen wil aanpakken? Met alleen een vriendelijke dialoog verander je de wereld niet. Dat hebben alle partijen begrepen die ontstaan zijn uit verzet tegen gevestigde opvattingen en belangen. Denk bijvoorbeeld maar aan de klassenstrijd van socialistische, de antithesepolitiek van christelijke en de antiklerikale politiek van vroegere liberale partijen.
Nederland nu minder multicultureel dan voorheen - S.W. Couwenberg - vrijdag 24 januari 2003
De Nederlandse cultuur is sinds de jaren '60 homogener geworden, maar tegelijk werden ze toen geconfronteerd met migrantengroepen met afwijkende culturele tradities die zodoende een nieuwe multiculturele dimensie aan onze samenleving toevoegen. In tegenstelling tot het verleden blijft die dimensie nu evenwel beperkt tot de privésfeer. Op het publieke domein heeft zij geen invloed van betekenis. Daaraan ligt een gemeenschappelijke monoculturele kern van waarden en normen ten grondslag waaraan migrantengroepen zich in principe behoren aan te passen zoals nu langzamerhand vrij algemeen wordt erkend.
Liberale staatstheorie als westerse staatsideologie - Wim Couwenberg - vrijdag 28 mei 2004
Een belangrijke actuele uitdaging van de universele pretenties van de liberale staatstheorie is het cultuurrelativisme dat uit diverse bronnen - de culturele antropologie, maar ook het communitarisme en het postmoderne denken - gevoed wordt. Als men de heersende politieke culturen in de meeste niet-westerse staten in ogenschouw neemt, dan is er voor de universele verbreiding van deze beginselen voorlopig weinig perspectief. Dit neemt niet weg dat een actief nationaal en internationaal mensenrechtenbeleid wel een bijdrage kan leveren om op termijn de voorwaarden te scheppen voor de ontwikkeling van de liberale democratie als mondiaal staatsmodel.
Op weg naar een verantwoord kapitalisme - Rolf Dahrendorf - vrijdag 19 juni 2009
Hierna volgt een van de laatste opiniestukken van Ralf Dahrendorf die deze week overleden is. 'Er werd door de financiële en economische crisis een bres geslagen in de economische en maatschappelijke structuren. De bankiers de schuld van alles geven, volstaat niet als verklaring. Hoe belangrijk de kwestie van het inperken van bonussen of de vraag naar nieuwe regels voor het financieel systeem ook is, de oorzaken, effecten en remedies van deze crisis behoeven een ruimer perspectief. De weg van het spaarkapitalisme naar het schuldkapitalisme hebben sommigen onder ons reeds dertig jaar geleden met doorgaans sceptische analyses voorspeld.'
Pleidooi voor een liberaler 2008 - Mick Daman -
Ons land heeft alle troeven om ook de volgende jaren onze welvaart veilig te stellen, de kosten van de vergrijzing op te vangen en ervoor te zorgen dat alle mensen echte kansen krijgen, dat met andere woorden niemand uit de boot valt. Dan moeten we evenwel de juiste prioriteiten kiezen de komende en die zijn op sociaal-economisch vlak alvast duidelijk: meer jobs, meer banen en meer mensen aan de slag. Niemand kan aan de kant blijven staan. Een werkloosheiduitkering is geen alternatieve loopbaan, die jaren kan blijven duren. Iedereen die kan, moet de handen uit de mouwen steken: dat is de echte solidariteit. Het is de enige manier om de sociale zekerheid betaalbaar te houden.
Pleidooi voor migrantenstemrecht - Mathias De Clercq -
Een partijprogramma moet uitgaan van de kracht van de eigen ideologie en moet geen weerspiegeling zijn van een marktonderzoek bij de kiezers. Liberalen moeten om hun programma te bepalen zich niet wegsteken achter wat de meerderheid van de bevolking zou willen. Liberalen moeten opkomen voor het migrantenstemrecht en aan de bevolking uitleggen waarom. Liberalen dienen, hun eigen principes respecterend, voor het migrantenstemrecht te pleiten en zich niet, ingegeven door electorale overwegingen, in allerlei bochten te wringen.
Tegen de angst - Mathias De Clercq -
Het liberalisme is een fascinerende ideologie. Het houdt een levensmentaliteit in, uitgaande van het respect voor elke mens, het geloof in de kracht en de creativiteit van het individu en het onbevooroordeeld benaderen van elkeen. Het liberalisme koestert de vrijheid, wat inherent inhoudt dat voortdurend moet gestreden worden naar het wegwerken van onvrijheid. Het liberalisme is een vernieuwingsgezinde beweging, dat het gevestigde steeds in vraag stelt en zich verzet tegen verstarring, status-quo, bekrompenheid en conservatisme. Vrijheid staat voor openheid, wat leidt tot confrontatie, wat op zijn beurt uitmondt in bewustzijn.
Verbreding van het Schipdonkkanaal is onverantwoord - Mathias De Clercq - vrijdag 28 november 2008
Een verbreding van het Schipdonkkanaal zal leiden tot minder lagen containertransport, een aanmerkelijk verlies van tijd, zeer hoge kosten, ontoelaatbare congesties en een aanslag op de natuur, woonzones en recreatieve zones. De ontsluiting van de Zeebrugse haven naar het binnenland via een verbreed Schipdonkkanaal is bijgevolg economisch en ecologisch onverantwoord. Er is nochtans een zeer goed economisch alternatief via de estuaire vaart en het spoor om de beoogde economische ontwikkeling van de Zeebrugse haven en regio te realiseren, dit zonder een onaanvaardbare aanslag te plegen op mens, milieu en maatschappij.
Onkiese praktijken op de vastgoedmarkt - Mathias De Clercq en Freya Van den Bossche - vrijdag 06 juni 2008
In de ideale der vrije markten is de consument de winnaar. Een vrije markt is ideaal wanneer er voldoende aanbieders zijn die de concurrentie laten spelen. Die concurrentie kan zich vertalen in een andere aanpak, maar ook in andere prijzen: lagere prijzen. In de vastgoedmarkt zijn tarieven van 3 tot zelfs 6 procent gangbaar. Immo Budget Group besliste een andere prijzenpolitiek te voeren. Ze hanteerde een vast en merkelijk lager tarief dan de gebruikelijke commissie: 995 euro aan koper en verkoper. Daarop volgde een klacht van collega-makelaars waarop beslist werd om de makelaar acht dagen te schorsen. De argumenten die tot die beslissing leidden, zijn verwerpelijk
De begroting is een kathedraal op drijfzand - Alexander De Croo - vrijdag 16 januari 2009
De huidige begroting is een kathedraal op drijfzand, gezien ze niet gebaseerd is op de meest actuele informatie De NV België kan vandaag vergeleken worden met een groot containerschip. Je kan de motor stil leggen zonder dat iemand er iets van merkt, want we varen nog jaren verder op de impuls van onze historische verworvenheden, maar op een bepaald ogenblik val je stil. Op dat moment opnieuw vooruitgang proberen boeken in een context van mondiale concurrentie met een krimpende en vergrijzende bevolking zal aartsmoeilijk zijn. Het is hoog tijd dat de generatie die de lasten zal dragen, ingrijpt om de motor aan de praat te houden.
Er moeten meer sociale woningen komen - Pascal De Decker - vrijdag 29 oktober 2004
Wil de sociale huursector op termijn overleven, dan zal ze uit haar huisvestingscocon moeten stappen. Ze moet haar veranderde maatschappelijke rol erkennen en als logische conclusie daarvan brede allianties met de zorgsector aangaan. Dit kan echter niet zonder een uitbreiding van de voorraad. Het is pas een ruimere voorraad die een naar inkomen gediversifieerde bevolkingssamenstelling waarborgt. Die voorraad moet bovendien een zodanige kwaliteit hebben dat de gezinnen niet vertrekken van zodra hun maatschappelijke positie verbetert en ze zich een eigen woning kunnen veroorloven.
Over de haalbaarheid van de sociale mix - Pascal De Decker - vrijdag 04 maart 2005
Pleidooien voor het verhogen van de sociale mix in achterstandsbuurten zijn momenteel ‘megapopulair’. Niet alleen in Vlaanderen, waar het debat zowel in sociale huisvesting als in de stadsvernieuwing prominent aanwezig is, maar ook in het buitenland. De afgelopen jaren is er in Vlaanderen heel veel gezegd en geschreven over sociale mix. Vooral in de sociale huursector dient er zich een ware morele paniek aan over het verdwijnen ervan. Als gevolg daarvan moet mix. Of mix goed is, wordt niet ingeschat. Of mix haalbaar is nog minder. Feit is dat de pro’s noch contra’s, de haalbaarheid of niet, nog nooit in opdracht van een overheidsinstelling bestudeerd zijn.
De arme huurder is de dupe - Pascal De Decker - vrijdag 26 januari 2007
Volgens de sociaaleconomische telling van 2001 is 73% van de Vlamingen eigenaar van zijn woning en het aandeel stijgt verder. Zij die een lening hebben lopen, betalen daar gemiddeld ongeveer 20% van hun inkomen voor. Met bijna elke koop van een woning verdwijnt echter een goedkope huurwoning uit de markt, waardoor het aantal huurwoningen daalt. Als gevolg daarvan stijgt de concurrentie op de steeds kleinere private huurmarkt – die in het verleden omwille van de ‘lage’ huur als een quasi sociale markt functioneerde – en stijgen vooral de huren. De maandelijkse huur als aandeel van het inkomen van huurders stijgt naar 27% van een doorgaans lager inkomen.
Belastingparadijzen in tijden van globalisering - Paul De Grauwe - vrijdag 29 februari 2008
Het vrijemarktsysteem (dat volgens mij nog altijd het minst slechte economisch stelsel is) kan slechts blijven bestaan als het gedragen wordt door een brede maatschappelijke consensus. En zo'n consensus is er slechts als de mensen het gevoel hebben dat ze er allemaal beter van worden. Dit gevoel is de laatste jaren in Duitsland en in andere Europese landen, waaronder België, ondermijnd. De mensen hebben de indruk dat terwijl de economische elite veel heeft geprofiteerd van de economische heropleving, de gewone man in de kou is blijven staan. De belastingschandalen in Duitsland verstevigen deze perceptie.
De vaste boekenprijs en de leescultuur - Paul De Grauwe - donderdag 31 oktober 2002
De minister van Economische Zaken presenteerde onlangs een nieuw wetsontwerp dat tot doel heeft een vaste boekenprijs in te voeren. Een vaste boekenprijs, zo beweert de minister samen met de hele sector, is essentieel om het boek te beschermen en de leescultuur te bevorderen. Voor de niet-ingewijde kan dit redelijk klinken. De realiteit is echter heel anders. De vaste boekenprijs betekent een gevaar voor het boek en de leescultuur in Vlaanderen. Senator Paul De Grauwe schreef hierover een prikkelend standpunt.
Roken of niet op cafe? - Paul De Grauwe -
Als liberaal ben ik allergisch tegenover verbodsbepalingen. Maar ik heb ook van John Stuart Mill’s klassiek boek On Liberty>/I> geleerd dat mijn vrijheid beperkt wordt door de vrijheid van de anderen. Ik kan dus niet zomaar tabaksrook blazen in een ruimte waar andere mensen toegang hebben en hen zo verplichten om ook schadelijke stoffen in te ademen. Ik ben vrij om schadelijke stoffen in te ademen die ik zelf geproduceerd heb, maar als anderen ook die stoffen moeten inademen is mijn vrijheid beperkt. Een rookverbod in plaatsen die publiek toegankelijk zijn is dus geen antiliberale maatregel. Integendeel.
Globalisering de uitdagingen - Paul De Grauwe - vrijdag 04 oktober 2002
Globalisering stelt grote uitdagingen. Ik argumenteer dat veel van deze uitdagingen positief zijn. Meer in het bijzonder brengt globalisering een dynamiek tot gang van economische vooruitgang. Deze dynamiek is nog het meest uitgesproken in de arme landen. Deze zijn het die het meest kunnen winnen van globalisering. Globalisering is voor de arme landen als een geschenk uit de hemel waardoor deze landen veel sneller dan wij hun economische ontwikkeling kunnen voltrekken.
De teloorgang van de industriële tewerkstelling - Paul De Grauwe - vrijdag 28 februari 2003
De creatie van jobs is het resultaat van een onvoorspelbaar proces van "trial and error". De overheid kan dit proces niet sturen. Wat ze wel kan doen is een omgeving tot stand brengen waarin deze zoektocht naar nieuwe jobs optimaal kan gebeuren. Dit impliceert een soepele regelgeving, de vrije troetreding in de dienstensector, minder lasten op arbeid, investeringen in onderwijs en onderzoek, en maatregelen die het gemakkelijker maken voor mensen om hun ideeën en initiatiefzin om te zetten in nieuwe producten en diensten. Zo zullen voldoende jobs onstaan in de dienstensector om de onvermijdelijke teloorgang van de industriële tewerkstelling op te vangen.
Nationalistische reflexen in Europa - Paul De Grauwe - vrijdag 05 decmeber 2008
De terugval van de economische activiteit in België en in Europa gebeurt aan een zelden geziene snelheid. De Europese regeringen reageren op een verdeelde wijze. Iedereen heeft een eigen agenda, die vooral gedreven wordt door eigen nationale fobieën en egoïsmes. De Duitse regering wil zeker niet meedoen in een gemeenschappelijk initiatief, want de Duitse belastingbetaler mag in geen geval één euro teveel betalen in de Europese kas. De Franse regering is bevreesd voor de globalisering en wil vooral geld stoppen in de eigen industrie. De Engelse regering heeft vooral oog voor de financiële sector die aan het imploderen is. Over de Belgische regering wordt best gezwegen.
Zin en onzin van een Tobin taks - Paul De Grauwe - vrijdag 02 oktober 2009
De Tobin taks staat nu weer ter discussie. Deze keer zou de belasting niet alleen de transacties in de wisselmarkten treffen maar alle transacties in de financiële markten. Het voorstel wordt besproken in de G-20 in Pittsburgh en wordt verdedigd door de Duitse en Franse ministers van financiën. De redenering achter dit voorstel is dat zo een belasting de financiële speculatie minder aantrekkelijk zal maken met het gevolg dat zeepbel bewegingen, bij voorbeeld, in de aandelenmarkten niet meer zullen optreden. De kans dat dit voorstel het haalt in de G-20 is haast onbestaande. Is zo een Tobin taks een goed idee? Mijn antwoord is dat het afhangt van wat je er mee wil doen.
De toekomst van de euro - Paul De Grauwe - vrijdag 19 februari 2010
De crisis van de eurozone leidt tot de vraag naar de toekomst van de eurozone. De crisis heeft een structureel probleem van de eurozone blootgelegd. Dit probleem bestaat erin dat in de eurozone het geldbeleid volledig gecentraliseerd is in de handen van de ECB. De rest van het economische beleid (budgettair beleid, loonbeleid, sociaal beleid, enz. ) is haast volledig in de handen van de nationale regeringen gebleven. Een dergelijk onevenwicht leidt tot uiteenlopende economische tendensen binnen de eurozone die niet gemakkelijk gecorrigeerd kunnen worden. Om de eurozone op termijn te laten bestaan zullen we moeten evolueren naar meer politieke integratie.
Waarom hebben de economen de crisis niet zien komen? - Paul De Grauwe -
Ik ben altijd een grote voorstander geweest van vrije markten. En dat blijft ook zo. Markten zijn belangrijke instrumenten om materiële welvaart te creëren. Maar markten lossen niet alle problemen op. De crisis heeft twee fundamentele problemen van het marktmechanisme (opnieuw) blootgelegd. Het eerste is dat de markten zichzelf niet reguleren. Het tweede fundamenteel probleem zijn de externaliteiten. Producenten en consumenten houden meestal geen rekening met de schade die hun productie- en consumptiebeslissingen bij anderen teweeg brengt. Deze twee problemen van het marktsysteem (instabiliteit en externaliteiten) maken het noodzakelijk dat de overheid een rol toebedeeld krijgt, als stabilisator, regulator en toezichthouder.
Roken of niet op cafe? - Paul De Grauwe - vrijdag 11 decmeber 2009
Als liberaal ben ik allergisch tegenover verbodsbepalingen. Maar ik heb ook van John Stuart Mill’s klassiek boek On Liberty geleerd dat mijn vrijheid beperkt wordt door de vrijheid van de anderen. Ik kan dus niet zomaar tabaksrook blazen in een ruimte waar andere mensen toegang hebben en hen zo verplichten om ook schadelijke stoffen in te ademen. Ik ben vrij om schadelijke stoffen in te ademen die ik zelf geproduceerd heb, maar als anderen ook die stoffen moeten inademen is mijn vrijheid beperkt. Een rookverbod in plaatsen die publiek toegankelijk zijn is dus geen antiliberale maatregel. Integendeel.
L’histoire se répète - Paul De Grauwe - vrijdag 14 november 2008
De les van de jaren dertig was dat je een halt moet toeroepen aan de bankiers in hun drang om meer risico’s te nemen. Deze drang is onstuitbaar omdat de bankiers weten dat als ze in problemen komen de overheid hen wel uit het slop haalt. De truc die in de jaren dertig werd uitgevonden bestond erin de bankiers te verbieden te beleggen in aandelen en andere riskante financiële producten. Er werd toen een strikte scheiding ingevoerd tussen de gewone banken (zeg maar de banken die ons straatbeeld versieren) en de zakenbanken. Deze scheiding heeft ons goed gediend gedurende de naoorlogse periode. Daar kwam verandering in gedurende de jaren tachtig en negentig.
Waarom hebben de economen de crisis niet zien komen? - Paul De Grauwe - vrijdag 06 november 2009
Ik ben altijd een grote voorstander geweest van vrije markten. En dat blijft ook zo. Markten zijn belangrijke instrumenten om materiële welvaart te creëren. Maar markten lossen niet alle problemen op. De crisis heeft twee fundamentele problemen van het marktmechanisme (opnieuw) blootgelegd. De eerste is dat de markten zichzelf niet reguleren, en de financiële markten zeker niet. (…) Het tweede fundamenteel probleem met de werking van de markten zijn de externaliteiten. Producenten en consumenten houden meestal geen rekening met de schade die hun productie- en consumptiebeslissingen bij anderen teweeg brengt.
Liberalisme in tijden van cholera - Karel De Gucht - vrijdag 05 decmeber 2008
Ik ben geen liberaal omdat ik geloof dat de markt alle problemen kan oplossen. Ik ben liberaal omdat ik weet dat de overheid dat evenmin kan. Omdat tegenover de irrational exuberance van de markt een inflexibele regeldrift van de overheid staat die haar eigen beperkingen in zich draagt. Toch is de verleiding om in het verhaal van verstaatsing mee te gaan bij vele politici groot. Het is ongetwijfeld een makkelijkere boodschap tegenover de angst en frustratie waarmee burgers, volkomen terecht, worstelen. Maar dat maakt ze nog niet correct. Als liberaal moet je durven toegeven dat je alleen rozen krijgt als je er de doornen bijneemt.
Laat ons Turkije een eerlijke kans geven - Karel De Gucht - vrijdag 08 decmeber 2006
Wie de hand uitsteekt voor samenwerking - en dat heeft de EU sinds 1963 met Turkije gedaan - moet daar ook consequent en open in zijn. De relaties tussen Turkije en Europa zijn doorheen de geschiedenis altijd boeiend en vaak stormachtig geweest. Met zo'n sterke buurman onderhandelen kan niet anders dan een moeizaam en tijdrovend proces zijn, waarvan het resultaat geen uitgemaakte zaak is. Maar ik blijf een kritische voorstander. Ook Pamuk is een groot voorstander van de toetreding, net omdat de Unie zijn land ‘de kans biedt om een einde te maken aan een lange traditie van onverdraagzaamheid, autoritair bestuur en schending van de mensenrechten’.
Globalisering: de medaille en haar keerzijde - Karel De Gucht - vrijdag 30 maart 2007
De grote winnaars van de moderne wereldeconomie zijn de aandeelhouders en het leidinggevende kader van internationale ondernemingen. De salarissen van bedrijfsleiders en andere directeurs van multinationale ondernemingen zijn fenomenaal, zeker in de VS. De top van het westerse bedrijfsleven moet goed beseffen dat zij ook beter wat matigt om populistische tendensen niet in de kaart te spelen. Men mag nooit uit het oog verliezen dat een markteconomie haar morele en politieke legitimiteit ontleent aan de veronderstelling dat inkomen grosso modo overeenstemt met de bijdrage aan de economie. Die legitimiteit moet gevrijwaard blijven.
Herdenking van de Opstand van het Getto van Warschau - Karel De Gucht - vrijdag 11 april 2003
Het valt me moeilijk te begrijpen dat enkelingen - en het is niet altijd zo duidelijk of ze met zo weinig zijn - in de Joodse gemeenschap blijkbaar toenadering zoeken tot het Vlaams Blok. Beseft men wel voldoende waarvoor die partij staat, wat haar achtergrond is, van wie zij de erfgename is? Het is toch niet omdat het Vlaams Blok de absolute tegenpool is van de radicale moslims, dat ze aanvaardbaar worden voor de Joodse gemeenschap? Het is toch niet omdat hun leiders er uitzien als keurige heren, netjes in het pak, dat ze aanvaardbaar worden als bondgenoot of partner? Karel De Gucht zei dit naar aanleiding van de zestigste herdenking van de opstand van het Getto van Warschau.
Zin en onzin van ontwikkelingssamenwerking - Karel De Gucht - vrijdag 20 november 2009
Het verschil tussen de landen waar hulp een sterke positieve rol gespeeld heeft en die waar het inderdaad, zoals Dembisa Moyo aanklaagt, een eindeloze cyclus van corruptie en hulpeloosheid teweegbracht, ligt in de manier waarop fondsen besteed worden en de politieke en economische instellingen die ze ontvangen. Het verschil is dat in de positieve gevallen de ontwikkelingssector niet in de plaats getreden is van de eigen, productieve economie maar echt ondersteunend gewerkt heeft. Dat het sociaal contract tussen de bevolking en de eigen instellingen en bestuurders erdoor versterkt, in plaats van verstoord geraakt is.
Waarom Verhofstadt II de arbeidsmarkt moet hervormen - Marc De Vos - vrijdag 03 oktober 2003
Ondernemingen zijn geen legbatterijen voor jobs. Zij moeten winst maken om te overleven in een markt met globale concurrentie. Tewerkstellen is voor ondernemingen geen doel, maar een middel. Naarmate het ondernemingsdoel vordert, is er meer middel nodig en groeit dus echte tewerkstelling. Een conferentie die a priori tewerkstellingsnormen wil opleggen, draait die logica om en neigt naar neo-communisme. Tewerkstellingsquota kunnen op korte termijn statistieken opsmukken, op lange termijn creëren zij schijnarbeid die het concurrentievermogen van de ondernemingen ondermijnt en daarmee uiteindelijk ook de werkgelegenheid.
Bolkestein is geen Frankenstein - Marc De Vos - vrijdag 17 decmeber 2004
Recentelijk betoogden de Europese vakbonden tegen de ontwerprichtlijn van voormalig EU-commissaris Bolkestein. De manifestatie kadert in een kruistocht tegen een ontwerp dat als de doodgraver van het Europese sociale model wordt verketterd. Volgens de verenigde kruisvaarders zou Bolkestein sociale dumping organiseren. Buitenlandse arbeidskrachten zouden met de eigen, goedkope arbeidsvoorwaarden kunnen geïmporteerd worden. Daarmee wordt een essentiële richtlijn tot een karikatuur gereduceerd. Bolkestein is geen baarlijke duivel maar wel een bittere noodzaak die, met de nodige aanpassingen, voor onze welvaart zelfs een reddende engel kan zijn.
Europa is wel degelijk sociaal, alleen niet socialistisch - Marc De Vos - vrijdag 21 mei 2004
De Oost-Europese landen werden lid van de EU maar worden nog steeds gediscrimineerd in subsidieregelingen en in hun toegang tot de interne vrije markt. Lage loonkost, beperkte regulering en een gunstig fiscaal klimaat zijn nagenoeg hun enige troeven bij de start van een moeilijke strijd voor vooruitgang. Naarmate hun welvaart zal toenemen, dankzij de dynamiek van de vrije Europese markt, zullen ook lonen, sociale bescherming en fiscaliteit volgen. Laten we hen dit tijdelijke competitieve voordeel gunnen en zo ook ons steentje bijdragen in een organische welvaartsgroei voor de ganse Europese Unie. Dat is het echte sociale Europa.
Ford Genk of het failliet van de Renault-wetgeving - Marc De Vos - vrijdag 24 oktober 2003
Ford-Genk maakt één zaak duidelijk. De Renault-wetgeving helpt niemand: de ondernemingen worden opgezadeld met een dure en nutteloze procedure, de vakorganisaties moeten vechten tegen de bierkaai, en de werknemers blijven langer in het ongewisse. Alleen de scharen advocaten en consulenten die herstructureringen begeleiden, hebben er baat bij. Voor de bescherming van de getroffen werknemers, nochtans haar leitmotiv, is de Renault-wet een hol symbool dat therapeutische hardnekkigheid institutionaliseert.
De EU mag haar Oost-Europese tijgers niet muilkorven - Marc De Vos - vrijdag 18 juni 2004
Hoe hard de schokken voor de betrokken sectoren ook zullen zijn, globaal gezien komen we er met z’n allen beter uit. De uitvaart naar Oost-Europa maakt de betrokken producten of diensten immers goedkoper, wat een waaier aan positieve economische effecten genereert. De relatieve welvaart van de Westerse consument neemt toe, wat interne groei aanwakkert. Tegelijkertijd verbetert de winst en het concurrentievermogen van de ondernemingen die de stap naar Oost-Europa hebben gezet, wat tewerkstelling garandeert en de aandeelhouders meer kapitaal oplevert voor investering in de competitievere sectoren van de West-Europese economie.
Turkije of Europa, that is the question - Marc De Vos - vrijdag 08 oktober 2004
Deze week velde de Europese Commissie een Salomonsoordeel over het opstarten van onderhandelingen voor de toetreding van Turkije tot de Europese Unie. Haar voorwaardelijk positief verdict zal wellicht doordesemen in december, wanneer de politieke leiders formeel het lot van de Turkse kandidatuur beslechten. Desondanks zwelt doorheen Europa een koor van dissidente stemmen. De paladijnen van de Turkse toetreding temperen immers de werkelijkheid met de verrukking van het ideaal. Turkije is nog niet klaar voor Europa, en Europa is nog niet klaar voor Turkije. Het verdict van de Europese Commissie mag geen eindpunt zijn.
Gidsland Verenigde Staten - Marc De Vos - vrijdag 29 april 2005
De Verenigde Staten zijn zeker niet het land van Cocagne op het vlak van sociale bescherming. Maar een economie die zo veel tewerkstelling en welvaart genereert, kan onmogelijk voor een sociaal kerkhof worden versleten. Werk en welvaartscreatie zijn belangrijk, ook voor Europa. Levensstandaard is de meest directe weg naar levenswelzijn. Werkgelegenheid is de beste sociale bescherming. Economische groei is de basis voor sociaal beleid. Indien Europa de groeicijfers van de Verenigde Staten zou kunnen bereiken, dan betalen we de vergrijzing en de sociale zekerheid met de vingers in de neus.
Het zorgenkind gezondheidszorg - Marc De Vos - vrijdag 25 maart 2005
Een weloverwogen mix tussen privaat en publiek is de sleutel om de kwaliteit en het aanbod van de gezondheidszorg op topniveau te houden zonder dat de openbare financiën eronder bezwijken. Wanneer we willen bijblijven met de verbeteringen in de geneeskunde, moeten de budgetten kunnen blijven volgen ondanks de dwangbuis van de vergrijzing. Dat kan door ruimte te geven aan particuliere betaling. De totale kostprijs van de gezondheidszorg is immers niet het enige punt. Wie waarvoor betaalt, is ook belangrijk. Een budget dat vooral uit belastinggeld komt, vertaalt zich in hoge belastingvoeten die economische ontwikkeling en dus welvaart afremmen.
Anders is niet fout - André Decoster - vrijdag 20 maart 2009
Laat ons niet pessimistisch zijn over de economie als wetenschap zoals geschreven wordt. Economen hebben nog héél veel werk aan de winkel, niet in het minst om de complexe interdependenties tussen handelingen van mensen te verstaan (vergelijk het met klimaatmodellen). Maar zeggen dat ze ‘kakelen’ als ze sinds Adam Smith wijzen op het belang van instituties, de voorwaarden waaronder markten efficiënt werken steeds beter kunnen onderscheiden, en marktfalingen (h)erkennen, is wat kort door de bocht. Zeker als de oorzaak van de huidige moeilijkheden niet in economische modellen ligt, maar in de bedrijfs- of persoonlijke ethiek van mensen
Franstaligen voeren show op, maar kunnen zij anders? - Claude Demelenne - vrijdag 13 maart 2009
Mijnheer de minister-president Peeters, u hebt gelijk. De Franstalige politieke leiders willen niet ernstig met u over een grote staatshervorming praten. Ze doen maar alsof. Al maanden houden ze u aan het lijntje. In voetbaltermen zouden we zeggen dat de Walen 'tegen de klok spelen'. Ze proberen de eisen van de flaminganten op alle mogelijke manieren af te remmen. Ze willen tijd winnen. De houding van de Walen is niets om trots op te zijn: een voetbalploeg die te veel op de verdediging speelt, zal haar fans nooit enthousiast maken. Maar die houding is wel begrijpelijk, want de Walen zijn geen masochisten. Ze zullen geen 'grote staatshervorming' aanvaarden die hen armer maakt.
In het teken van de angst - Yves Desmet - vrijdag 08 januari 2010
Het is de paradox van het onbehagen: geconfronteerd met een ongrijpbare en steeds onvoorspelbaardere wereld, geregeerd door internationale fenomenen die buiten de eigen invloedssfeer liggen, kiest men niet langer voor duidelijke maar voor radicale alternatieven. Gestuurd door de angst de controle te verliezen over de eigen leefomgeving kiest men voor mensen die de heimwee en de illusie naar het verleden levendig houden, naar de tijd toen we nog ‘onder ons’ waren en men de indruk had zijn eigen leven te kunnen regelen, zonder bloot te staan aan de soms woeste grillen van een steeds geglobaliseerdere wereld.
Botsende meningen zijn het fundament voor de democratie - Ignaas Devisch - vrijdag 15 oktober 2004
Er is dringend nood aan een grondige reflectie over de democratie. Wij moeten ons fundamenteel bezinnen over wat ik met Claude Lefort ‘het politieke’ noem. Dat staat voor de grondbeginselen van een samenleving, de fundamenten van waaruit men een samenleving kan of moet inrichten: macht, soevereiniteit, representatie, ga zo maar door. Nooit meer dan in onze tijd is de vraag naar de democratie zo nodig geweest. Niet alleen omwille van de totale onduidelijkheid die er op dat vlak heerst. Het denkwerk over de democratie is vooral nodig omdat ‘denken’ als zodanig vandaag onder verdenking staat.
Over de conservatieve revolutie - Ignaas Devisch - vrijdag 25 maart 2005
In naam van de verlichting pretenderen we anderen te moeten opvoeden in democratie en vrije meningsuiting omdat zij er niet mee vertrouwd zouden zijn vanuit hun cultuur. Dit terwijl we er zelf alles aan doen de verlichting kapot te maken door ons restauratief in vergane waarden te wentelen. Als verlichting vandaag nog iets betekent, dan is het wel dat we in de eerste plaats onszelf moeten opvoeden. Hoog tijd dus voor een ‘democratisch ethos’, een burgerschap dat stevig gefundeerd is in opvoeding, onderwijs en cultuur, met een structurele plaats voor twijfel en kritisch bewustzijn die naam waardig. Dat is iets anders dan het herinvoeren van verloren gegane substantiële waarden.
Shoot to kill - Ignaas Devisch - vrijdag 28 oktober 2005
Op de ochtend van 22 juli werd de 27-jarige Braziliaanse elektricien Jean-Charles de Menezes met acht kogels doodgeschoten in de Londense metro. Zo begint het gearchiveerde persbericht over een man die zonder zinnige motivering werd neergeknald door de politie. Zijn ‘schuld’ lag in het feit dat hij zich ‘verdacht’ gedroeg in spannende tijden. Het was voldoende om hem op een kogelregen te trakteren. Preventieve oorlogsvoering heet zoiets. Dat dit brutale en schokkende feit niet eens veel protest heeft uitgelokt op het Britse eiland en daarbuiten, is veelzeggend over het politieke bewustzijn waarin wij ons momenteel bevinden.
Terreur en moderniteit - Ignaas Devisch - vrijdag 24 februari 2006
De gedachte dat men de wereld door middel van revolutionair geweld en bomaanslagen van uitzicht kan doen veranderen, is een uiterst westers én modern idee. De Brigate Rosso, de Rote Armee Fraktion, de CCC in eigen land, het zijn allen recente voorbeelden daarvan. Vandaag is het niet anders. Indien de radicale islamieten van Al-Qaida, Hezbollah of Hamas geweld en revolutie prediken, dan sluiten zij bijzonder goed aan bij deze westerse traditie. Een aanzienlijk onderdeel van die traditie is getekend door een (zelf-)destructief elan om de bestaande orde omver te werpen en grondig te herstructureren, en dit op basis van al dan niet doordachte, al dan niet humane ideeën.
Pleidooi voor een federale kieskring - Patrick Dewael - vrijdag 25 januari 2008
Het voorstel van de federale kieskring is geen alleenstaand gegeven, het past in een globale visie op een nieuwe staatshervorming en de toekomst van ons land. Kernpunt in die visie is dat er een nieuw evenwicht moet komen tussen de autonomie van de deelstaten en de samenhang van de federatie. Een pleidooi dus voor een verdere regionalisering waardoor een ruim aantal bevoegdheden worden overgedragen aan gemeenschappen en gewesten omdat ze daar efficiënter kunnen uitgeoefend worden, maar ook voor de inbouw van een aantal 'federerende' elementen, zoals een federale kieskring.
De opmars van het creationisme - Karl Dhaene - vrijdag 16 februari 2007
Onlangs raakte bekend dat in de Duitse centrumstad Giessen in zowel een erkend staatsgymnasium als in een erkende private evangelische school de opvattingen van het ‘creationisme’ werden onderricht. Hierop werd een stellingname geëist van de Onderwijscommissie van de deelstaat Hessen. Dit bericht toont aan dat ook in Europa de opvattingen van Amerikaanse creationisten of hun meer politiek correcte, meer ‘salonfähiger’ ‘theoretici van het Intelligent Design’ (ID, doelgericht ontwerp) in bepaalde kringen wortel beginnen te schieten. Zij die het primaat van het wetenschappelijk schoolonderricht ernstig ter harte nemen raden we het boek The God Delusion aan.
Op weg naar nieuwe solidariteit - Boris Dittrich - vrijdag 20 mei 2005
Nederland moet boven zichzelf uitstijgen. We moeten ophouden met navelstaren, breken met het conformisme, en weer een land worden van initiatiefrijke en optimistische wereldburgers. Een land, waarin solidariteit niet primair op onszelf is gericht maar op nieuwe generaties en op kansarmen, óók over onze grenzen. Een land, waarin mensen hechten aan hun individuele vrijheid zonder egoïstisch te zijn. Een land waarin de overheid niet meer automatisch zijn toevlucht neemt tot betutteling en wegkijkt van problemen, maar kansen creëert en optreedt. Een land dat weer vertrouwen heeft in de toekomst. Want als wij het niet doen, wie dan wel?
We zijn allen Amerikanen - Mia Doornaert -
OP 10 september vorig jaar waren er al volop discussies over de clash of cultures, maar ze bleven bij theorieën. Op elf september leerden we dat er integristen zijn voor wie die clash geen louter ideologisch gegeven is maar een reden voor massamoord. Leden van het bewind van een VN-lidstaat, Afghanistan, en van een terreurnetwerk, Al-Qaeda, bleken onze liefde voor het leven zo te haten dat ze zich het recht aanmatigden ons daarom te komen vermoorden.
Over het denken in nationale categorieën heen - Hugo Dyserinck - vrijdag 13 juni 2008
Onze taak bestaat erin, het verlangen naar een ‘Heimat’ in de zin van Bloch respectievelijk de behoeften aan ‘Geborgenheit’ – over alle patriotismen of ‘patridiotismen’ heen – tot een supranationale, of beter gezegd multilinguale eenheid te verbinden. Geen ‘Nation Europa’ zoals dit meer dan 50 jaar geleden eens werd geconcipieerd; geen supernatie, die zich op haar manier tegen andere blokken keert; maar een ‘Laboratorium Europa’, zoals wij in het comparatisme zeggen, waar men aan de mogelijkheid kan en mag geloven om binnen het kader van ons oude continent het spel der ‘nationaliteiten’ te analyseren, te verwerken en uiteindelijk te boven te komen.
Ik, Potlood - Leonard E. Read - vrijdag 04 mei 2007
De les die ik wil overbrengen is deze: laat alle creatieve energieën ongehinderd hun werk doen! Sta simpelweg de samenleving toe om zich te organiseren in harmonie met deze les. Laat de overheid zo veel mogelijk hindernissen opruimen om die energie ruim baan te geven. Laat alle creatieve kennis vrij om zich te ontplooien. Vertrouw erop dat vrije mannen en vrouwen zullen samenwerken volgens de beginselen van de onzichtbare hand. Dit vertrouwen zal worden bevestigd. Ik, Potlood, hoe simpel ik ook ben, bied het wonder van mijn eigen bestaan aan als bewijs dat dit vertrouwen gerechtvaardigd is.
Laat moslimmánnen hoofddoek dragen - Naima El Bezaz - vrijdag 16 januari 2004
De positie van de moslimvrouw staat in Nederland volop in de belangstelling. Elke poging tot kritiek wordt door moslims in de kiem gesmoord onder verwijzing dat de islam voor gelijkwaardige rechten van vrouwen heeft gezorgd. Dit zijn uitspraken die in het luchtledige blijven hangen.. Feit is dat in de praktijk vrouwen wel onderdrukt worden en weinig vrijheden kennen. Dat komt vooral doordat vrouwen seksueel in toom worden gehouden. Een vrouw mag nooit aanleiding geven tot roddel, want dat zou de eer van de familie aantasten. Deze houding wordt instandgehouden door de vele taboes binnen de moslimgemeenschap.
Het individu prevaleert boven de gemeenschap - Naima El Bezaz - vrijdag 18 november 2005
Het oog van de wereld is gefocust op de rellen in Frankrijk die dreigen over te slaan naar andere Europese steden. Maar ook Nederland blijft nog in de aandacht omdat daar in een kort tijdsbestek een traditie van eeuwen omver geworpen lijkt te worden; die van de tolerantie, die voorheen als een kroon boven de staat der Nederlanden hing. Situaties veranderen, mensen ook, maar partijen nog sneller. Met de opkomst en ondergang van Pim Fortuyn zijn heel wat onderwerpen aangezwengeld, zoals de achterlijkheid van de islamitische cultuur en daarop voortbordurend de onderdrukking van de moslimvrouw, die onlosmakelijk verbonden lijkt te zijn met de islam.
Liever een zwijgende paus in Auschwitz - Sylvain Ephimenco - vrijdag 02 juni 2006
’Waarom heer, zweeg u?’, zei Benedictus te midden van een verleden van dood en verderf. Het antwoord kent hij niet. Wat Benedictus wel weet en in Auschwitz niet zei, is dat god altijd zwijgt. Hij zweeg toen het zyklon B door de leidingen van de gaskamers stroomde, maar hij zwijgt ook wanneer een tsunami of een aardbeving het vernietigende werk van de mens overneemt. Wie wel kan praten is de kerk en haar gezanten. Daarom was de retorische vraag van Benedictus aan god een list om de echte vraag die hem aangaat niet te hoeven stellen: Waarom bleef de kerk van Rome zwijgen toen joden per miljoenen werden gedeporteerd en vermoord?
Verkeerde interpretatie - Sylvain Ephimenco - vrijdag 16 juni 2006
Door uw hand niet naar die vrouwonderdrukkers te steken, wenste u in de eerste plaats een stil protest te laten klinken. Zo weigerde u ook, zoals het op dit soort plekken gangbaar is, een alles verhullende hoofddoek te dragen. Op uw hoofd stond alleen een rebels doordeweekse hoed, grijs van kleur, waaruit uw provocerende, maar niet minder majesteitelijke lokken, ondeugend ontsnapten. Een doorn in het gepijnigde oog van al die baardmannen. Zoals gebruikelijk is uw bedoeling niet op zijn juiste waarde geschat. Men zag in uw handweigering zowel een teken van verdraagzaamheid als een van slaafse onderwerping. Geen van beide dus.
De aangekondigde nachtmerrie van Durban II - Caroline Fourest - vrijdag 09 mei 2008
De illusie van een wereldwijde consensus over de universaliteit van de mensenrechten staat op het punt te vervliegen. Men moet maar kijken naar de wijze waarop sommige VN-conferenties van hun doel afgeleid worden en de ontsporing waaraan de Raad van de Mensenrechten vandaag ten prooi is gevallen. De verontrustende wending die werd ingeslagen door de conferentie van Durban tegen het racisme in het begin van september 2001 was nog maar een symptoom. Intussen is het kwaad beduidend erger geworden. De vrijheidsdodende staten hebben de kwestie 11 september gebruikt om de VN in de richting van een gedifferentieerde visie van te mensenrechten te stuwen.
Na het neoconservatisme - Francis Fukuyama - vrijdag 21 april 2006
Ik ben tot de conclusie gekomen dat het neoconservatisme zich als politiek symbool en als gedachtegoed heeft ontwikkeld tot iets wat ik niet langer steun. Het neoconservatisme was gebaseerd op een geheel van samenhangende principes dat tijdens de Koude Oorlog over het algemeen tot een verstandige binnen- en buitenlandse politiek leidde. Die principes kunnen echter op diverse manieren worden geïnterpreteerd, en in de jaren negentig werden ze gebruikt als rechtvaardiging voor een Amerikaanse buitenlandse politiek waarin te sterk de nadruk werd gelegd op het gebruik van geweld en die logischerwijs tot de oorlog tegen Irak leidde.
De val van de libertariërs - Francis Fukuyama - vrijdag 31 januari 2003
De vrije-markt revolutie die begon met het aan de macht komen van Margaret Thatcher en Ronald Reagan aan het einde van de jaren '70 heeft eindelijk zijn Thermidor, of keerpunt, bereikt. Hoewel de scheidingslijn tussen libertarisme en klassiek liberalisme niet altijd duidelijk is, kan men stellen dat libertarisme een radicaal dogma is, waarvan de grenzen steeds duidelijker worden. De libertarische vleugel van de revolutie liep zichzelf ondertussen voorbij en voert nu nog enkel achterhoedegevechten op twee fronten: het buitenlands beleid en de biotechnologie.
Inburgering is de enige oplossing - Sven Gatz - vrijdag 15 november 2002
De jongste weken woedt het publieke debat rond de concrete invulling van de multiculturele samenleving ('het failliet van het integratiebeleid') in alle hevigheid. Sommigen, zoals de Arabische nationalist Abou Jahjah, spitsen zich tot meerdere eer en glorie van zichzelf overmatig toe op de versterking van de eigen culturele identiteit (Arab Pride) van bepaalde allochtonen: eigen scholen, een eigen zuil, ... Anderen, zoals de Federatie van Marokkaanse Democratische Organisaties, focussen eerder op de aanhoudende sociale discriminatie van allochtonen in zowat alle domeinen van onze samenleving. Inburgering is volgens Sven Gatz de enige oplossing.
Identiteit versus burgerschap - Sven Gatz - vrijdag 04 decmeber 2009
Kort samengevat bestaat succesvolle inburgering bij de gratie van twee factoren: bereidwilligheid van de nieuwkomer om zich enkele zaken eigen te maken, niet in het minst een grondige kennis van het Nederlands, en een maatschappij die ervoor zorgt dat hij of zij over gelijke startkansen beschikt. Op die manier beschouwd gaat het over heel concrete zaken die via de juiste beleidsdaden kunnen worden gerealiseerd. Dat is de echte uitdaging: eerder een gemeenschappelijk maatschappelijk platform zoeken en vinden rond actief burgerschap dan blijven vasthangen in een debat over identiteit. Dat is het verschil tussen kosmopolitisch humanisme en nationalisme.
Immigratie en hoe er mee om te gaan - Sven Gatz en Herman Schueremans - vrijdag 02 juni 2006
Voor ons is multiculturaliteit geen punt van geloof, geen ideologie, maar eerder een realiteit die je met de goede én de slechte aspecten ervan zo goed mogelijk in banen moet proberen te leiden. Of het nu Afrikaanse bootvluchtelingen zijn die stranden op de kusten van Sicilië, vertwijfelde kerkasielzoekers in Antwerpen of Oost-Europese invullers van Westerse knelpuntberoepen, het begint ons stilaan te dagen: migratie dringt steeds meer ons dagelijks leven binnen en het ziet er niet naar uit dat dit snel zal verdwijnen. Niets doen is geen optie. Hieronder tien richtlijnen, tien managementregels voor de multiculturele maatschappij, die hierop een antwoord willen bieden.
Migratie als instrument tegen verouderingskwalen - Farhad Golyardi - vrijdag 21 februari 2003
Volgens de Verenigde Naties staat de wereldbevolking op 6,3 miljard en dit zal 9,3 miljard zijn in het midden van deze eeuw. Mensen van 60 jaar of ouder zullen in aantal toenemen van 629 miljoen naar bijna 2 miljard in 2050. En daarbij veroudert de ouderenpopulatie zelf ook nog. Het segment 80 jaar en ouder is daarbinnen het snelst groeiend. Dit aandeel zal binnen de groep van 60 en ouder groeien van 12 naar 19% in 2050. De vergrijzing van de wereld is een natuurlijk gevolg van vruchtbaarheidscijfers en toenemende levensverwachtingen. Daarom is immigratie nodig.
De mens moet groenere manieren koesteren - Michael Gorbatsjov - vrijdag 13 juni 2003
De relatie tussen mens en natuur is het meest acute wereldprobleem geworden - een probleem dat de spanning weergeeft, die inherent is aan de moderne beschaving. Het is duidelijk dat het einde van onze beschaving in zicht is. Dat is echter nog niet het einde van de wereld, mits we erkennen dat de ecologische crisis de crisis weert van onze traditionele waarden en doelen en dat we erkennen dat het noodzakelijk is om de oude inzichten en standpunten over de natuur te heroverwegen om zo een nieuw niveau te bereiken in de studie van de wetten die het systeem regeren, waarin mens en natuur verenigd zijn.
Over de toekomst van Europa - Jurgen Habermas - vrijdag 17 maart 2006
Europa moet de moed hebben om een hervorming door te voeren die de Unie niet enkel een efficiënte besluitvorming, maar ook een eigen buitenlandminister, een rechtstreeks verkozen president en een eigen financiële basis verschaft. Deze eisen kunnen het voorwerp zijn van een referendum dat gepaard kan gaan met de volgende verkiezingen van het Europees Parlement. Het voorstel zou als aanvaard worden beschouwd, indien het de ‘dubbele meerderheid’ van de staten en stemmen van de burgers zou bereiken. Tegelijk zou dat referendum enkel bindend zijn voor de lidstaten waarvan een meerderheid van de burgers zich voor de hervorming uitspreekt.
Het gevaar van legalisten - August Hans Den Boef - vrijdag 23 november 2007
De radicale islam wint in Nederland aan populariteit, via een niet-gewelddadige maar wel zeer onverdraagzame en antidemocratische variant, het politiek salafisme. Dat blijkt uit het rapport Radicale dawa in verandering, de opkomst van islamitisch neoradicalisme in Nederland van de AIVD. De dienst bekritiseert in dit verband ook het debat over moslimradicalisme in Nederland. Dat wordt nu vooral gedomineerd door 'relativisten' en 'absolutisten'. De AIVD pleit terecht voor een ‘meer realistische benadering’, maar vergeet daarbij een derde en even contraproductieve stroming in het debat: de ‘legalisten’.
Reborn Christian Bush is antiliberaal - August Hans Den Boef - vrijdag 25 maart 2005
Wat veel Amerikanen verwachtten na de herverkiezing van George W. Bush gebeurt ook daadwerkelijk: religieus rechts gaat verzilveren dat het meer vertegenwoordigers in Senaat en Congres telt dan ooit. Onder leiding van ‘reborn christian’ Bush. De eerste krachtmeting was het tragische geval Terri Schiavo, die volgens artsen al 15 jaar in ‘vegetatieve toestand’ verkeert, maar volgens de christenen nog vol leven zit. Haar echtgenoot wilde al in 1998 de voeding laten stopzetten, maar de familie weigerde dit toe te staan en stapte naar de rechter. Die kon niet anders dan de deskundige medici en de echtgenoot gelijk geven. Maar Bush geeft zich niet gewonnen.
Wordt Nederland eindelijk ook legaal seculier? - August Hans Den Boef - vrijdag 03 decmeber 2004
Sinds de Franse tijd – de mooie patriotten-Grondwet van 1798 - was godslastering in Nederland niet meer strafbaar. Na de restauratie die de Oranje stadhoudersfamilie zowaar promoveerde tot heuse monarchen, wilden de belangrijkste rechtsgeleerden en politici dat graag zo houden. Bij Thorbeckes Grondwet van 1848 keerde de strafbaarstelling dan ook niet terug en evenmin in latere toevoegingen. De verzuiling die later in de negentiende eeuw ontstond – voornamelijk een gereformeerde en katholieke aangelegenheid – schiep wel de behoefte bij gelovigen om hun politieke macht om te zetten in wettelijke dominantie van hun levensbeschouwing.
Over multiculturalisme en cultuurrelativisme - August Hans den Boef -
Rechts heeft multiculturalisme en cultuurrelativisme geperverteerd. Hoezo? Lieden als Wilders en Dewinter zijn toch geharnaste tegenstanders van deze politieke begrippen? Die propageren een monoculturele blanke identiteit waaraan nieuwkomers zich moeten aanpassen. Zij beschouwen op moslims als een monocultureel, premodern blok waarvan de cultuur niet met de democratische seculiere rechtsstaat valt te verenigen. Ik bedoel een ander soort rechts. Het rechts van sommige nieuwkomers en hun autochtone apologeten. Hun politieke overtuiging is helder als glas: rechts, nationalistisch en zeer loyaal jegens het politiek-religieuze establishment in het land van herkomst.
De hoofddoek als middel tot integratie en het tegendeel - August Hans den Boef - vrijdag 01 decmeber 2006
Voor de samenleving zou het dan ook beter zijn dat traditionele, orthodoxe en integristische mannelijke gelovigen met lustproblemen een therapie volgen, dan dat ze al die arme vrouwen schuldig verklaren en krankzinnige kledingvoorschriften voorschrijven. Misschien moeten ze zelf een sluier dragen, zoals de Franse auteur Chahdortt Djavann meent. Vrouwen die het dragen van een sluier een symbool van emancipatie vinden, noemt ze kampbewakers en collaborateurs. Ze wijst op de substantieel onrustbarende aanwezigheid van incest en pedofilie in moslimlanden. De sluier is volgens haar de gele ster van de vrouw. Stigma van discriminatie. Uiteindelijk heeft Djavann gelijk.
Over multiculturalisme en cultuurrelativisme - August Hans den Boef - vrijdag 30 mei 2008
Rechts heeft multiculturalisme en cultuurrelativisme geperverteerd. Hoezo? Lieden als Wilders en Dewinter zijn toch geharnaste tegenstanders van deze politieke begrippen? Die propageren een monoculturele blanke identiteit waaraan nieuwkomers zich moeten aanpassen. Zij beschouwen op moslims als een monocultureel, premodern blok waarvan de cultuur niet met de democratische seculiere rechtsstaat valt te verenigen. Ik bedoel een ander soort rechts. Het rechts van sommige nieuwkomers en hun autochtone apologeten. Hun politieke overtuiging is helder als glas: rechts, nationalistisch en zeer loyaal jegens het politiek-religieuze establishment in het land van herkomst.
Serieuze wetenschap negeert ID-geloof - August Hans den Boef - vrijdag 03 juni 2005
Minister Van der Hoeven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap wil een breed debat over de evolutietheorie en de scheppingsgedachte. Dit onder de suggestie van democratisering, van eerlijke afspiegeling, want religieuze opvattingen moeten volgens haar even serieus worden genomen als wetenschappelijke. Schokkend is dat de minister niet begrijpt hoe wetenschap werkt. De ‘incompleetheid van de evolutietheorie’ is geen gebrek, laat staan een aanleiding die theorie gelijk te stellen aan obscurantisme, maar geeft de essentie van wetenschap aan. Er zijn veel theorieën die vragen openlaten, voor wetenschappers een drijfveer. Schokkend ook is dat de minister zich niet wil neerleggen bij de rol van religie in een seculiere samenleving.
Deëscaleer het debat over islam en integratie - August Hans den Boef - vrijdag 30 april 2004
Er woedt een stellingenoorlog over religie en integratie: hier lig ik en ik kan niet anders. Paul Cliteur heeft volkomen gelijk als hij zich hieronder ongelukkig voelt. Ik interpreteer zijn actie dan ook vooral als een pleidooi voor minder trommels en trompetten. Een probleem scherp in beeld brengen, vergt niet altijd pejoratieven. Keer dus terug naar een tussengebied, waarin weer de reguliere termen van het debat een rol spelen. Niet verketteren, maar verkennen, geen sweeping statements, maar onderbouwde observaties.
Naar een ramadan lite? - August Hans den Boef - vrijdag 04 november 2005
Waarom toch zien we tijdens de ramadan in onze omgeving zoveel vermoeide moslims? Waarom is er zoveel ziekteverzuim op school en werk? Waarom moeten zoveel sporters met honger de training staken? Is die onthouding werkelijk zo gezond? Het gaat immers niet alleen om het vasten, maar ook om het eten op ongezonde, late tijdstippen dat daarvan het gevolg is: het bunkeren. En om de duur van een maand, onder een regime dat veel en veel ingrijpender en zwaarder is dan dat van traditionele katholieken na het carnaval. Medici en gezondheidzorgers dienen de patiënt ondubbelzinnig te wijzen op de risico’s van hun gedrag. Niet bespreken, maar waarschuwen.
De hadj als een dodelijke cakewalk - August Hans den Boef - vrijdag 27 januari 2006
Processies en andere religieuze optochten, voor gelovigen en ietsisten rituelen van een grote spirituele kracht, houden voor ongelovigen altijd iets van een kermis. Zo ook de hadj. Denk aan het werpen van 21 steentjes naar de duivel. Kermisachtig lijkt ook het kussen van de steen – als in het Ierse Blarney. De ene steen die voortaan al die godenbeelden van de concurrentie moest vervangen toen Mohammed de pelgrimsplaats Mekka had overgenomen. Die beelden waren vernietigd: een zeer definitieve vorm van beeldenstorm. ‘Van alle maken is doodmaken/wel het volmaaktste’, dichtte Gerrit Kouwenaar ooit.
De ethiek van Maledictus XVI - August Hans den Boef - vrijdag 27 maart 2009
Tegenwoordig zullen nog maar weinig jongeren de paus toezingen. Benedictus XVI wil zijn controversiële voorganger Pius XII heilig laten verklaren en heeft in verband met een voorgenomen bezoek aan Israël de eis gesteld dat deze oorlogspaus in het herdenkingscentrum Yad Vashem wat positiever wordt gepresenteerd. Vorig jaar sprak de Benedictus op Goede Vrijdag een gebed uit voor de redding van de kerk ‘in heel Israël’ - een eufemisme voor het oude gebed ter bekering van de joden. Een jaar daarvoor bekrachtigde hij het dogma dat protestanten geen kerk vormen 'in de eigenlijke zin'. En hij ging door met het benoemen van aartsconservatieve bisschoppen.
De mythe van de seculiere morele chaos - Sam Harris - vrijdag 26 oktober 2007
Gelovigen beweren regelmatig dat het atheïsme verantwoordelijk was voor een aantal van de meest afgrijselijke misdaden van de 20ste eeuw. Zijn atheïsten inderdaad minder moreel dan gelovigen? Terwijl het waar is dat Adolf Hitler, Jozef Stalin, Mao Zedong en Pol Pot in verschillende mate areligieus waren, waren ze niet speciaal rationeel. Hun uitspraken waren weinig minder dan een litanie van waanvoorstellingen - waanvoorstellingen over ras, economie, nationale identiteit, het verloop van de geschiedenis of de morele gevaren van het intellectualisme. In veel opzichten was godsdienst hier bovendien direct de schuldige.
Ayaan Hirsi Ali overgelaten aan fanatici - Sam Harris en Salman Rushdie - vrijdag 12 oktober 2007
Ayaan Hirsi Ali zou de eerste vluchteling uit West-Europa kunnen zijn sinds de Holocaust. Daarom is zij een unieke en onmisbare getuige van zowel de kracht als de zwakheid van het Westen: van zowel de rijkdom van de open samenleving als van de grenzeloze energie van haar tegenstanders. Zij kent de uitdagingen waarmee we te kampen hebben in ons gevecht om de misogynie en het religieus fanatisme van de moslimwereld te beperken. Bovendien leeft zij dagelijks met de gevolgen van ons falen. Er is niemand beter geplaatst om ons eraan te herinneren dat tolerantie van intolerantie gelijk staat aan lafheid.
De banier van de vrijheid - Rob Hartmans - vrijdag 06 oktober 2006
‘Vrijheid – Ach, wat een woord! Niemand kan uitleggen wat het eigenlijk inhoudt. Het is een bezoedelde vlag, maar zodra hij zich ontvouwt, volgt iedereen hem op weg naar alle deugden, alle misdaden en de dood.’ Dit is de ‘definitie’ van vrijheid die een van de hoofdpersonen uit Belle van Zuylens roman Drie vrouwen geeft. Dit boek verscheen in 1795, dus op het moment dat de Verlichting, die door velen werd gezien als de heerschappij van de rede, al was omgeslagen in een irrationele furie. De Franse revolutie, die de Verlichtingsidealen samenvatte in de leus ‘Vrijheid, Gelijkheid, Broederschap,’ was ontaard in de Terreur en had geleid tot massamoord en oorlog.
De stamvaders der tolerantie - Rob Hartmans - vrijdag 07 decmeber 2007
Opvallend is dat auteurs die van mening zijn dat de grenzen van de tolerantie veel strenger bewaakt dienen te worden, en die zich meestal ter rechterzijde van het politieke spectrum bevinden, veelal het al even omstreden begrip Verlichting in stelling brengen. Het westerse tolerantiebegrip zou een product zijn van de Verlichting, en is zodoende ook alleen te hanteren binnen een context die er mede door gevormd is. Met andere woorden: wie de Verlichting – meestal gebruikt als afkorting voor begrippen als mensenrechten, individualisme, rechtsstaat, de scheiding tussen kerk en staat – niet accepteert, is zelf intolerant en kan derhalve geen aanspraak maken op onze verdraagzaamheid.
Kunnen democratie en theocratie met elkaar leven? - Magda Heeffer - vrijdag 17 oktober 2008
Met de grote toevloed aan immigranten uit een niet-christelijke gemeenschap, zoals de moslims, diende zich in onze contreien een andere geloofsgroep aan. De principes vrijheid en gelijkheid bleven onverminderd van kracht, vanuit de westerse positie. Het is echter eenrichtingsverkeer. Want de dominante, fundamentalistische versie van de islam hanteert een uitsluitingsmechanisme dat binnen noch buiten de islam ruimte laat voor dialoog. Er is maar één absolute waarheid en dat is die van de islam. Eigenlijk is dit niets nieuws. Het jodendom, het christendom en de islam zijn alle drie religies die menen de Waarheid in pacht te hebben.
De dwang van de islam - Michiel Hegener - vrijdag 15 decmeber 2006
In één cruciaal opzicht zijn de niet-moslims in de islamitische wereld verrassend in het voordeel. Als het gaat om een fundamenteel aspect van vrijheid – de vrijheid om van godsdienst te veranderen – hebben zij meer rechten dan moslims. Katholieken in Irak, zoroastrianisten in Iran en kopten in Egypte, maar ook boeddhisten in Afghanistan en hindoes in Pakistan zijn stuk voor stuk vrij om hun geloof af te zweren en zich vervolgens eventueel aan te sluiten bij een andere religieuze groep. Dat recht hebben moslims absoluut niet. In al die landen verkeren moslims die van religie willen veranderen in levensgevaar. Voor elke moslim geldt: eruit stappen mag nooit.
Zwijg niet over onvrijheid van de islam - Michiel Hegener - vrijdag 05 mei 2006
Religie is een stelsel van opvattingen over transcendent universum; gebed en/of meditatie zijn sleutels om tijdens het aardse leven toegang te houden tot het transcendente. De drager van die opvattingen en sleutels is het individu en niet de groep, dat is de essentie van vrijheid van godsdienst. Door het verbod op afvalligheid stelt de islam de groep boven het individu, en schendt daarmee de vrijheid van godsdienst stelselmatig en grootschalig. Respect voor de islam ontneemt ons het zicht op het totale gebrek aan respect binnen de islam voor de vrijheid van godsdienst van het individu.
Het einde van het zelfbeschikkingsrecht - Jacomijn Hendrickx - vrijdag 06 mei 2005
De collectieve zorgplicht dient heroverwogen te worden op kans en gevolgen. Zodat alleen die zaken collectief verzekerd worden die om collectiviteit vragen. Het is in het belang van het collectief om risico’s te dekken die een individu niet zelfstandig kan afdekken. Ieder individu dient in zijn eigen huishouden rekening te houden met de risico’s en ongemakken die bij het leven horen. Hij doet dit door te anticiperen op de kosten van reële risico’s en ongemakken via spaarzaamheid of door ze zelfstandig te verzekeren. Of in de terminologie van Locke: het is niet de collectieve verantwoordelijkheid om de individuele verantwoordelijkheid van good husbandry over te nemen.
Het belang van de markttoets - Jacomijn Hendrickx -
De overheid heeft een aantal zaken uitbesteedt aan de markt met het doel om prijsdifferentiatie en een verbetering van de service te genereren. Zo zijn de Nederlandse Spoorwegen verzelfstandigd en vinden er aanbestedingen plaats in het busvervoer. Het nieuwe zorgstelsel moet via marktwerking verbeteren. Recentelijk is ook de energiemarkt geprivatiseerd en moeten burgers en bedrijven zelf bepalen bij wie ze de stroom afnemen. Met de introductie van commerciële zenders op radio en televisie zijn ook de omroepen tot marktgebied verklaard. Voldoet de wijze van vermarkten echter wel aan de eisen van de markt? Laten we ze toetsen.
Mills onvoltooide socialisme - Cor Hermans - vrijdag 12 juni 2009
Tal van voorbeelden, en zijn onvolprezen inzet voor het vrouwenkiesrecht, maken duidelijk dat Mill tot de linkervleugel van de liberale partij behoorde, tot de advanced Liberals. Dit maakt Mill natuurlijk nog niet tot een socialist. Ik beweer niet dat de progressieve liberaal Mill de overstap naar het socialisme maakte. Maar ik ben ervan overtuigd dat men naar waarheid drie dingen wél kan beweren: (1) dat Mill in alle opzichten een open discussie met het socialisme wilde aangaan; (2) dat hij sympathie had voor bepaalde vormen van socialisme; (3) en dat hij ervan overtuigd was dat een gematigd socialisme te verenigen was met zijn eigen filosofische uitgangspunten.
Het recht om te beledigen - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 17 februari 2006
Ik sta hier om het recht op beledigen te verdedigen. Het is mijn overtuiging dat de kwetsbare onderneming genaamd democratie niet kan bestaan zonder vrije meningsuiting, in het bijzonder in de media. Journalisten mogen de plicht om vrijuit te spreken, die mensen in andere continenten wordt ontzegd, niet overboord gooien. Ik ben van mening dat het correct was om de cartoons over Mohammed in Jyllands-Posten te publiceren en dat het juist was om ze te herpubliceren in andere kranten over geheel Europa. De politici die stelden dat het publiceren en herpubliceren van de tekeningen 'onnodig', 'ongevoelig', 'onrespectvol' en 'slecht' is, moeten zich schamen.
Zij zetten zichzelf buitenspel - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 08 decmeber 2006
Vele moslima’s worden gedwongen het lichaam vergaand te verhullen. De islamitische sluier, hoofddoek of anderszins, is het zichtbare symptoom van hun meer omvattende onderwerping. Moslima’s dienen te gehoorzamen, toestemming te vragen van hun mannelijke ‘superieuren’ als zij, meestal onder begeleiding, het huis verlaten. Deze slachtoffers van de hen omringende krachten hebben bijna altijd zeer weinig scholing genoten, ongeacht of ze nu in Saoedi-Arabië of Engeland leven. Zij trouwen jong, via gearrangeerde of gedwongen huwelijken, en worden getraind voor een dociel bestaan. Zij zijn onzichtbaar, precies zoals voorgeschreven door hun geloof.
De werkelijkheid is grimmig geworden - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 28 april 2006
Mijn eerste ervaring – als ik het zo mag zeggen – had ik op de hogeschool De Horst in Driebergen. Het was 1994. De economieleraar stelde zich voor: ‘Ik ben die en die en ik ben homo’. Er werd gelachen. Ik zat daar met open mond. Was hij veranderd in een beest – zo keek ik hem aan. Had ik het wel goed gehoord? Lag het aan mijn Nederlands? Eigenlijk was ik ook teleurgesteld dat hij er zo gewoon uitzag. Was dat nou alles? Hij stond daar ontspannen voor de klas en maakte grapjes: ‘Ik ben homo maar kan toch wel economie geven’. Maar de tijd van grapjes is voorbij. De werkelijkheid is grimmig geworden.
Ik moet weer mijn koffers pakken - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 19 mei 2006
Ik ga weg, maar de vragen blijven. De vragen over de toekomst van de islam in ons land, over de onderdrukking van vrouwen in de islamitische cultuur en over de integratie van de vele moslims in het Westen. Het is zelfbedrog om te denken dat alles weer zal worden als vroeger: na elf september is de wereld veranderd. Ik ga door met het stellen van ongemakkelijke vragen. De weerstanden die dat oproept, zijn voor iedereen duidelijk. Ik voel de plicht om anderen te helpen in vrijheid te leven, zoals anderen dat ook voelen voor mij. Dat ik aan die emancipatie kan bijdragen - of dat nu in Nederland is of in een ander land – stemt mij gelukkig.
Het belang van interculturele nieuwsgierigheid - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 25 november 2005
Er zijn periodes in de geschiedenis waarin veel ontdekkingen zijn gedaan en periodes waarin dit minder het geval was. Ook zijn er in sommige delen van de wereld meer ontdekkingen gedaan dan in andere. Dit is niet toevallig. Het houdt verband met de mate van vrijheid van het individu, die er in de betreffende periode of in het betreffende deel van de wereld heerst. Ook in Nederland zijn belangrijke ontdekkingen gedaan. Nederlanders zijn over het algemeen nieuwsgierige mensen, die veel individuele vrijheid genieten. De laatste tijd denk ik echter waar te nemen, dat wij in Nederland veel onderzoeksinspanning leveren, maar weinig nieuws meer ontdekken.
Open brief aan burgemeester Job Cohen - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 02 april 2004
Met uw stelling dat de islamitische minderheden in Nederland kunnen integreren via hun religie, maakt u een grote en fundamentele fout. Waarin moeten moslims integreren? In een seculiere, geindividualiseerde samenleving. In een democratische rechtsstaat die tot stand is gebracht en onderhouden wordt door stervelingen, niet door een God. In een samenleving waarin mannen, vrouwen, hetero's en homo's gelijke rechten en plichten hebben. Een samenleving waarbij ouders trachten hun kinderen - zowel meisjes als jongens - op te voeden tot zelfstandige individuen die na hun achttiende levensjaar verantwoordelijke burgers zijn.
Dames en heren, ik ga door! - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 21 januari 2005
De afgelopen weken waren verwarrend en verdrietig. Ik ben bedolven onder reacties: felle kritiek en hartstochtelijke aanmoedigingen om door te gaan. In het bijzonder de woorden van de moeder van Theo van Gogh aan mij hebben me enorm geraakt. Vaak heb ik in verloren uren zitten grasduinen. In een koffer vol met brieven en e-mails van mensen die ik niet ken, maar met wie ik me zeer verbonden voel. Dat bracht in de weken van afzondering Nederland weer wat dichterbij.
De derde feministische golf - Ayaan Hirsi Ali - vrijdag 05 november 2004
Wat mij verontrust, is de geringschatting die er onder de Nederlandse en Belgische multiculti's lijkt te bestaan ten aanzien van vrouwen en meisjes van moslimafkomst. Dat hun niet gegund wordt wat vanzelfsprekend is voor Nederlandse en Belgische vrouwen, namelijk vrijheid. Dat wordt weggewuifd met: ach, dat is nu eenmaal hun cultuur. Een Nederlandse of Belgische vrouw in een blijf-van-mijn-lijfhuis moet haar man van haar lijf zien te houden, dat is al moeilijk genoeg. Een weggelopen, mishandelde moslima kampt niet alleen met haar echtgenoot, maar ook met haar vader, broers, zonen, ooms en neven.
Normen en waarden stellen het prima - Marc Hooghe - vrijdag 09 januari 2009
Het wemelt van klachten over individualisering en een teloorgang van de maatschappelijke samenhang. Als je sommige conservatieve auteurs mag geloven, viert het egoïsme hoogtij. Alleen klopt dat helemaal niet, merkt Marc Hooghe op. De normen en waarden van onze samenleving verkeren volgens hem in goede gezondheid. De afgelopen decennia hebben we met z'n allen enorm veel vrijheid veroverd, vrijheid om onze eigen keuzes te maken. We hebben ook een enorme stap gezet naar meer gelijkheid, en de emancipatie van vrouwen zal de geschiedenis ingaan als de belangrijkste verwezenlijking van de twintigste eeuw.
Lichte gemeenschappen - Menno Hurenkamp - vrijdag 12 mei 2006
Met mij gaat het goed, met de samenleving slecht, zoals het Sociaal en Cultureel Planbureau het algemene gevoel over Nederland recent omschreef. We bowlen alleen en niet meer in clubjes, heet dat onder academici. En zo, met die zelfgenoegzame teruggetrokkenheid, leggen we de bijl aan de wortel van de democratie. Want wie geen andere mensen ontmoet, die vertrouwt ze ook niet, en wie geen mensen vertrouwt, die ziet ook het nut van de publieke zaak niet in. Deze ontwikkeling biedt ruim baan voor pessimisten. Alleen al daarom moeten we er nog eens beter naar kijken. Want misschien klopt het beeld helemaal niet dat de maatschappij uiteenvalt.
De kracht van de democratie - Frank J. Buijs - vrijdag 22 november 2002
Een democratie die geconfronteerd wordt met politiek geweld en terrorisme heeft de neiging te verharden en te verkrampen. Het democratische regelmechanisme dat gebaseerd is op overleg en overtuiging, acceptatie van meerderheidsbeslissingen en bescherming van minderheden, komt onder druk te staan als blijkt dat extremisten met gewelddadige middelen hun doelstellingen willen bereiken. Individuen realiseren zich hun kwetsbaarheid en worden terughoudender in hun uitlatingen. Democratische waarden als tolerantie, pluraliteit en diversiteit lijken een luxe waarvan onder bepaalde omstandigheden misschien moet worden afgestapt.
Stank voor dank voor de zelforganisaties - Dirk Jacobs -
De stelling dat zelforganisaties integratie tegenwerken is klinkklare onzin. Natuurlijk zijn er migrantenverenigingen die enkel op zichzelf teruggeplooid zijn. De beschikbare cijfers over het globale plaatje van het allochtoon verenigingsleven zijn evenwel kristalhelder: wie lid is van een allochtone vereniging is doorgaans ook lid van een autochtone vereniging. De zelforganisaties vormen geen eilandjes in de samenleving. Via zelforganisaties worden, integendeel, eerder bruggen geslagen tussen de allochtone gemeenschappen en de autochtone gemeenschap. Ze ostentatief niet langer willen ondersteunen, staat hopelijk niet gelijk aan het opblazen van die bruggen.
Vrouwenrechten gaan in Polen terug naar af - Teresa Jakubowska - vrijdag 17 februari 2006
Mee onder impuls van de katholieke kerk werd de wettelijke mogelijkheid op abortus in Polen fors teruggedraaid. Daarbij komt dat heel wat geneesheren het in geval van nood weigeren toe te passen. Om dan toch een abortus te ondergaan nemen de meeste vrouwen hun toevlucht tot de illegaliteit. In privé-klinieken gebeuren illegale abortussen tegen woekerprijzen, de meer bemiddelden reizen gewoon naar Duitsland, Rusland of Nederland. Wie het geld niet heeft, probeert het zelf, vaak met ernstige complicaties als gevolg. Ook worden steeds meer pasgeborenen in het ziekenhuis achtergelaten of zelfs in een plastic tasje op de vuilnisbelt achtergelaten.
Bestrijd de alledaagse terreur - Ehsan Jami - vrijdag 12 oktober 2007
Wat ik betreur, is dat de Partij van de Arbeid met haar overweldigende geschiedenis van emancipatie en vooruitgangsdenken, zich niet durft uit te spreken over de dagelijkse gewelddadigheid in de islamitische gemeenschap. De terreur van alledag die meisjes en vrouwen voor de rest van hun leven met trauma’s belast. De terreur van alledag die individuen bijbrengt dat haat tegen ongelovigen door Allah beloond wordt. De terreur van alledag die van jongens verongelijkte vechtmachines maakt. Ik begrijp niet dat de minister van Integratie miljoenen euro’s wil investeren om een positief beeld van de islam te verspreiden. Dit is de naïviteit ten top. Investeer in de waarheid, in de feiten, in de werkelijkheid van de alledaagse terreur achter de voordeuren, in de slaapkamers, in de keukens.
De totalitaire verleiding van Steve - Derk Jan Eppink - vrijdag 26 november 2004
Veel Vlaamse intellectuelen doen lachend over Steve Stevaerts Cubaanse expedities. Ze hebben niet in de gaten dat de socialistische leider lijdt aan een boosaardige kwaal: de totalitaire verleiding. De Franse filosoof Jean-François Revel schreef in 1976 een boek onder de titel La Tentation Totalitaire waarin hij linkse politici ervan beschuldigde te bezwijken voor de verleidingen van ‘progressieve dictators’ omdat die een ideale samenleving zouden nastreven. Deze progressieve politici zijn ziende blind in hun bewondering voor dictators die er niet zijn voor hun volk maar voor zichzelf.
De rechtsplegingsvergoeding als grendel op justitie - Annelies Keirsmaekers - vrijdag 03 oktober 2008
Justitie in al haar facetten heeft het reeds geruime tijd hard te verduren. Bovenal in de publieke opinie, maar wat belangrijker is, ook in haar interne werking en organisatie door het haastige kunst- en vliegwerk die de nieuwe wet op de wegwerking van de gerechtelijke achterstand stilaan blijkt te zijn. De publieke opinie en derhalve ook het politieke debat verengt justitie bijna uitsluitend tot het strafrecht, terwijl net de burgerlijke procedures het zwaartepunt binnen de werklast van het justitieel apparaat vormen en een vlotte en efficiënte werking en procesafhandeling in deze van cruciaal belang is in een liberale samenleving en haar economie.
Minaretten: symbolen van heerschappij - Necla Kelek - vrijdag 15 juni 2007
Volgens islamitisch opvatting zijn moskeeën geen sacrale gebouwen zoals kerken en synagogen, maar multifunctionele bouwwerken. Dat wordt nogal dikwijs verzwegen. De islam is evenmin een kerk in de betekenis die wij daaraan geven. Islam is immers niet alleen een spirituele wereldbeschouwing maar ziet het dagelijkse leven, de politiek en het geloof als een onlosmakelijk geheel. Er bestaat geen bindende theologische leer. In dat opzicht vervullen veel moslimverengingen in Duitsland de functie van geloofspartij en politieke belangenvertegenwoordiging. Daarom is de vraag over de bouw van een moskee geen geloofsvraag maar een politieke kwestie.
Beleggen in honger - Els Keytsman - vrijdag 23 mei 2008
Vandaag wint de idee steeds meer terrein dat de kleinschalige duurzame landbouw de beste manier is om voedsel te produceren. Het World Development Report 2008 van de Wereldbank stelt dat de groei van het BNP door landbouw effectiever is om het inkomen van extreem arme mensen te verhogen dan BNP-groei door andere sectoren. De Wereldbank pleit ook voor meer investeringen in kleinschalige landbouw in het Zuiden, het ontwikkelen van netwerken van kleinschalige landbouworganisaties en het ondersteunen van die netwerken, zodat ze meer politieke macht en marktmacht verkrijgen.
Gezocht: crisismanager (m/v) - Els Keytsman - vrijdag 12 maart 2010
Asielzoekers zijn mensen op de vlucht voor oorlog, voor geweld, voor vervolging, voor discriminatie. Ze komen hier voor bescherming, opvang en begeleiding. Om ad-hocmaatregelen als hotels of dwangsommen hebben noch vluchtelingenorganisaties noch asielzoekers gevraagd. Niet de asielzoekers moeten met de vinger worden gewezen, wel het manke beleid. Er is dan ook nood aan een daadkrachtig opvangbeleid. Er zijn om te beginnen meer opvangplaatsen nodig. Opvangpartners én federale overheid werken hier hard aan. Jammer genoeg moeten we meer dan eens vaststellen dat lokale overheden weinig meezoeken naar geschikte plaatsen.
Kernenergie is een probleem - Els Keytsman en Peter Tom Jones - vrijdag 20 april 2007
Het is gewoon onaanvaardbaar om de kerncentrales langer open te houden dan gepland in de wet op de kernuitstap, vooral omdat de gemiddelde leeftijd van een kerncentrale wereldwijd maar 21 jaar bedraagt. De kerncentrales worden dus het best gesloten zoals is vastgelegd in de wet op de kernuitstap. De risico’s van terrorisme en ongelukken zijn te groot en de problemen met het nucleaire afval onoplosbaar op korte of middellange termijn. Ondertussen moet de regering een belasting heffen op boekhoudkundig afgeschreven centrales, en de opbrengst daarvan willen we in een Sociaal Klimaatfonds stoppen. Een tekst van Els Keytsman en Peter Tom Jones.
De media moeten het Blok meer ruimte geven - Rob Kindt - vrijdag 25 juni 2004
Willen de media een rol spelen in het terugdringen van het Blok, dan moeten ze het Blok niet gaan doodzwijgen, maar integendeel een ruimer forum geven. In programma’s in plaats van shows, in debatten die opnieuw langer mogen duren dan drie minuten per item, waar ruimte is om een item diepgang te geven. Zodat het ‘de mensen’ duidelijk wordt dat ‘de zaken’ nooit eenduidig zijn, maar een genuanceerde meningsvorming vragen, en zodat voor iedereen duidelijk wordt hoe schriel het ideeëngoed en de schijnoplossingen van het Blok zijn.
Rode kaart voor Dewever en Bourgeois - Rob Kindt - vrijdag 23 maart 2007
Buiten de provincie weten weinigen het, maar in de provinciale voetbalcompetitie in West-Vlaanderen spelen ook een paar Franstalige clubs uit Henegouwen mee. Dit relict uit pré-taalgrenstijden laat, onder meer FC Luingnois en Dottignies Sport wekelijks aantreden tegen Nederlandstalige clubs. Heel recent: de scholierenwedstrijd SK Beveren-Leie tegen FC Luingnois. Een wat stevig betwist duel aan de zijlijn, gewonnen door de Franstalige speler. West-Vlaamse reactie: “Stuk Waal, ga in uw land spelen”. Antwoord van Franstalige kant, in wat gebrekkig Nederlands: “We zijn toch allebei Belg.” Wederwoord: “Kan me niet schelen, vuile Waal”.
Drie misvattingen over tolerantie - Cliteur, Kinneging en Jacobs - vrijdag 25 januari 2008
De vorstin, de burgemeester en de HBO-raad voorzitter, allemaal doen zij een beroep op de populaire deugd van de tolerantie, een deugd die het manifest ‘Benoemen en bouwen’ typerend noemt voor de ‘oude Nederlandse cultuur’. Wat is tolerantie eigenlijk voor deugd? Wat betekende het vroeger en wat is het nu gaan betekenen? En is het wel zo goed om altijd tolerant te zijn? Paul Cliteur (Universiteit Leiden), Andreas Kinneging (Universiteit Leiden) en Frans Jacobs (Universiteit van Amsterdam), drie onderling zeer verschillende filosofen zijn het in ieder geval over één ding eens: veel van de populaire opvattingen over ‘tolerantie’ zijn misvattingen. Opgetekend door Yoram Stein.
De angst voor een wilde horde cultuurlozen - Amanda Kluveld en Rozemarijn Schalkx - vrijdag 14 maart 2008
Wat maakt het anti-individualisme van Verbrugge, Dijsselbloem en Rouvoet zo aantrekkelijk? Allereerst het simplisme ervan. De suggestie wordt gewekt dat het dempen van de bron van individuele vrijheid zowel tot het verdwijnen van allerlei kwaden leidt als tot de terugkeer van het goede, waar een harmonieuze gemeenschap en cultuur toe worden gerekend. Een overzichtelijke verdeling van de wereld in goed en kwaad spreekt aan. Bijna niemand lijkt erom te malen dat de paniekerige analyses en bijbehorende roep om paal en perk te stellen aan de doorgeslagen individuele vrijheid op geen enkel wetenschappelijk onderzoek zijn gebaseerd.
De kakofonie der economen - Udo Kock en Pieter Van Os - vrijdag 02 decmeber 2005
Keynes zei ooit: “Zolang economen leven worden ze genegeerd, en als ze dood zijn richten ze grote schade aan.” Dat is wellicht de reden dat steeds meer economen boeken schrijven voor een breed publiek. Het lezersvolk kan niet snel genoeg worden overtuigd van een analyse of diagnose. De Nederlandse journalisten Udo Kock en Pieter Van Os ploegden zich door de elf belangrijkste populariserende economieboeken van de afgelopen twee jaar en geven een stand van zaken in het economische denken van vandaag. Wat opvalt is de enorme verscheidenheid, zelf tegengestelde visies van geleerde mensen die nochtans hetzelfde studieobject onderzoeken.
Er waart een spook door Europa - Jeroen Kuypers - vrijdag 13 oktober 2006
Er waart een spook door Europa. Het nieuwe spook is niet echt nieuw. Het is niet de vervanger van het communistische spook dat Karl Marx de wereld in stuurde en waarvan nog altijd glimpen zijn op te vangen, maar het is wel naaste familie van het fascistische spook dat in de eerste helft van de vorige eeuw Europa terroriseerde. Het heeft zijn laken vers gewassen en gestreken, maar in feite is het een spook dat zowel zijn eigen grootvader als zijn eigen kleinzoon is, want ook onder de spokenzon is niets nieuws. En misschien is het daarom, dames en heren, dat wij er op dezelfde manier op zijn gaan reageren als onze grootouders: met het te banaliseren.
De Maddens-doctrine is volledig nutteloos - Egbert Lachaert -
Het feit dat de protagonisten van het Vlaams kartel de staatshervorming van de agenda duwen tot na de federale verkiezingen van 2011 zou drie jaar geleden nooit ongestraft gebleven zijn. In de jaren 2007 en 2008 leek het wel alsof ieder rechtgeaard journalist een politicus de grond in moest schrijven indien die niet voor een drastische regionalisering pleitte en liefst dan nog binnen de vijf minuten. Maar zoals het verstand met de jaren komt, is ook de redelijkheid in het debat wat teruggekomen. Dit tot ergernis van de uitvinder van de Maddens-doctrine die de Vlaamse politici ‘zielig’ noemde omdat ze geen ‘dynamiet’ durfden te gebruiken om de Belgische staatshuishouding op te blazen.
Pleidooi voor een rationeel klimaatbeleid - Patrick Lachaert - vrijdag 16 maart 2007
Het klimaat is de laatste weken en maanden weer een ‘hot’ thema. Al Gore bracht met zijn film An inconvenient Truth het thema in de wereldactualiteit. De Kapelse huisvrouw Margaretha Guidone schudde eerst Vlaanderen wakker door de problematiek aan te kaarten bij ons, politici, én nadien door haar getuigenis op de klimaattop in Naïrobi. Al Gore, die de hype rond de klimaatproblematiek ook in de Belgische politiek op gang trok, is geen totale tegenstander van kernenergie. Hij gelooft zelfs dat de bouw van nieuwe kerncentrales een gedeeltelijke oplossing kan bieden voor de hoge CO2 uitstoot van centrales, die op fossiele brandstoffen draaien.
De onverschillige wereld van liberale seks - Marina Lacroix - vrijdag 18 april 2008
De ware liberaal heeft een standaard reactie paraat in respons op allerhande onverstandige dingen die mensen doen: ‘laat ze, ze hebben er toch zelf voor gekozen?’ Zolang mensen met hun gedrag niemand schade toebrengen, is in de liberale filosofie zo’n beetje alles geoorloofd. Wat de liberaal zich ondertussen liever niet afvraagt, is of alles een vrije keuze kán zijn. Wie dat wel doet maakt het zichzelf moeilijk consistent liberaal te blijven. Het is mijn overtuiging dat lang niet alles wat een vrije keuze schijnt te zijn ook daadwerkelijk een vrije keuze is. Daarom is het niet altijd juist om - op zijn liberaals - alles te tolereren zolang het geen overduidelijke schade aan derden berokkent.
Alain Finkielkraut over de opmars van de radicale politiek - Matthias Laevens - vrijdag 04 februari 2005
Een typische kenmerk van radicale politiek is de tegenstelling tussen goed en fout, uitgedrukt in politieke termen van onderdrukker versus onderdrukte. De onderdrukker is bij uitstek slecht en de onderdrukte vertegenwoordigt de goedheid in hoogsteigen persoon. Nu zien we weliswaar mensen die beweren deze radicale ideeën te hebben afgezworen en de democratie te hebben omarmd, maar vervolgens anderen als ondemocratische lieden buitensluiten. Dit is niet zozeer een bewijs van kwade trouw, maar openbaart veeleer de dubbelzinnigheid van de democratie zelf. Volgens Alain Finkielkaut heeft het radicale denken het sterkst wortel geschoten bij de antiglobalisten.
De verkiezingen in Rusland zijn ook belangrijk - Tim Lagrange - vrijdag 29 februari 2008
Waarom wordt de Amerikaanse verkiezingen in onze Vlaamse media, uitvoeriger besproken dan de Russische? Omdat de VS belangrijker is dan de verguisde Russen, redeneert u waarschijnlijk ? Omdat in Rusland, verkiezingen frauduleus verlopen in tegenstelling tot in de baken van democratie, de Verenigde Staten? Omdat de Russische verkiezingen al per definitie vastliggen (Medvedev wint) en de Amerikaanse verkiezingen (aan democratische zijde althans) een interessant duel voortbrengt (eerste vrouwelijke of Afro-Amerikaanse president)? Omdat de Amerikaanse verkiezingen in het ‘Engels’ worden uitgevochten?
Legaliseer alle drugs - Jef Lambrecht - vrijdag 19 februari 2010
Wegens Afghanistan en uit welbegrepen eigenbelang behoort de legalisering van alle drugs tot een van die onwaarschijnlijke maatregelen waartoe onze tijd noopt. Het herstel van de burgerlijke verantwoordelijkheid, als pendant van de individuele vrijheid, en de oorlog met de maffiasyndicaten en het fanatisme zouden erbij zijn gebaat. Op de straat zou meer veiligheid zijn omdat een probleem op een volwassen wijze wordt erkend en begeleid. Het politiek discours zou aan helderheid en betekenis winnen. Legalisering is een revolutionaire stap die een grondige mentaliteitswijziging veronderstelt en veel politieke moed.
De kredietcrisis. Het liberale antwoord - Auke Leen - vrijdag 23 januari 2009
Voor de liberaal gaat het beleid betreffende de kredietcrisis van kwaad naar erger. Eerst moest – met tijdelijk beleid – slechts het vertrouwen in de banksector worden hersteld. Nu gaat het al om het creëren van een – permanent –nieuw soort wereldwijd kapitalisme. De kredietcrisis is niet meer een bedrijfsongeval maar een systeemcrisis. Het nu ingezette beleid is voor de liberaal zo fout als het maar kan zijn. Dat geldt zowel voor het redden van banken als de aanpassing van het systeem. Niet zolang geleden dachten we met z’n allen dat de Berlijnse muur in de richting van het Oosten was gevallen. Nu blijkt staatseigendom en gedetailleerde regulering weer de hoogste wijsheid.
Duurzame ontwikkeling is geen modewoord, maar een noodzaak - Thomas Leysen - vrijdag 02 mei 2008
Duurzame ontwikkeling is voor mij geen modewoord, maar wel een noodzaak. Het is een proces dat ons geleidelijk maar tijdig naar een duurzame samenleving moet leiden. De uitdaging is groot, omdat ze globaal van aard is en dus een aanzienlijke mate van internationale samenwerking en convergentie vereist. Ze is groot omdat ze een zeer belangrijke technologische innovatie zal vereisen op relatief korte termijn. Ze is ten slotte ook groot omdat het erom gaat bepaalde beperkingen te aanvaarden ten voordele van toekomstige generaties. Duurzame ontwikkeling is immers een vorm van inter-generationele solidariteit, en deze wordt in de hedendaagse samenleving niet altijd goed aanvaard.
Laudatio voor Mario Vargas Llosa - Nadia Lie - vrijdag 14 februari 2003
Naar aanleiding van de uitreiking van het eredoctoraat van de KULeuven aan de Peruaanse romanschrijver en essayist Mario Vargas Llosa hield professor Nadia Lie als zijn promotor een indrukwekkend laudatio. Een laudatio is een vreemd genre. Het probeert de verwezenlijkingen van een heel leven in een paar minuten samen te vatten, het impliceert een alomvattend oordeel over een persoon, en het maakt van die persoon een soort fictionele held, met louter deugden. Als degene die geprezen moet worden de schrijver Mario Vargas Llosa is, wordt het genre nog vreemder.
Hoe progressief is islambashen? - Patrick Loobuyck - vrijdag 27 maart 2009
Het is uitermate belangrijk voor het multiculturele samenleven om voldoende nuance in het debat over de islam te brengen. De islam zal hoe dan ook deel blijven uitmaken van onze samenleving. We moeten daarom zoeken hoe we bruggen kunnen bouwen. In plaats van alle moslims over één stigmatiserende kam te scheren, moeten we zorgvuldig onze gesprekspartners kiezen binnen de moslimgemeenschap en samen aan de slag gaan. Nee, de gevaarlijke tendensen in de islam mogen niet doodgezwegen worden. Tegelijk moet het ideologische misbruik van de islam om een antiwesterse, terroristische strijd te voeren ontmaskerd worden.
Pleidooi voor een nieuw schoolpact - Patrick Loobuyck - vrijdag 23 oktober 2009
Het Schoolpact, dat gesloten werd op 20 november 1958, doet nog steeds dienst. Daardoor moeten de officiële scholen nu zowel katholieke, protestantse, joodse, islamitische, orthodoxe en anglicaanse godsdienst als niet-confessionele zedenleer aanbieden als daar vraag naar is. Dit maakt dat het in elkaar steken van uurroosters en het vinden van voldoende lokalen om de lessen gelijktijdig te kunnen laten doorgaan, dikwijls geen gemakkelijke oefeningen zijn. Het schoolpactsysteem resulteert vandaag in een onpraktisch, duur en gesegregeerd systeem in het officieel onderwijs waarin leerlingen per levensbeschouwing afzonderlijk gezet worden.
Over normen en waarden - Wim Lourens - vrijdag 02 maart 2007
Normen kan men stellen, waarden niet. In Nederland rijdt men aan de rechterkant van de weg, in Engeland aan de linkerkant. Nederlandse normen zijn andere dan Engelse en mogen dat zijn. De waarden zijn echter gelijk. Hier streeft men naar veilig verkeer, daar ook. Een land dat zegt: ‘hier moet men gevaarlijk rijgedrag vertonen, dat is hier de norm’, deugt niet. Zo deugt ook een land niet waar de vrouwen gesluierd moeten gaan en homoseksuelen niet worden gerespecteerd. Normen kunnen slecht zijn, waarden niet. De kracht van de open samenleving is dat we geleerd hebben om onze normen aan kritiek te onderwerpen en aan te passen aan universele waarden.
Zieligheid als toevluchtsoord - Wim Lourens - vrijdag 16 mei 2008
Uitgangspunt van de moderniteit is een (zelf)kritische houding. Die komt uit bij universele waarden voor een samenleving: gelijkwaardigheid van alle mensen en vrijheid van denken en uiten. Het individu staat centraal. Collectief bewustzijn is een hersenschim. Mensen zijn gelijkwaardig, groepen niet. Culturen, ook de eigen, zijn niet uitgangspunt maar mikpunt van kritiek. Vaak wat pijnlijk, bijna altijd verrijkend. Wat je zelf doet en denkt telt. Niet je huidskleur, cultuur, afkomst, inkomen. Identificaties met collectieven, of die nu uit slachtoffers of helden bestaan, maken steeds minder indruk.
De rechtsstaat in verval - Emilie Maes - vrijdag 10 november 2006
Men moet opletten dat men de rechtsstaat niet verkwanselt in naam van de strijd tegen het terrorisme. De strijd voor het behoud van de rechtsstaat is ongeloofwaardig als we middelen gebruiken die haaks staan op de fundamentele uitgangspunten van diezelfde rechtsstaat. Als we in de strijd tegen het terrorisme rechtsstatelijke beginselen opofferen, zwichten we eigenlijk voor het terrorisme. Hiermee zouden we weinig blijk geven van ons vertrouwen in de weerbaarheid van de rechtsstaat. Of om het met de woorden van de voorzitter van de Liga voor Mensenrechten te zeggen: ‘De stelling dat de veiligheid zou zijn gediend met het prijsgeven van grondrechten, is een onzinnig en gevaarlijk dogma.’
Een paus van het verleden - Michel Magits - vrijdag 10 juni 2005
Na het overlijden van Johannes Paulus II hadden velen gehoopt op een nieuwe kerkleider die het starre conservatisme en dogmatisme achter zich zou laten. De nieuw verkozen paus Joseph Ratzinger had een zeer conservatief imago als behoeder van de geloofsleer. Sommigen hoopten dat hij als paus andere standpunten zou innemen waardoor de kloof tussen de aloude ethische stellingen en de opinie van de individuele gelovigen overbrugd zou worden. Men wou Benedictus XVI het voordeel van de twijfel gunnen om de stap naar een hedendaagse ethiek te zetten. Deze hoop wordt met het verschijnen van zijn boek Waarden in tijden van ommekeer de grond in geboord.
Het ridderschap van Salman Rushdie - Irshad Manji - vrijdag 22 juni 2007
Maandag zei de Pakistaanse minister van Religieuze Aangelegenheden dat het niet meer dan begrijpelijk zou zijn als boze moslims naar aanleiding van het ridderschap van de schrijver Salman Rushdie zelfmoordaanslagen pleegden. Want had Rushdie immers niet de hele islam belasterd? Leden van het parlement en van de Pakistaanse regering versterkten de veroordeling van Groot-Brittannië nog toen ze hun ongenoegen uitten over de beledigingen aan het adres van de moslims van Europa tot Azië. En als moslim ben ik inderdaad beledigd. Maar dan wel door die absurde reacties. Het is dan ook de hoogste tijd om een eind te maken aan de hypocrisie in naam van de islam.
Groen Keynesianisme: contradictie of kans? - Bart Martens - vrijdag 07 november 2008
In Vlaanderen moet het elektriciteitsnet een ‘internetstructuur’ krijgen zodat gebruikers niet alleen energie kunnen afnemen, maar ze er ook kunnen opzetten. In een slim netwerk zullen gezinnen en bedrijven grotendeels zelf hun stroom en warmte produceren en via het net overschotten en tekorten uitwisselen. ‘Slimme meters’ moeten straks slimme toestellen kunnen sturen zodat ze bij piekvraag energie opwekken (warmtekrachtinstallaties) en in dalperiodes stroom afnemen (wasmachines, diepvriezen, inplugwagens). Dat garandeert een netevenwicht met veel minder reservecapaciteit. In zo’n model wordt onze stroommarkt niet langer gedomineerd door enkele spelers.
Flexibility and Security - Elisabeth Matthys -
To what extent do you think there is a tension or confrontation between flexibility and social protection in the following areas of European employment law: the regulation of working time, of minimum wage, of temporary work, and of part-time work? Which of these do you see as the area in which such tension is the hardest to resolve?
De vierde macht is in crisis - Elisabeth Matthys - vrijdag 19 decmeber 2008
Zowel de journalisten, als de overheid dragen verantwoordelijkheid voor kwaliteit in de media. Journalisten dienen zichzelf te onderscheiden van andere informatiekanalen door een kwaliteitslabel te vertegenwoordigen en door een strikte deontologie te volgen. In de massa-informatie die op de burger wordt afgestuurd, dienen zij garant te staan voor objectieve informatie, gecheckte bronnen en duiding. Niet snelheid, maar kwaliteit dient de motor te zijn. Alleen op die manier kan men zich onderscheiden van allerhande andere informatiekanalen. Daarnaast dient de overheid, wanneer zij financieel bijspringt, eisen te stellen aan de kwaliteit van de verstrekte informatie.
Neen aan het Europees statuut van het ziekenfonds - Geert Messiaen - vrijdag 07 decmeber 2007
De Liberale ziekenfondsen kanten zich zeer duidelijk tegen de ontwikkeling van commerciële activiteiten van ziekenfondsen. Wat volgens hen meer dan ooit tot het takenpakket van een ziekenfonds behoort, is preventie. Niet het verouderen van de bevolking brengt hoge kosten mee in de gezondheidszorgen, maar wel een ongezonde levenswijze zoals roken, overmatig alcoholgebruik en obesitas. Dienaangaande moet niet zozeer naar een ziektezorg gewerkt worden, maar naar een gezondheidsbeleid. Met andere woorden: preventie moet primeren op het curatieve of kort gesteld ‘de zorg voor gezondheid is belangrijker dan de geneeskunde!’
Geschiedvervalsing: onze schoolboeken logen over Mao - Marc Meuleman - vrijdag 03 maart 2006
Op het einde van de jaren zestig, toen de bloedige heksenjacht van de Culturele Revolutie net over haar hoogtepunt was, zongen tal van westerse intellectuelen de lof van Mao Zedong. In de jaren zeventig drong de Mao-rage zelfs door tot in onze schoolboeken. Na de dood van de Grote Roerganger in 1976 werd het steeds moeilijker om de ontnuchterende historische realiteit - tientallen miljoenen doden door terreur en hongersnood - te ontkennen. Niettemin bleven onze schoolboeken de feiten nog lang verzwijgen. Sommige academici zien er blijkbaar nog altijd geen graten in om massamoordenaars de hemel in te prijzen.
Een vrije samenleving kan zich tijdig corrigeren - Fientje Moerman - vrijdag 24 november 2006
Belangrijk in de relatie economie en milieu is het liberale schadeprincipe. De overheid heeft het recht om de vrijheid van het individu in te perken als die de vrijheid van anderen dreigt te schaden. Er is geen plaats voor cowboys die schermen met onbeperkte vrijheid en een gezichtsveld dat slechts reikt tot aan de grenzen van hun eigendom. “The only purpose for which power can be rightfully exercised over any member of a civilized community, against his will, is to prevent harm to others”, aldus John Stuart Mill. Geen enkele rechtgeaarde liberaal verdedigt de vrijheid om kinderen te werk te stellen of om illegaal afval te dumpen in Afrika.
Over herroepbare bonussen en sancties - Lieven Monserez - vrijdag 12 maart 2010
Op het eerste gezicht lijken herroepbare bonussen en herroepbare sancties iets theoretisch en abstract te zijn. Nochtans kan hun impact verreikend zijn. Zo kunnen de toplonen van topmanagers een goed voorbeeld van herroepbare bonussen zijn. Een nadeel van herroepbare bonussen is dat ze even goed kunnen toekomen aan mensen die lange tijd slecht presteren en dus eigenlijk die bonus niet verdienen. Dit euvel kan evenwel gecompenseerd worden door te werken aan de intrinsieke motivatie van personen. Herroepbare sancties vinden we vaak terug in het Belgische ontslagrecht en dienen te worden weggewerkt in het kader van een hervorming van het Belgische ontslagrecht.
Hoe kun je in godsnaam voor een oorlog zijn? - Reginald Moreels -
Ik stap niet mee in het discours van pacifisten die Saddams misdaden relativeren en al hun kruit verschieten op de VS en president Bush. Saddam Hoessein is en blijft een misdadiger tegen de menselijkheid. Er moet een internationaal arrestatiebevel komen tegen die man, en hij moet voor het Internationaal Strafhof worden gebracht. En toch: een oorlog is nooit rechtvaardig, wat Thomas van Aquino en Hugo Grotius in hun tijd ook beweerden. Oorlogen worden altijd op de een of andere manier gerechtvaardigd, door diegene die de oorlog uitlokt of door diegene die hem uitroept. In naam van enkele vaten olie of een handvol diamanten die heilig worden verklaard. Maar de afgelopen weken heb ik geen enkel discours gehoord, uit de VS noch uit Europa of de Arabische wereld, waaruit ik de zin van de aangekondigde oorlog tegen Irak kon afleiden. Ook de vredesmanifestanten brengen geen vreedzame voorstellen aan.
Een oorlog kan niet rechtvaardig zijn - Reginald Moreels - vrijdag 18 april 2003
De cyclus van oorlogscultuur, de natuurlijke drang van elk van ons om uit zelfbehoud de meerdere te worden van de andere, zit ingebakken in de homo sapiens. Nochtans bestaat er een ander model om een conflict, zowel op persoonlijk, professioneel als internationaal vlak, op te lossen. Het Evenwaardigheidsmodel, is gebaseerd op luisterbereidheid, op het zich bewust plaatsen in de positie van de tegenstander en op het betrekken van deze attitude bij zijn eigen argumentatie. Zo 'onderbouwt' men een onderhandeling, in plaats van ze te beladen met argumenten, waarmee men zijn eigen gelijk wil halen om zo de andere in een inferieure positie te drukken.
Blank is beter - Tom Naegels -
Cliteur maakt een karikatuur. Net zoals het geloof in de eigen cultuur in zijn meest extreme vorm kan uitmonden in kolonialisme of genocide, zo kan relativisme, wanneer je het tot in het absurde doordenkt, betekenen dat je uiteindelijk de ergste misdaden goedpraat. Het kán, maar ik ken niemand die dat doet. Cliteur ook niet. Hoewel hij twee kolommen lang jeremieert over een ontspoord relativisme, ‘de publieke religie van deze tijd’, dat werkelijk o-ve-ral aanwezig is en ‘alle intellectuelen in de greep houdt’, citeert hij slechts één met naam en toenaam. Verder is het ‘men’ en ‘de intelligentsia’ en ‘je hoort het overal’. Zo kan ik het ook.
De gezondheidszorg splitsen? - Dr. Nicolas Jansen - vrijdag 03 decmeber 2004
In bepaalde Vlaamse kringen begint het idee te leven dat er ergens verborgen in Wallonië, bij voorkeur ergens in een PS-bastion, strategen aan het werk zijn die moedwillig tégen Vlaanderen ageren, en bij wijze van spreken er alles aan doen om de Waalse gezondheidszorg duurder te maken. Zonder uitspraken te doen over de politieke top denk ik dat ‘te velde’ in de Waalse ziekenhuizen in ieder geval behandelingsteams aan het werk zijn die net als elders vooral het beste met hun patiënten voorhebben, en die op geen enkele wijze ‘moedwillig’ een duurdere strategie volgen.
Paus wist van het anti-judaïsme van Williamson - Peter Nissen - vrijdag 06 februari 2009
Paus Benedictus XVI wist van het anti-Joodse gedachtegoed van bisschop Richard Williamson toen hij diens excommunicatie ophief. Het terughalen van de dissidente aartsbisschop Lefebvre en diens volgelingen in de Rooms-Katholieke Kerk is een signaal van de koers die Benedictus XVI wil inslaan. Ook bisschoppen en kardinalen spreken hun verbijstering uit over het opheffen van de excommunicatie van de vier bisschoppen die zonder toestemming van de vorige paus door Lefebvre tot bisschop gewijd waren, onder wie Holocaustontkenner Richard Williamson. Het terugkerende refrein is: de paus heeft zelf vast niet geweten van het anti-judaïsme van Williamson en consorten.
Open grenzen, ook voor immigranten - Johan Norberg -
Immigratie is voordelig voor de immigranten, het thuisland en het gastland. En de voordelen zullen voor allen blijven toenemen als de vraag naar arbeiders in ontwikkelingslanden groeit zoals vandaag het geval is. Open grenzen zouden het makkelijker maken voor mensen om in andere landen te werken, zonder gedwongen te worden om zich er te vestigen. De politie zou moeten ophouden om mensen die gewoon een goed en productief leven nastreven op te jagen. In de plaats daarvan zouden ze zich moeten concentreren op de échte problemen van de grenzen, namelijk die van terroristen en criminelen en de mensenhandel in vrouwen en kinderen.
Vrijheid van beweging - ook voor mensen - Johan Norberg - vrijdag 29 november 2002
Ook al is de wereld waarin we vrij zijn om goederen en diensten over de grenzen heen te kopen en te verkopen nog veraf, toch is dat voor heel veel mensen een streefdoel. Politici van over heel de wereld proberen tijdens hun topontmoetingen de vrije handel uit te breiden, ook al gaat dat erg langzaam. Wat de vrijheid van beweging van mensen betreft, doen politici tijdens hun topontmoetingen helaas alles wat in hun macht ligt om die te beperken. Terwijl het Schengen-akkoord ons bewegingsvrijheid garandeert binnen de Unie, proberen de overheden van de EU-lidstaten te verhinderen dat er buitenstaanders de Unie binnendringen.
De vrijheid in opmars - Johan Norberg - vrijdag 14 maart 2003
Globalisering brengt een aantal problemen met zich mee die licht wantrouwen wekken: pijnlijke economische aanpassingen, ondermijnde belangen, culturen die uitgedaagd worden en traditionele machtscentra die afbrokkelen. Wanneer grenzen minder belangrijk worden, kunnen niet alleen mensen, goederen en kapitaal vrijer bewegen, maar ook bijvoorbeeld misdaad en ziekte. De aanhangers van globalisering moeten aantonen dat grotere vrijheid en meer kansen een tegenwicht vormen voor die problemen en ze moeten wijzen op de mogelijkheid om ze zelfs beter dan vroeger aan te pakken.
Een vrije samenleving biedt de voorwaarden voor geluk - Johan Norberg - vrijdag 23 decmeber 2005
De Franse 19de eeuwse liberaal Benjamin Constant zei het volgende. ‘De machthebbers zijn klaar om ons te redden van allerlei problemen behalve deze van gehoorzamen en betalen! Ze zullen ons vertellen: “Wat is uiteindelijk het doel van je inspanningen, het motief van je arbeid, het voorwerp van al je hoop? Is het niet het geluk? Wel, laat dat geluk over aan ons en we zullen het je geven.” Nee, heren, we moeten het niet aan hen overlaten. Hoe ontroerend zo’n engagement ook mag zijn, laat ons de machthebbers vragen om binnen hun grenzen te blijven. Laat hen zich beperken tot het rechtvaardig zijn. We zullen de verantwoordelijkheid om gelukkig te zijn zelf wel opnemen’.
Verlaag subsidies om groei te stimuleren - Johan Norberg en Johnny Munkhammar - vrijdag 13 februari 2004
Decennialang hadden delen van Azië en Noord Amerika een sterkere economische ontwikkeling dan Europa. Dertig jaar geleden maakten EU-landen 25 procent van de globale economie uit, vandaag is dat nog amper 18 procent. Als de huidige trend zich voortzet zullen over dertig jaar zowel Brazilië, Rusland, Indië en China sterkere economiën hebben dan alle West-Europese landen samen. Dat andere delen van de wereld economisch groeien is natuurlijk een goede zaak. Maar het is duidelijk dat indien Europa haar toekomst met verhoogde een levensstandaard wil verzekeren, de economische groei in Europa een prioriteit moet worden.
De capability approach versus het libertarisme - Martha Nussbaum - vrijdag 16 januari 2009
Over het algemeen willen libertariërs niet erkennen dat de meeste, zoniet alle, vrijheden die ze koesteren sociaal en economisch noodzakelijke omstandigheden nodig hebben. Het is bijvoorbeeld erg moeilijk om op een gelijk niveau met anderen aan het politieke leven deel te nemen of om van de vrijheid van meningsuiting te genieten als men geen toegang heeft gehad tot basisgezondheidszorg of degelijk onderwijs. De libertariër werkt niet enkel met een kortere lijst van basisrechten, maar ook met een dunnere beschrijving van al deze rechten, waarbij ze de materiële en institutionele omstandigheden negeren die woorden op papier ombouwen tot een werkbare realiteit.
Van individualisme naar personalisme - Hendrik Opdebeeck - vrijdag 11 maart 2005
Met de theoloog en ethicus Gerrit Manenschijn komt Dirk Verhofstadt bijna tot een pleidooi voor christelijke naastenliefde door aan te geven dat het klopt dat mensen zich goed voelen als ze iets goed voor anderen hebben gedaan – ‘zoveel sterker dan afstandelijke onverschilligheid’. Zoals Kant – maar ook zoals een personalist – erkent de ‘individualist’ Verhofstadt zijn medemens echter niet alleen uit compassie, uit sympathie of om een goed gevoel te beleven. De mens kent een plicht jegens anderen. In het begrip vrijheid zit een opdracht verborgen. Voor Kant een verplichting, wat voor een personalist ook een verlichting kan betekenen.
Omtrent vrije meningsuiting - Yannick Ottoy - vrijdag 24 november 2006
Het liberalisme, in tegenstelling tot andere ideologieën zoals het socialisme, wil niemand een bepaalde levenswijze opleggen maar laat aan iedereen de vrije keuze zijn leven naar eigen goeddunken in te vullen. Het beste leven is immers het leven dat men zelf kan kiezen. Liberalen bieden dus geen ideologisch onderbouwd antwoord op de vraag welke levenswandel nu als de ideale moet worden beschouwd. Deze stimulans tot openheid en zelfbeschikking mag echter niet als een vrijgeleide voor absolute vrijheid worden begrepen. Het liberalisme kent immers een sterke morele ondertoon, en voert waarden als tolerantie, diversiteit en rechtvaardigheid hoog in het vaandel.
Van welk type gemeenschap willen we de burger zijn? - Bart Pattyn - vrijdag 27 oktober 2006
Mensen die zonder bezoldiging instaan voor hun gezin, voor familieleden, voor een ledenbeweging of een socio-culturele organisatie, zien hun inzet rechtstreeks of onrechtstreeks als een dienst aan de samenleving. Als mensen hun persoonlijke inzet evalueren aan de hand van wat die inzet voor de samenleving betekent, dan zal de voorstelling die mensen van hun samenleving hebben een belangrijke invloed uitoefenen op hun morele verantwoordelijkheidszin. Mensen die zich de samenleving voorstellen als hard en meedogenloos zullen zich wellicht minder gemotiveerd voelen dan mensen die zich de samenleving voorstellen als zorgzaam en rechtvaardig.
Het individu tegenover de staat - Raf Pauly -
Als iedereen alleen handelt naar eigen goeddunken is dat het einde van de samenleving. Er is dus wel degelijk een instantie nodig om dit in goede banen te leiden. In vroeger tijden was dat de Kerk die mensen duidelijk maakte wat ze moesten doen en vinden. Nu is dat de overheid die regels stelt; en belangrijker nog, mogelijkheden schept. Mill kan dan wel aangeven dat iedereen recht heeft op zelfbeschikking, maar wanneer je in tegenstelling tot hemzelf niet in een intellectuele familie maar in een negentiende-eeuws arbeidersgezin geboren werd, was daar weinig kans op. Ook nu nog dreigt het gevaar dat mensen die het wat minder getroffen hebben, achtergesteld worden
Homo-emancipatie, vrijzinnigheid en autonomie - Dick Pels - vrijdag 16 maart 2007
De homo-emancipatie is, net als het feminisme, een speerpunt van de positieve individualisering, van de keuzevrijheid en de persoonlijke autonomie, terwijl traditionele vormen van religie het omgekeerde daarvan zijn. Zij vormt een voorhoede (niet zonder uitwassen en perverse zelfkant) van experimenten met nieuwe vormen van vriendschap, liefde en gemeenschap, en past als zodanig in de bredere sociologische tendens die ons voert van zware, lotsbepaalde, naar lichtere, keuzebepaalde gemeenschappen. Zij keert zich bovendien tegen het vanzelfsprekende paternalisme van priesters, dominees, rabbijnen en imams, en tegen de mannenmacht die in die zware gemeenschappen de boventoon voert.
Groen liberalisme. Een weg naar slimme welvaart. - Jan Pille - vrijdag 17 november 2006
Liberalen zijn van nature optimisten, maar ook realisten. Daarom moeten we naast de positieve evoluties die uit de Verlichting en de Industriële revolutie voortkwamen de negatieve evoluties durven plaatsen. De demografische en technische evolutie van de mensheid verhoogt steeds verder de druk op de bron die ons leven in de allereerste plaats mogelijk maakt. Zonder die bron betekenen welvaart en vrijheid echter niets. Het groeiend aantal mensen en de welvaart waarin we - de westerling in de eerste plaats, maar steeds ook meer de ‘anderen’ - leven, vraagt heel veel energie. Die energie is nodig om een dynamische en op innovatie gerichte maatschappij mogelijk te maken.
Oxford, een medespeler in de Belgische politiek - Walter Prevenier - vrijdag 21 decmeber 2007
Om het discours van de ‘Verklaring van Oxford’ naar zijn juiste waarde in te schatten, is het goed te beseffen dat het 14 april 1947 was toen liberale prominenten uit 19 landen aan de Universiteit van Oxford die tekst goedkeurden, en in één moeite de ‘Liberale Internationale’ stichtten. Zo kort na de Wereldoorlog, en met de hete adem van Hitler en Stalin in de nek, koesterden de liberalen in Oxford een onweerstaanbare honger naar een sociaal en progressief liberalisme, als alternatief voor het staatssocialisme in de toenmalige Sovjet Unie en als verademing na de morele depressie die Nazi-Duitsland in Europa had veroorzaakt.
Lichte gemeenschappen en hechte relaties - Baukje Prins - vrijdag 17 juni 2005
Nederland is weliswaar cultureel homogeen geworden, maar het is de homogeniteit van een progressieve moral majority. Het links-liberale gedachtegoed is gemeengoed geworden. En de lichte gemeenschappen vormen de ideale tussenweg tussen het schrikbeeld van een kille neoliberale samenleving van eenzame en egocentrische individuen, en het schrikbeeld van verstikkende of ‘zware’ gemeenschappen als het traditionele gezin of de gesloten geloofsgemeenschap. Wat nadelen leken, wordt tot voordelen omgetoverd. Dat geeft de links-liberale burger weer moed, en dat is wel nodig in deze tijden van rechts-liberale zelfingenomenheid en zelfgenoegzaamheid.
Liberalisme is geen fascisme - Nicolas Raemdonck - vrijdag 09 decmeber 2005
Hier en daar wordt in een bepaalde berichtgeving, door allerlei misverstanden, het liberalisme ten onrechte in verband gebracht met het Vlaams Belang. Deze berichtgeving wordt daarin geholpen door Hugo Coveliers die met zijn partijtje zogenaamde rechtsliberalen naar het Vlaams Belang tracht te leiden. De partij van Coveliers en het Vlaams Belang zijn echter niet liberaal maar extreem rechts en zelfs antiliberaal. Het Belang is geen liberale, maar wel een extreemrechtse partij. Het liberalisme wordt daardoor ten onrechte in een slecht daglicht geplaatst. Het heeft niets te maken met een racistische partij zoals het Vlaams Belang, stelt Nicolas Raemdonck.
Van alle markten thuis - Koen Raes - vrijdag 25 oktober 2002
De vraag naar de grenzen van de markt en naar de grenzen binnen de markt is, precies opdat iedereen een gelijkere toegang zou verwerven tot de markt, daarom vandaag wellicht relevanter dan een discussie over alternatieven voor de markt. Het eerste probleem verwijst naar de vraag wat niet voor vermarkting kan of mag in aanmerking komen. Het tweede probleem stelt de vraag naar de aanvaardbare machtsverschillen op de markt. Beide zijn ondubbelzinnig ethische vragen die om uitgesproken politieke antwoorden vragen. Die zullen onvermijdelijk in de richting gaan van het verzekeren voor de volkeren van de derde wereld van een veel gelijkere toegang tot de productie(middelen)markt - met inbegrip van de informatiemarkt! -, de arbeidsmarkt en de consumptiemarkt, net als van het tegelijk beperken van de roofbouw die op hun schaarse hulpbronnen wordt gepleegd.
John Stuart Mill heeft gelijk maar krijgt het steeds minder - Mark Reijman - vrijdag 22 mei 2009
In On Liberty geeft Mill dan ook aan waar de grenzen van de overheidsmacht en van de vrijheid van het individu liggen en benadrukt hij het belang van individualiteit en het gevaar van de ‘tyranny of public opinion’. Mill illustreert zijn opvattingen met behulp van de discussie rond de vrijheid van meningsuiting en zijn verdediging daarvan is tot de dag van vandaag een toonbeeld van zuiverheid en eloquentie. In dit artikel onderzoek ik hoe relevant zijn argumenten nog zijn voor de huidige discussie over de reikwijdte van de vrijheid van meningsuiting. Ik zal mijn stellingname illustreren aan de hand van enkele voorbeelden uit de recente praktijk.
Niemand wordt beter van splitsing BHV - Edward Roosens - vrijdag 18 decmeber 2009
Laat ons de kieskring BHV zoals hij vandaag bestaat rustig intact laten en terugkeren naar arrondissementele kieskringen om de bezwaren van het grondwettelijk hof te counteren. Dat bespaart ons een hoop politiek gekrakeel en een slecht compromis. De splitsing van de kieskring lost immers niets op. De Franstaligen zullen nog altijd kunnen blijven stemmen op Franstalige lijsten die ook zonder Brusselse kopstukken zetels zullen halen. De verfransing van de Vlaamse Rand zal daardoor ook niet in het minst worden tegengegaan. Bovendien leidt de splitsing van de kieskring zonder apparentering tot een verlies van drie zetels voor de Nederlandstalige partijen.
Stel je voor dat er geen hemel is - Een brief aan de zes miljardste wereldburger - Salman Rushdie -
Naarmate de kennis van de mens groeide, is ook duidelijk geworden dat elk religieus verhaal dat ooit verteld is over de manier waarop we hier terechtkwamen gewoonweg fout is. Dat is iets wat alle godsdiensten gemeen hebben. Ze hadden het mis. Er was geen hemels karnen, geen zesdaagse bezweringstruc, gevolgd door een dag rust. Fout, fout, fout. Maar er is iets geks aan de hand. De foutheid van de heilige verhalen heeft de ijver van de gelovigen niet in het minst verminderd. Door de buitensporige idiotie van godsdienst zijn de religieuzen hooguit nog feller op het belang van blind geloof gaan hameren.
Samen tegen een nieuw totalitarisme - Salman Rushdie en anderen - vrijdag 10 maart 2006
We zijn getuige van noch een botsing der beschavingen noch van een tegenstelling tussen West en Oost, maar van een wereldwijde strijd tussen democraten en theocraten. Zoals alle totalitaire ideologieën, wordt het islamisme gevoed door angsten en frustraties. De haatpredikers spelen in op deze gevoelens bij het recruteren van hun bataljons met als doel een onvrije en ongelijke wereldorde te vestigen. Wij stellen vastberaden: niets, zelfs geen wanhoop, kan de keuze voor obscurantisme, totalitarisme en haat rechtvaardigen. Islamisme is een reactionaire ideologie die een eind maakt aan gelijkheid, vrijheid en secularisme waar het zich ook maar voordoet.
Het antwoord van het liberalisme - Mark Rutte - vrijdag 11 mei 2007
Een liberale samenleving is een open samenleving, waarin individuele vrijheid stevig is verankerd en waarin samenhang niet van bovenaf wordt opgelegd maar van onderop tot stand komt. Het nieuwe kabinet kiest voor de omgekeerde benadering: de samenhang wordt vanuit de overheid opgelegd, waardoor Nederland een meer gesloten samenleving dreigt te worden. De toenemende sfeer van cynisme, wantrouwen en onverschilligheid, die nu zo kenmerkend lijkt te zijn voor Nederland, wordt door de aanpak van de nieuwe coalitie alleen maar in de hand gewerkt. Het alternatief moet een benadering zijn die uitgaat van het vrije individu, waarbij erkenning het sleutelwoord is.
Daarom, mijnheer, noem ik mij liberaal - Stephan Sanders - vrijdag 01 mei 2009
Het is sowieso onheilspellend, dat mensen als Geert Wilders en Rita Verdonk, die nooit de indruk hebben gewekt ook maar één letter te hebben gelezen of begrepen van liberale aartsvader John Stuart Mill, zolang konden gedijen binnen de VVD fractie. Ik denk dat hier het brede Volksdenken de VVD parten heeft gespeeld. Nogmaals, het huis van het liberalisme kent vele kamers, van links tot gematigd en verlicht conservatief, maar een anti-liberale stroming moet je niet als huurder in dat huis willen hebben, laat staan vol pension aanbieden. Daar past afstand, ideologische distantie. Dan maar wat minder ‘volk’ in de partij.
De bocht van Bush - Tom Sauer - vrijdag 30 januari 2004
De regering Bush wordt door de rest van de wereld als één van de grootste gevaren voor de internationale vrede en veiligheid beschouwd. Terecht werd de VS met bakken kritiek overspoeld voor haar agressief gedrag ten aanzien van Irak. De critici van het Amerikaanse buitenlandse beleid kregen maar op één punt ongelijk. Het verzet van de Irakezen was zwak en het aantal Amerikaanse body-bags tijdens de oorlogsverrichtingen was gering. De tegenstanders hadden echter meer dan gelijk wanneer ze stelden dat er geen Iraakse massavernietigingswapens waren. Het was dit gevaar dat door de VS als voornaamste reden naar voren werd geschoven om oorlog te voeren.
Subsidiering van religie leidt tot segregatie - Rozemarijn Schalkx - vrijdag 05 juni 2009
De overheid versterkt al jaren de moslimidentiteit van nieuwe Nederlanders. De bouw van moskeeën werd gesubsidieerd, de oprichting van islamitische scholen werd gefinancierd, er kwam een moslimomroep, islamitische geestelijk verzorgers werden aangesteld en er ontstonden diverse gesubsidieerde organisaties die de ‘dialoog met de moslim’ op gang moesten brengen. De snelste weg naar emancipatie en integratie loopt evenwel via openbaar, goed onderwijs. Subsidiering van religie leidt tot segregatie, achterstelling en het ondergraven van zwaar bevochten democratische waarden. Het geld dat nu nog naar de subsidiëring van religie gaat, moet naar onderwijs gaan.
Onze tijdgeest is het sociaal-individualisme - Sjaak Scheele - vrijdag 10 februari 2006
Voor iedere liberaal - al dan niet sociaal - is het duidelijk dat de markt begrensd moet worden. Zo bestaan er mededingingsautoriteiten. Europees Commissaris Neelie Kroes is in Europa de bewaakster, opdat geen monopolies ontstaan en de markt functioneert. Deze heel basale limitering dient slechts ter illustratie van voor iedereen duidelijke noodzakelijke grenzen. De tijdgeest begrijpen betekent dat we kunnen constateren dat het liberalisme zowel vanuit behoeftebevrediging als vanuit maatschappijorganisatie de beste optie is. Maar sociaal-liberalen moeten op zoek naar de grenzen van de markteconomie.
Afbakening bevoegdheden EU-lidstaten of subsidiariteit? - Sjaak Scheele - vrijdag 02 februari 2007
Er zou een conventie georganiseerd moeten worden die de bevoegdheden van de lidstaten regelt, die de zorgen van de Nederlanders over hun wiet, homo’s en abortus wegneemt. De huidige situatie waarbij ondermeer justitie, binnenlandse zaken, buitenlandse zaken en defensie onder het vetorecht vallen kan niet zomaar worden overgeheveld, met enige uitzonderingen weliswaar, naar een situatie van stemmen met gekwalificeerde meerderheid. Dan voed je de angst voor een superstaat, dan geef je ammunitie aan de tegenstanders van de Europese integratie. Wees verstandig, bouw vertrouwen op over Europa, regel ieders bevoegdheden en maak pas gebruik van subsidiariteit in onvoorziene gevallen.
Liberale reflectie op het jeugdwerk in België - Bert Schelfhout - vrijdag 04 mei 2007
Guy Verhofstadt pleit in z’n Vierde Burgermanifest voor ‘de weerbare mens’, hierbij verwijst hij naar liberale denkers als John Rawls, Amartya Sen en Martha Nussbaum. Elk individu verdient een basispakket aan kansen om zo vrij keuzes te maken in z’n leven. En net daar vindt het jeugdwerk de ideale aansluiting met het liberalisme. School en gezin zijn cruciaal en bieden het opgroeiend referentiekader voor het kleine individu. Maar buiten deze twee werelden schuilt nog een heel andere realiteit. Deze van de vrijwillige groep, waar kinderen heel wat andere vaardigheden meekrijgen dan deze op school of in het gezin. Jeugdwerk is te zien als derde aanvullende peiler naar empowerment.
De weg naar vrijheid - René Schmitt - vrijdag 18 februari 2005
Ondanks de vele politieke tegenstellingen is er één begrip waar wij in het Westen allemaal positief tegen aan kijken en dat begrip is vrijheid. Vrijheid is niet iets waar men een negatieve lading aan zou willen geven als men het grammaticaal toepast. Echter, de inhoud en toepassing van het begrip vrijheid schijnen nogal vaak op wat onenigheid en vragen te stuiten. Wat is vrijheid? Moeten we er naar streven? Wat is het doel van vrijheid? Is vrijheid absoluut of relatief? Hebben wij als mensen überhaupt recht op vrijheid? En is het streven naar vrijheid hopeloos idealistisch of juist het hoogst haalbare?
Post-mortem van de zelfregulerende financiële markt - Koen Schoors - vrijdag 12 decmeber 2008
De verleiding is groot om de liberalisering van de financiële markten met alle zonden te beladen, maar laat mij opmerken dat ik er geen heil in zie om de deregulering volledig terug te draaien. De welvaartswinsten van de deregulering zijn erg groot geweest, maar we hebben gefaald in de regulering van de hieruit volgende innovaties. Met name de wereldwijde bloei van het schaduwbankieren, waarbij banken zeer moeilijk te prijzen risico’s hebben genomen zonder ze in hun balans op te nemen en er dus de nodige hoeveelheid kapitaal tegenover te stellen, moet worden geremd. Banken moeten back to basics.
Geen slaaf zo slaaf als de vrouw - Xandra Schutte - vrijdag 15 mei 2009
John Stuart Mill maakte meermalen de vergelijking van de positie van de vrouw met slavernij. Ook slavernij berustte op zogenaamde superioriteit, op het recht van de sterkste, maar hoort, volgens de nieuwe communis opinio, in een beschaafde samenleving niet thuis. Behalve als het om vrouwen gaat: ‘Marriage is the only actual bondage known to our law. There remain no legal slaves, except the mistress of the house.’ John Stuart Mill gaat zelfs nog een stap verder: de onderdrukking van vrouwen gaat verder dan slavernij. ‘Men’, schrijft hij scherp, ‘do not want solely the obedience of women, they want their sentiments.’ Vrijwel geen slaaf was zo totaal slaaf als de vrouw.
Uw vrouwen zijn een akker voor u - Nahed Selim - vrijdag 29 april 2005
Voor orthodoxe moslims vormen de dominantie van de man en de seksuele beschikbaarheid van de vrouw de basis van het huwelijk. Toch staan er in de koran ook enkele mooie verzen die mannen opdragen vriendelijk en fatsoenlijk met hun vrouwen om te gaan, en verzen die getuigen van een noodzakelijke genegenheid en barmhartigheid tussen getrouwde mensen. Helaas kunnen die weinige mooie verzen niet voorkomen dat veel moslima’s op het gebied van de liefde op een onmenselijke wijze worden uitgebuit. Ook zorgen de talloze voorschriften op het gebied van de seksuele moraal voor een systeem dat niet anders dan als immoreel kan worden gezien.
Ayaan Hirsi Ali is niet de enige - Nahed Selim - vrijdag 22 februari 2008
Het is bespottelijk dat diegenen die hun levens wagen voor vrijheid van meningsuiting niet dezelfde vrijheid van beweging genieten als terroristen die vrijelijk over de hele wereld kunnen reizen. Het zal Nederland sieren om deze probleem aan te kaarten bij de Europese Unie of zelfs bij de Verenigde Naties. Een internationaal fonds voor vrijheid van meningsuiting zou overal ter wereld zulke mensen bescherming moeten bieden. De kosten daarvan vallen in het niets vergeleken met wat de wereld uitgeeft aan terreurbestrijding en het tegengaan van radicalisering. De kosten van een dagje oorlog in Afghanistan of Irak is voldoende om de heldinnen van vrijheid van meningsuiting te beschermen.
Het Ik en het Zelf - Butler Shaffer - vrijdag 10 januari 2003
Is individueel eigenbelang synoniem voor egoïsme? Met andere woorden, kan iemand handelen met de bedoeling anderen te bevoordelen en toch een door eigenbelang gemotiveerde persoon blijven? De meeste problemen komen voort uit conflicten veroorzaakt door denkwijzes die tot tweedracht leiden. Egoïsme draagt bij tot die tweedracht. De egoïst maakt van het utilitarisme eerder de doctrine het hoogste goed voor de beste persoon. Een individualist daarentegen erkent het eigenbelang van alle leven. Butler Shaffer toont aan dat de gezondheid van elke maatschappij ligt in de wederzijdse erkenning van onze individualiteit.
Zijn er grenzen aan de vrijheid? - Butler Shaffer - vrijdag 09 mei 2003
De idee van een beperkte vrijheid, van grenzen aan de vrijheid, is even contradictorisch als een beetje zwanger zijn, vierkante cirkels of droge regen. Vrijheid, net zoals bijvoorbeeld liefde, is ondeelbaar en onvoorwaardelijk, en niet onderworpen aan kwalificaties zoals: ‘op voorwaarde dat,’ of ‘zolang als.’ Om dezelfde reden dat voorwaardelijke liefde eigenlijk niet meer is als affectie, is voorwaardelijke vrijheid eigenlijk niet meer dan een aantal privilegies die door de Staat worden verleend. Besluitend kunnen we dus stellen dat zij die pleiten voor begrensde vrijheid, eigenlijk niet meer doen dan pleiten voor onvrijheid.
Nepsollicitaties en andere etiketten - Noël Slangen - vrijdag 16 juni 2006
Nepsollicitaties kunnen er ook toe leiden dat echte werkzoekenden een 'nepsollicitatie' meemaken. Zo van "we gaan vriendelijk doen, maar ze komen er wel niet in". Erger dan onversneden racisme is gecamoufleerd onversneden racisme. Ik begrijp niets van de krantencommentaren die poneren dat het VB zijn taal moet aanpassen. Is het dan niet nodig dat ze hun ideeën, vooroordelen en standpunten aanpassen? Neen, blijkbaar is het wenselijk dat ze die verbergen. Na de nepsollicitanten de neppolitici. Vraag racisten niet om te verbergen dat ze racist zijn, maar zorg dat ze stoppen met racisme.
Welke toekomst voor het humanisme? - Jurgen Slembrouck - vrijdag 29 januari 2010
De vraag naar de toekomst van het vrijzinnig humanisme stelt zich scherper dan ooit tevoren. Het is de hoogste tijd om het vrije denken, de morele autonomie, de scheiding van kerk en staat te herontdekken en vorm te geven. We moeten het commerciële en godsdienstige mensbeeld, waarin de behoeftigheid en de onderwerping centraal staan, blijvend in vraag stellen en pleiten voor een humanistisch meesterschap waarin duurzaamheid, zelfbeschikking en medemenselijkheid hand in hand gaan. De idealen die ons dierbaar zijn en die wezenlijk zijn voor onze ‘westerse’ samenlevingsvorm, zullen immers niet vanzelf worden verkozen of omarmd.
Gratis gezondheidszorg tot 19 jaar? - Kevin Spiritus - vrijdag 27 november 2009
De hoge remgelden vormen vaak een drempel. Kinderen in arme gezinnen gaan minder naar de tandarts, minder naar de oogarts, en een hoestje nemen ze er al snel gewoon bij. Met resultaat dat ze later minder goede ogen, slechtere tanden en een grotere kans op astma hebben. Een laaggeschoolde leeft 25 jaar minder gezond dan een hooggeschoolde. De maximumfactuur lijkt dan mooi, maar als een duur onderzoek in maart 45 euro kost, dan helpt de gedachte niet dat je vanaf oktober niets meer hoeft te betalen voor gezondheidszorg omdat je de maximumfactuur bereikt hebt. Die 45 euro heb je in maart immers niet over van je leefloon.
Respect moet men geven om er te krijgen - Gert-Jan Sterckx - vrijdag 09 maart 2007
Multiculturalisme is een begrip dat dezer dagen niet weg te denken valt uit het maatschappelijk debat. De essentie van het begrip bestaat eruit dat verschillende culturen door en met elkaar samenleven in een constante interactie opdat dit in optimale omstandigheden zou gebeuren. Die constante wisselwerking vereist een aantal factoren die inherent zouden dienen te zijn aan het individu. Respect, vrijheid, verantwoordelijkheid, openheid en het kritisch zijn. Respect krijgen vindt zijn oorsprong in respect geven. Het erkennen en aanvaarden van een ‘andere’ cultuur, met al de ‘positieve’ en ‘negatieve’ facetten, is de weg naar een multiculturele samenleving.
Over de vrijheid van meningsuiting - Patrick Stouthuysen - vrijdag 12 januari 2007
Racisten mogen hun boodschap verspreiden, maar moeten er mee leren leven dat antiracisten die boodschap zullen weerleggen en bestrijden. Holocaustontkenners mogen beweren wat ze willen, maar moeten aanvaarden dat bona fide onderzoekers niet veel heel zullen laten van hun theorieën. Er is maar één ding dat niet kan: aanzetten tot geweld. Daar moet een vrije samenleving, uit lijfsbehoud, de grens trekken. Daarover mag ze ook geen compromissen sluiten. Daarop gelden ook geen uitzonderingen. Zelfs niet van religieuze aard. Wie meent, met god aan zijn zijde, boven de wet te staan, moet snel, wat dat betreft, op andere gedachten worden gebracht.
Moslimvrouwen kunnen ongelijkheid zelf opheffen - Naema Tahir - vrijdag 01 oktober 2004
In verschillende bronnen, zoals de koran en uitspraken van schriftgeleerden, valt te lezen dat een vrouw minder erft dan een man, dat haar individuele getuigenis niet altijd rechtsgeldig is, dat zij slechts een beperkte publieke rol mag vervullen en dat zij zich moet ontworstelen aan de geile blikken van de man door een hoofddoek te dragen. Haar man mag trouwen met meerdere vrouwen, heeft het recht haar te slaan, is haar zaakwaarnemer en mag, anders dan de vrouw, trouwen met niet-moslims. Voor velen is dit bewijs genoeg dat de positie van de vrouw, misschien wel heilig is en gelijkwaardig aan de man, maar zeker niet gelijk.
Gun moslima Eva’s levensdrift - Naema Tahir - vrijdag 08 februari 2008
Harvey Mansfield’s pleidooi voor een ‘terugkeer naar de traditionele rolverdeling tussen de seksen,' lijkt verrassend veel op die van Humayun, de vader van Dina Mohajer, beiden personages uit mijn roman Eenzaam heden. Humayun is een dominante Pakistaanse traditionele moslim die met zijn gezin in Londen woont. Hij worstelt met zijn moderne identiteit, en in het bijzonder met de vrijheden die zijn vrouw en dochter willen bevechten. Zijn vrouw, de moeder van Dina, wil een bedrijf opzetten, maar dat duldt Humayun niet. In zijn beleving hoort een moslimvrouw, zeker een getrouwde moslima, nooit buitenshuis te werken.
Gun moslima's eigen sexualiteit - Naema Tahir - vrijdag 19 november 2004
De moderne moslima zou vandaag in staat moeten zijn de zelfbeschikking over haar eigen lichaam op te eisen en haar maagdelijkheid en ontmaagding alleen háár zaak te maken. Zij moet kunnen kiezen voor invulling van haar seksualiteit op een manier die haar gelukkig maakt, of ze nou als maagd het huwelijk wil ingaan of niet. Bovendien, als maagdelijkheid werkelijk geen eis is, zoals veel moslims beweren, waarom er dan aan toegeven? Dus, Dolle Amina's onder u: toon dat bebloede laken! Hang het aan de vlaggenmast op je balkon! Maar dan eerst na je symbolische zelfontmaagding.
Cultuurrelativisme is een dubieus idee - Fernand Tanghe - dinsdag 09 maart 2004
Moeten we onze bezwaren tegen verstoting of polygamie inslikken omdat we anders versleten worden voor islamofoben die psychiatrische hulp behoeven? Is tegenover de momenteel om zich heen grijpende antiwesterse hysterie en totalitaire oprispingen ook bescheidenheid geboden? Dat is een zwaktebod. De geschiedenis leert dat samenlevingen die niet langer achter hun waarden staan en niet meer in staat zijn ze te verdedigen altijd overwonnen werden door andere die minder welvarend maar krachtdadiger waren. Op agressieve uitingen van culturele identiteit reageren met cultuurrelativistische platitudes is geen repliek maar een overgave.
Een harmonie van bonte verschillen - Fernand Tanghe - vrijdag 19 maart 2004
Waar dromen multiculturalisten eigenlijk van? Van een ‘synthese’ van tegengestelde visies? Geloven ze dat zoiets een coherent beleid kan inspireren? Of wensen ze een beetje van dit en een beetje van dat? Het is waar, politiek is ook de kunst van het compromissen sluiten en behelst dus aanvaarding van een zekere portie ‘inconsequentie’. Voorbij een zekere grens brengt compromisbereidheid de inspiratie zelf van de democratie in het gedrang. Ze kan in elk geval geen excuus zijn om een eigen standpunt te verzaken, en al helemaal niet voor platvloers opportunisme en principeloosheid.
Zonder sociale mobiliteit geen liberalisme - Andreas Tirez -
Liberalen geloven in de talenten van het individu en objectieve cijfers ondersteunen deze visie. Het blijkt echter ook dat de ontwikkeling van de talenten van sommige jonge kinderen gefnuikt wordt, op een leeftijd waarop die kinderen daar zelf niets aan kunnen doen. Dat is niet alleen vanuit efficiëntie-oogpunt een verspilling, het is ook gewoon onrechtvaardig. Bovendien zorgt dit ervoor dat het liberalisme nog steeds moet vechten voor zijn plaats. Nochtans zou meer sociale mobiliteit aantonen dat het liberalisme het gelijk aan zijn kant heeft.
Zonder sociale mobiliteit geen liberalisme - Andreas Tirez - vrijdag 07 november 2008
Liberalen geloven in de talenten van het individu en objectieve cijfers ondersteunen deze visie. Het blijkt echter ook dat de ontwikkeling van de talenten van sommige jonge kinderen gefnuikt wordt, op een leeftijd waarop die kinderen daar zelf niets aan kunnen doen. Dat is niet alleen vanuit efficiëntie-oogpunt een verspilling, het is ook gewoon onrechtvaardig. Bovendien zorgt dit ervoor dat het liberalisme nog steeds moet vechten voor zijn plaats. Nochtans zou meer sociale mobiliteit aantonen dat het liberalisme het gelijk aan zijn kant heeft.
Zonder sociale mobiliteit geen liberalisme - Andreas Tirez -
Liberalen geloven in de talenten van het individu en objectieve cijfers ondersteunen deze visie. Het blijkt echter ook dat de ontwikkeling van de talenten van sommige jonge kinderen gefnuikt wordt, op een leeftijd waarop die kinderen daar zelf niets aan kunnen doen. Dat is niet alleen vanuit efficiëntie-oogpunt een verspilling, het is ook gewoon onrechtvaardig. Bovendien zorgt dit ervoor dat het liberalisme nog steeds moet vechten voor zijn plaats. Nochtans zou meer sociale mobiliteit aantonen dat het liberalisme het gelijk aan zijn kant heeft.
Globalisatie en democratie - Andreas Tirez - vrijdag 20 oktober 2006
De voorspellingen over de Europese economie zijn gunstig. De economische groei zou dit jaar verdubbelen tegenover 2005 en ook de bedrijfswinsten blijven stijgen. De hardwerkende Vlaming verwacht echter een loonsverhoging om zo een deel van de koek te krijgen. En die eis lijkt legitiem. Toch zegt het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO), met het oog op de loonsonderhandelingen van het najaar, dat er geen ruimte is voor een loonsverhoging. De loonkosten zijn te hoog, aldus het VBO. Meer nog, onze concurrentiepositie staat onder druk omdat de voorbije jaren de Belgische loonkosten sneller gestegen zijn dan in de buurlanden.
Dit jaar wordt de klimaatoorlog gewonnen of verloren - Peter Tom Jones - vrijdag 29 mei 2009
Het disproportionele gewicht dat de laatste jaren in de populaire media werd gegeven aan een kleine schare klimaatsceptici heeft ertoe geleid dat er een enorme kloof is ontstaan tussen de perceptie van de gewone man versus de stand van zaken in de klimaatwetenschap zelf. Het klimaatscepticisme is vandaag, naast structurele, culturele en gedragsmatige factoren, nog steeds één van de belangrijkste verklaringen voor de maatschappelijke en politieke inertie ter zake. Gegeven de alsmaar toenemende kennis over de potentieel catastrofale gevolgen voor miljoenen tot miljarden mensen in het geval van verdere inactie, is klimaatscepticisme anno 2009 een misdaad tegen de mensheid.
Het Zilveren Tijdperk - Bart Tommelein - vrijdag 14 mei 2004
De 21ste eeuw zal gekenmerkt worden door een soort nieuwe emancipatorische golf op de arbeidsmarkt. Na de vrouwenemancipatie komt de ouderenemancipatie. De gelijkenissen tussen de twee tendensen zullen onmiskenbaar zijn. De oudere generaties zullen niet langer de zorgbehoevenden zijn, maar integendeel een grote groep waar op alle vlak rekening mee zal moeten gehouden worden. Er zullen geen redenen meer zijn om ze uit te sluiten van het arbeidsproces. Ze zullen integendeel broodnodig zijn om de economie draaiend te houden in een tijd waar amper een derde van de bevolking tussen de 20 en de 55 jaar oud is.
Tintin(s) au Kongo - Kevin Torck - vrijdag 25 april 2008
Geen Kongolees zal het ontkennen, en zelfs onze minister van Buitenlandse Zaken heeft het begrepen: de weg is nog lang, al is spreken van een voorbeeld van een Afrikaanse democratie voorbarig. Er moeten wegen gebouwd worden, havens en luchthavens. De waterkrachtcentrales en de elektriciteit- en watervoorzieningnetwerken moeten gerenoveerd worden. Over ziekenhuizen, scholen, politiediensten, ministeries en rechtbanken is dan nog niet gesproken. Hier is dan ook geen plaats voor nostalgisch sentimentalisme noch idealistisch gemijmer. Als de Chinezen bereid zijn te investeren, en veel te investeren, dan is het begrijpelijk dat de Kongolese overheid hierop ingaat.
Irak en het internationaal terrorisme - Kevin Torck - vrijdag 23 april 2004
Het droogleggen van de voedingsbodem van het terrorisme, het aanpakken van de socio-economische en politieke situatie is een werk van lange adem. Bovendien is het weinig waarschijnlijk dat fundamentalisten het werk naar waarde schatten. Er is dus nog steeds een reëel gevaar voor terroristische aanslagen. De gewapende strijd gaat onverminderd door. In de nabije toekomst is het dan ook belangrijk dat men op Europees niveau de nodige maatregelen treft en echt werk maakt van de derde pijler van het verdrag van Maastricht: het ontwikkelen van een gemeenschappelijk binnenlands beleid en een harmonisering van justitie.
Daar komen de vaders - Rik Torfs - vrijdag 09 maart 2007
Zelf ben ik een individualist. Erger, ik ben geen bijzonder goed mens. Ik schenk mijzelf niet volledig weg. Ik ben weinig offervaardig. Ik werk mij niet krom voor de gemeenschap. Ik ben dus geen heel goede katholiek. Hierin verschil ik van mijn geloofsgenoten, dat weet ik, en dat stemt mij rouwmoedig. Dit maar om te zeggen dat individualisten verdorven lieden kunnen zijn. Maar niet hoeven te zijn. Te vaak wordt gedacht dat tegenover het individualisme de verbondenheid staat. Dat is onjuist. De individualist kan uitermate solidair zijn. Vaak kiest hij heel bewust voor solidariteit. Denk maar aan Etty Hillesum.
Verscholen achter een brede banier... - Rik Van Cauwelaert - vrijdag 11 april 2008
Aan de hand van tekst- en beeldfragmenten (het filmpje Fitna) meende Geert Wilders te moeten waarschuwen tegen de verwerpelijke want gewelddadige kant van de islam en van de Koran. De techniek van Geert Wilders toont een frappante gelijkenis met wat in de jaren 1920 en 1930 over de Joden verscheen. Zoals vandaag gepraat wordt over ‘de meeuwen op het stort' - dat zijn dan de veelal Noord-Afrikaanse migranten - ging het toen al over 'het uitschot dat door Oost-Europese getto's over onze steden wordt uitgebraakt’, over een volk dat door zijn talmud wordt aangezet tot oneerlijke moraal en zelfs geweld tegenover niet-Joden
Europese waarden - Rik Van Cauwelaert - vrijdag 11 februari 2005
Vorige week, naar aanleiding van de zestigste verjaardag van de bevrijding van Auschwitz, keurde het Europees parlement een resolutie goed waarin de holocaust en de massamoorden in vernietigingskampen worden veroordeeld en waarin bezorgdheid wordt uitgedrukt over de opkomst en het toenemende succes van xenofobe en extremistische partijen. Tien europarlementsleden onthielden zich. Onder hen de drie Europese parlementsleden van het Vlaams Belang, onder wie partijvoorzitter Frank Vanhecke en Koen Dillen, zoon van Karel Dillen, de stichter en oude roerganger van het Vlaams Blok.
Autochtonen en allochtonen: gelijk oversteken - Herman Van Dooren - vrijdag 10 decmeber 2004
De moord op van Gogh werpt de samenlevingsproblematiek acuut op de politieke agenda. De media bieden overwegend partiële commentaar en deeloplossingen aan. Wenselijk is een globale visie over de problematiek en een bereidheid om ‘gelijk over te steken’, zowel door autochtone als allochtone burgers en door de overheid. Er is een grootscheepse mobilisatie wenselijk, waarbij alle burgers inspanningen doen tot beschaafd samenleven en de overheid een reeks initiatieven neemt en de fundamenten van de rechtsstaat in groot onderhoud neemt. Resultaat zou kunnen zijn een nieuw maatschappelijk contract en definiëring van nieuwe burgerzin.
Een vuist voor de gele reus - Johan Van Hecke - vrijdag 27 mei 2005
Het is hoog tijd dat vanuit een Europa een vuist wordt gemaakt tegen het agressieve Chinese handelsbeleid. Maar we zijn blijkbaar bang van de gele reus. Vooral de Europese Commissie kijkt gelaten toe en probeert alles toe te dekken door eerder van een ‘uitdaging’ dan van een gevaar te spreken. De handel van en met China kan een uitdaging zijn. Maar dan moet er wel met gelijke wapens worden gestreden en moet het handelsspel langs beide zijden correct worden gespeeld. Daarbij zouden handelsrelaties met China ook een hefboom moeten zijn voor politieke en sociale hervormingen en dat is in China tot nu toe helemaal niet het geval.
Kunst als economische oplossing - Jan Van Imschoot - vrijdag 14 november 2008
België, en daarmee ook zijn kunstwereld, zou uitblinken in middelmatigheid. Het lijkt er sterk op dat dit land, dat het zaniken hoog inschat, hardnekkig aan dit imago vasthoudt uit angst om groter te worden dan zichzelf. Ons land wordt vergiftigd door de drang naar navelstaarderij. We zeuren liever over gemiste kansen dan dat wij constructief zouden denken en samenwerken om tot betere resultaten te komen. Het is de bekende belgitude dat wij trots zouden zijn op onze blunders en valse bescheidenheid. Het stuntelen lijkt onze enige poging om de middelmaat nu en dan te doorbreken. Zeg maar dag tegen de pogingen van getalenteerden om België een interessantere reputatie te geven.
Islam en neo-oriëntalisme - Lieven Van Mele - vrijdag 05 maart 2004
Opvallend is dat Maurits Berger het steeds maar heeft over ‘de Islam’. Maar, bestaat die wel, dé Islam? Wie bepaalt wat dé Islam is? Er bestaat binnen de Islam toch niet zoiets als een paus of een duidelijk gestructureerde hiërarchie? De geschiedenis van de Islam toont aan dat er verschillende soorten Islam bestaan. Gelukkig maar overigens. Opmerkelijk is dat zowel conservatieve moslims, extreem-rechtse racisten als neo-oriëntalisten het steeds maar hebben over ‘de Islam’. Dat is ook logisch, want alle drie hebben ze een eenzijdige visie op de Islam en pikken er enkel uit wat in hun kraam past en bombarderen dat dan tot dé Islam.
Vrij verkeer van mensen - Vincent Van Quickenborne -
In een liberaal gezelschap zou mijn pleidooi op weinig tot geen tegenstand mogen stuiten aangezien een vrijmarktdenken logisch ook een vrijere beweging van mensen inhoudt; helaas vrees ik enkele harde noten te moeten kraken. Het thema is onvermijdelijk een van de agendapunten van de toekomst; tegelijk zwijgen zovele politici zedig. Loont het politiek wel om op lange termijn te denken? Migratie trekt een nieuwe breuklijn door elke politieke partij met voor- en tegenstanders.
Spinoza. Bruggenbouwer uit Holland - Peter Van Rietschoten - maandag 05 november 2007
Dat Baruch de Spinoza (1632-1677) als atheïst moest worden beschouwd, was in ieder geval voor veel van zijn tijdgenoten een uitgemaakte zaak. Iemand die het aandurfde de almachtige God op één lijn te stellen met de doorgaans toch al weinig verheven natuur vroeg er natuurlijk om hem bij zijn leven te vervloeken en dood te wensen. Een mislukte aanslag en zijn excommunicatie uit de joodse gemeenschap (1656) onderstreepten die opvatting; Spinoza zelf droeg er nog aan bij door zich achter de schrijftafel terug te trekken en zijn meesterwerk Ethica pas uit te laten geven toen de dood bij hem voortijdig in bed was gekropen.
Derde Karl Popperlezing - Herman Van Rompuy - vrijdag 02 oktober 2009
‘Onze grootste problemen stammen uit iets dat even indrukwekkend als gevaarlijk is – ons ongeduld bij het verbeteren van het lot van onze medemensen’, zei Popper terecht. Hieruit meen ik te mogen concluderen dat we behoedzaam moeten omspringen met onze drang om de samenleving grondig te veranderen. Ik roep op tot de beoefening van de deugd van geduld. De deugd van geduld is een toepassing van ons respect voor de waardigheid van de mens. De deugd van geduld is een deugd van voorzichtigheid voor de gevolgen van ons handelen. Misschien is de beoefening van geduld net zoals de zoektocht naar waarheid een Unended Quest, om de titel van Poppers autobiografie te gebruiken.
Laat ons het prostitutiebeleid rationaliseren - Johan Van Woensel - vrijdag 20 februari 2009
Iemand die om welke reden dan ook, een prostituee wil bezoeken, moet dit recht kunnen uitoefenen. Het is niet de taak van een overheid om morele keuzes te maken in de plaats van een individu. Iemand die ervoor kiest om prostituee te worden, moet deze beroepskeuze kunnen waarmaken. Echter, gedwongen prostitutie moet illegaal blijven. Het kan niet dat een individu of een organisatie een ander individu verplicht haar of zijn lichaam te verkopen. Dit druist regelrecht in tegen de fundamentele vrijheid van elk individu. Elk individu heeft de vrijheid te doen al wat hij of zij wil, zolang de vrijheid van anderen hierbij niet in het gedrang komt.
Over respectloosheid, beledigen en kwetsen - Floris Van den Berg - vrijdag 07 maart 2008
In een open samenleving hoef je geen respect te hebben voor de meningen en opvattingen van anderen. Sterker nog in een open samenleving is een minimum aan regels die een maximum aan individuele vrijheid mogelijk maken. Dat leidt in de praktijk tot een grote mate van pluralisme aan opinies en levensbeschouwingen die voor elkaar onderling geen respect hoeven te hebben. In een open samenleving loop je dus het risico dat je voor jouw beledigende, kwetsende of onfatsoenlijke, respectloze uitingen tegen komt. Laat wel duidelijk zijn wat niet moet: Je mag niet dreigen met fysiek geweld, noch geweld toepassen noch oproepen tot fysiek geweld.
In memoriam, John Rawls - Frank Vandenbroucke - vrijdag 13 decmeber 2002
Twee weken terug overleed John Rawls, de man die bijna angstvallig het voetlicht meed, nooit over zichzelf schreef, uiterst zelden interviews gaf, en toch beschouwd wordt als de belangrijkste politieke filosoof van de afgelopen eeuw. Zijn boek A Theory of Justice betekende de wedergeboorte van de politieke filosofie als een discipline die vragen stelt èn antwoorden geeft over samenlevingsidealen. Minister Frank Vandenbroucke schreef een indrukwekkend in memoriam.
Wordt 2004 een verloren jaar? - Frank Vandenbroucke en Johan Vande Lanotte - vrijdag 23 januari 2004
Wordt 2004 een ‘verloren jaar’ omdat noodzakelijke beslissingen op de lange baan geschoven worden? Politici èn vakbonden staan voor verkiezingen en tijdens verkiezingscampagnes komen moeilijke beslissingen niet tot stand. Dat is geen schande maar de problemen die zich stellen worden intussen niet minder belangrijk. De vergrijzing is één van die problemen. Ze stelt ons voor moeilijke keuzes en er rest ons niet zoveel tijd om knopen door te hakken. Toch hoeft 2004 geen verloren jaar te worden. Mits grondige beleidsvoorbereiding, kan 2004 een scharnierjaar worden waarin we beslissende keuzes maken voor de toekomst.
Knelpunt - Luckas Vander Taelen - vrijdag 05 mei 2006
Toen de Belgische regering zich ertoe verbond om tegen 2006 de grenzen van het land open te stellen voor alle Europese arbeiders die hier wilden komen werken, moesten de socialisten wel akkoord gaan. De eenmaking van de Europese arbeidersklasse staat immers sinds lang hoog in het socialistische vaandel geschreven. De Oost-Europese proletariërs maakten hun valiezen klaar. Maar hoe dichter de symbolische datum van 1 mei 2006 kwam, hoe zenuwachtiger Peter Van Velthoven, de socialistische minister van Werk, werd. “De socialisten kunnen onmogelijk de Internationale blijven zingen en tegelijk de grenzen van ons land selectief dichthouden voor Europese arbeiders”.
Durven opkomen voor onze waarden - Luckas Vander Taelen - vrijdag 09 oktober 2009
Ik woon vlakbij een buurt in Vorst, van de Merodestraat tot het Zuidstation, die je zelfs met de meest multiculturele vooringenomenheid niet anders dan als een getto kunt omschrijven. Mijn dochter heeft het al lang opgegeven om in die wijk te gaan. Daarvoor is ze net iets te vaak uitgescholden voor veel onfraais. Ik fiets er elke dag door en beleef steeds een ander avontuur. Dubbelgeparkeerde auto's, bestuurders die een kruispunt blokkeren om met elkaar te praten, rondhangende jongeren die je bekijken alsof je op hun privédomein komt. Probeer vooral niets te zeggen als je weer eens bijna omver gereden wordt: de laatste keer dat ik dit toch deed, werd ik de huid vol gescholden.
Eigen schuld eerst - Luckas Vander Taelen - vrijdag 19 januari 2007
Weet u dat onder de niet aflatende impuls van de Vlaamse minister van Buitenlands Beleid, Geert Bourgeois, de Vlamingen nu ook al beschikken over negen vertegenwoordigingen in het buitenland? Uiteraard op plaatsen waar er Belgische ambassades zijn. Zo betalen we dus twee keer voor hetzelfde werk. Een schrijnend voorbeeld van die zelfingenomen megalomanie is de Vlaamse afvaardiging bij de Europese Unie, waar een Belgische permanente vertegenwoordiging al jaren uitstekend werk verricht. Maar dat zal de Vlaamse minister een zorg zijn. Zijn nauwelijks verborgen agenda is natuurlijk dat hij er nog altijd van uitgaat dat federale instanties per definitie niet te betrouwen zijn.
Makakken - Luckas Vander Taelen - vrijdag 19 mei 2006
In geen twintig jaar tijd kon men Dewinter of enig ander Blokkopstuk betrappen op een openlijke racistische uitspraak. Maar hun niet aflatende aanvallen op een multiculturele maatschappij waren meer dan voldoende voor hun kiezers om zich steeds racistischer op te stellen. Want de gestroomlijnde leiders van het Blok werd door de media geen strobreed in de weg gelegd: ze verschenen almaar vaker in het gezelschap van goedlachse presentatoren die hen al of niet letterlijk gemoedelijk op de rug klopten. Het ging zover dat het Blok zelf besliste dat het salonfähig geworden was: het veranderde zijn naam en schaafde zijn radicaalste standpunten wat bij. Fundamenteel was er niets veranderd, maar de media draaiden mee als gewillige windhanen.
Nood aan innovatie - Bram Vanderborght en Wim Van Broeck - vrijdag 22 januari 2010
Zo goed als geruisloos maakte Barack Obama onlangs 4 miljard dollar vrij voor de ‘Educate to Innovate’-campagne. Op die manier wil de Amerikaanse president de huidige generatie jongeren in de VS naar de top loodsen op het vlak van wetenschap en wiskunde. Het initiatief moet ons nochtans aan het denken zetten, want wij slagen er niet voldoende in om onze jongeren warm te maken voor wetenschap en techniek, en al helemaal niet om ons potentieel om te zetten in echte innovaties. De recente economische crisis heeft op een pijnlijke manier blootgelegd dat onze welvaart steeds sterker zal afhangen van innovatie.
Een pleidooi voor darwinistisch feminisme - Griet Vandermassen - vrijdag 19 oktober 2007
Zonder georganiseerde vrouwelijke weerstand, zoals we die hier in het westen met het feminisme gekend hebben, is het met vrouwenrechten al snel belabberd gesteld. Ik wil echter een wetenschappelijk geïnformeerd feminisme, een feminisme dat bereid is over de grenzen van de cultuur- en gedragswetenschappen te kijken.. Een darwinistisch feminisme zou rekening houden met de stortvloed aan nieuwe evolutionaire inzichten in verschillen tussen de gemiddelde vrouwelijke en mannelijke natuur en zou van daaruit streven naar een maatschappij waarin de interesses en belangen van beide seksen ernstig genomen worden en gerespecteerd worden.
Feminisme zonder fabeltjes, graag - Griet Vandermassen - vrijdag 08 mei 2009
De tragiek van het concept van gender als loutere sociale constructie is dat het meer problemen creëert dan het oplost. Het negeren van de overweldigende hoeveelheid bewijsmateriaal over gemiddelde inherente verschillen tussen de seksen bedreigt de intellectuele geloofwaardigheid van het feminisme. Het sluit feministische theoretici af van waardevolle bronnen van nieuwe inzichten. Het vervreemdt niet-academische (maar ook academische) vrouwen van de beweging, want zij willen niet horen dat hun weloverwogen wens om deeltijds te werken en zo meer tijd voor de kinderen te hebben, het product is van patriarchale indoctrinatie.
De mens als vlees - Griet Vandermassen - vrijdag 23 februari 2007
Veel kritiek op moderne biologische en evolutionaire inzichten is eerder gebaseerd op emotionele weerstand dan op kennis of degelijke argumenten. Mensen vinden het niet leuk om te horen dat we, hoewel we een heel bijzondere soort zijn, toch niet zoveel van de rest van het dierenrijk verschillen als we lang dachten. Het is weinig verheffend te vernemen dat we een groot deel van ons DNA delen met een fruitvlieg. We willen niet van ons zelfgemaakte voetstuk vallen. En sommige verklaringen klinken bijna onbetamelijk. Dat wat wij ervaren als vrouwelijke schoonheid grotendeels neerkomt op aanwijzingen van gezondheid, jeugdigheid en vruchtbaarheid, bijvoorbeeld.
Niet Ayaan maar Nederland is de verliezer - Mario Vargas Llosa - vrijdag 09 juni 2006
Het is niet Ayaan Hirsi Ali, de Somalische met haar groot rechtvaardigheidsgevoel die in deze zaak het onderspit delft en zij verlaat dit slagveld niet als verliezer. Het is Nederland dat een deprimerend en lamentabel schouwspel van morele bekrompenheid, politieke schijnheiligheid, schande en lafheid ten beste heeft gegeven. Het lijkt onwaarschijnlijk dat men in het land waar een martelaar als Anne Frank zo zwaar heeft geleden, nog steeds niet duidelijk inziet dat men vraatzuchtige tijgers niet tam krijgt door ze vers en onschuldig vlees aan te bieden of ze verliefde kussen toe te werpen: dit wakkert enkel hun honger aan en scherpt hun klauwen en hoektanden.
Transseksuelen hebben ook rechten - Hilde Vautmans - vrijdag 27 februari 2004
Wat ons moet drijven is een betere samenleving. Een samenleving waar alle mensen recht hebben op respect en een menswaardige behandeling. Waarbij we streven naar de harmonieuze en gelukkige ontplooiing van elk individu in de maatschappij. Transseksuelen moeten de kans krijgen zich in hun ware identiteit te ontplooien. Even belangrijk als de materiële rechten, blijven zij mensen die recht hebben als iedereen om door de maatschappij aanvaard te worden, om integraal en volwaardig lid te zijn van onze samenleving.
Immigratie is onvermijdelijk - Theo Veenkamp - vrijdag 30 mei 2003
Vele Europese regeringen staan voor een dilemma: het controleren van de immigratie lijkt almaar meer nodig en steeds minder doenbaar. Erger nog, men ontdekt dat de pogingen om de immigratie te controleren het contraproductieve effect hebben dat ze mensenhandel doen ontstaan. Deze mensenhandel is bovendien de snelst groeiende tak van de georganiseerde misdaad. We moeten de positieve aspecten van menselijke mobiliteit in het oog houden terwijl we deze illegale handel bekijken. Daarom moeten we weg van een immigratiemodel gebaseerd op controle naar één dat de migratiestromen 'beheert'.
Mickey Mouse nestelt zich in Irak - Preben Verberckt -
Niet de gedeeltelijke of volledige terugtrekking van de Amerikaanse troepen uit Irak moet de centrale vraag zijn, wel wat er daarna staat te gebeuren. Welke nieuwe president kan de wonden helen en Irak onder controle krijgen? Een duidelijke, vooruitstrevende visie lijkt het meest aangewezen om op een efficiënte wijze orde en stabiliteit te creëeren.
De vrije markt als utopisch streefdoel - Edwin Verberght - vrijdag 18 mei 2007
Een echte vrije markt voldoet aan enkele evidente voorwaarden volgens mij en volgens bijna elke cursus economie. De markt moet toegankelijk zijn en dat voor vele aanbieders en vragers. Zoveel mogelijke transparantie is een derde belangrijke voorwaarde. Een markt is pas flexibel op de vraag van de consument, als men een realistische prijszetting hanteert. Een markt waarvan de prijszetting onduidelijk is, is weinig toegankelijk en kan vooral kleine ondernemingen moeilijk maken om te overleven. Als men niet weet wat de concurrentie vraagt, hoe kan men als individueel bedrijf dan een competitieve prijs vaststellen. Vooral in zeer snel veranderende markten kan dit het geval zijn.
Pleidooi voor een verantwoordelijke vrijheid - Jan Vercamst - vrijdag 11 januari 2008
De liberale vakbeweging bestaat al meer dan 120 jaar. Jawel, liberalen, die een maximale vrijheid voorstaan, verenigden zich toen om de belangen van werknemers te behartigen. En eigenlijk is dat niet zo contradictorisch. Waren het geen liberalen die zich als eerste in 1846 verenigden in een politieke partij? Het Ofxord-Manifest dat we vandaag in het spotlicht plaatsen, spreekt over vrijheden. Ik citeer: “De vrije keus van consumenten en de gelegenheid het volledig resultaat te oogsten van de aarde en het werk der mensen; Bescherming tegen de gevaren van ziekte, werkloosheid, handicap en ouderdom; Gelijke rechten van man en vrouw.” Hier liggen de roots van ons sociaal-liberalisme.
Nederland is de ultieme liberale natie - Frans Verhagen - vrijdag 13 maart 2009
In Nederland gaat het met de integratie, om dat absurde woord maar te gebruiken (absurd én overbodig omdat uiteraard álle beleid gericht moet zijn op de integratie van onze samenleving), veel beter dan de doemroepers menen. Natuurlijk zijn er problemen, met groepen van Marokkaanse kutjong tot kaaskopperige voetbalfans, van zuipende bierhutbezoekers tot permanente potheads, van verdeeldheid zaaiende politici tot de stokende wakkere krant van Nederland. Maar die problemen mogen niet verhullen dat Nederland een behoorlijk hecht land is, een multiculturele samenleving, een aangename omgeving waarin je jezelf kunt zijn en juist daardoor bijzonder Nederlands.
De rol van de VN in een gevaarlijke wereld - Harry Verhoeven - vrijdag 24 juni 2005
De taak van de Verenigde Naties is niet om een paradijs op aarde te scheppen, maar wel de hel te vermijden, om oud-secretaris-generaal Dag Hammarskjold te citeren. Het is de ontmoetingsplaats bij uitstek waar volkeren kunnen samenwerken om gepaste reacties te zoeken op steeds weer andere problemen. Terwijl gedurende de Koude Oorlog Sovjets en Amerikanen via hun veto de VN veel slagkracht ontnamen, doet zich nu de kans voor om de zestigjarige organisatie eindelijk te hervormen en van een echt humanitair interventionisme, gestuwd door de verontwaardiging en rechtvaardigheidszin van de internationale gemeenschap, in de praktijk te brengen.
A new age of Empires - Guy Verhofstadt - vrijdag 21 november 2008
Niemand die kan er nog aan twijfelen dat de wereld zich op een keerpunt bevindt. De financiële crisis speelt als het ware de rol van deeltjesversneller op weg naar een nieuwe multipolaire samenleving. Dat is op economisch vlak overduidelijk. Maar ook politiek en militair beginnen grootmachten in spe zich te roeren en de neus aan het venster te steken. Vooral Rusland, China maar ook India laten geen moment voorbij gaan om de wereld te tonen dat er met hen rekening moet worden gehouden. De vraag is echter of ook Europa in dit multipolair concert een rol zal kunnen of willen spelen. ‘Kunnen’ mag zeker geen probleem opleveren. ‘Willen’ is echter een andere kwestie.
Europa zal postnationaal zijn of niet zijn - Guy Verhofstadt - vrijdag 26 februari 2010
De mens is niet de gevangene van zijn identiteit of van de natie, maar er de verrechtvaardiging van. Het herlezen van Qu'est qu'une nation? van Renan uit 1882 had volstaan om de huidige Franse gezagsdragers te laten inzien dat zij dwaalden met hun debat over de ‘nationale identiteit’. Het had volstaan hun te doen beseffen dat het geen kwestie is van taal, geen kwestie van ras, van godsdienst, van belangen, van geografie, of zelfs van militaire noodzaak, geen kwestie van een gemeenschappelijk verleden. Het had volstaan hun te doen inzien dat een natie een zaak is van bewuste solidariteit, een actuele beslissing om samen te leven op basis van dezelfde wetten.
We mogen ze nooit vergeten - Guy Verhofstadt - vrijdag 12 mei 2006
Om te getuigen van de waarheid. Om te getuigen van de wrede gang van de geschiedenis, staan we hier vandaag. Van de Holocaust moet elk verhaal verteld worden, moet elk detail bewaard blijven, moet elk feit bekend worden gemaakt. Dat zijn wij aan alle slachtoffers, doden én overlevenden, verplicht. Het is onze plicht hun verhaal door te geven. Aan onze kinderen, aan onze kleinkinderen. En we moeten ervoor zorgen dat zij op hun beurt hetzelfde doen. Generatie na generatie. Want het gaat hier niet om anderen. En ook niet over een ver verleden. Het gaat hier om ons, om onszelf, om wat wij van de toekomst willen maken. Daarom hecht ik zoveel belang aan dit museum.
Over de liberale ideoloog Frans Grootjans - Guy Verhofstadt - vrijdag 12 decmeber 2008
De eerste in ons land die inzag dat het liberalisme de verkeerde weg was ingeslagen, was Frans Grootjans. Binnen het toenmalige triumviraat Vanderpoorten-de Clercq-Grootjans was hij die het meest bezig was met de ideologische kant van de zaak. Grootjans zag in dat niet zozeer de economie moest hervormd worden, maar wel het politiek systeem in die zin dat de macht van de overheid moest beperkt worden ten voordele van de vrijheid van de burgers. Hij zag in dat de toenmalige crisis geen gevolg was van economische tekortkomingen van de vrije markt maar wel van een overdreven politieke greep op de economie.
Het individu staat boven de groep - Guy Verhofstadt - vrijdag 20 april 2007
We kunnen het sluipende proces dat van elke open samenleving een gesloten samenleving dreigt te maken, tegenhouden. Dat is zelfs niet eens zo moeilijk. Karl Popper wijst de weg. We moeten voor alles de kritische methode hanteren. Kritiek niet alleen toelaten, maar zelfs bevorderen. We moeten de mens als een vrij en verantwoordelijk wezen beschouwen. We moeten de vrije keuze vrijwaren. Het individu boven de groep stellen. We moeten daartoe niet wachten op de staat, maar enkel onszelf engageren. En, we moeten af en toe een boek lezen, een boek zoals De open samenleving en haar vijanden. Premier Guy Verhofstadt op de eerste Karl Popperlezing in Vlaanderen.
De Verenigde Staten van Europa - Guy Verhofstadt -
Sinds Frankrijk en Nederland ‘neen’ zegden tegen de Europese Grondwet is het op Europees vlak bijzonder stil geworden. Te stil, als we de Belgische premier Guy Verhofstadt mogen geloven. In een opvallende toespraak voor het Europees parlement te Brussel heeft Verhofstadt voor de vlucht vooruit gepleit. De reflexieperiode heeft volgens hem niets opgeleverd. De oorverdovende stilte rond het Europees project werkt verlammend. Er moet opnieuw werk gemaakt worden van de ratificatie van de grondwet en de Europese integratie. De Belgische premier schreef hierover een boekje onder de titel De Verenigde Staten van Europa. Recensie van Bert Cornelis.
Er is niks mis met consumentisme - Dirk Verhofstadt - vrijdag 11 maart 2005
Consumentisme is geen negatieve omgangsvorm, maar een eigenschap om ons uit te drukken in levensstijl en omgang, en de noodzakelijke stimulans voor een aangenamer en veiliger leven. Het afbouwen of inperken van het consumentisme betekent onvermijdelijk de beknotting van de creativiteit, waardoor de kwaliteit van het leven, de eigenheid, de veiligheid en finaal de vrijheid van de mens wordt aangetast en beperkt. Consumentisme als mogelijk gevolg van individualisme leidt niet tot standaardisering, integendeel. Het is juist de belangrijkste motor tot trendbreuken, verbetering, vernieuwing en originaliteit.
De eerste Karl Popperlezing - Guy Verhofstadt -
We kunnen het sluipende proces dat van elke open samenleving een gesloten samenleving dreigt te maken, tegenhouden. Dat is zelfs niet eens zo moeilijk. Popper wijst de weg. We moeten voor alles de kritische methode hanteren. Kritiek niet alleen toelaten, maar zelfs bevorderen. We moeten de mens als een vrij en verantwoordelijk wezen beschouwen. We moeten de vrije keuze vrijwaren. Het individu boven de groep stellen. We moeten daartoe niet wachten op de staat, maar enkel onszelf engageren. En, we moeten af en toe een boek lezen, een boek zoals De open samenleving en haar vijanden.
Pleidooi voor een nieuw atlantisme - Guy Verhofstadt - vrijdag 04 april 2003
België neemt samen met Frankrijk en Duitsland een afwijzende houding aan ten aanzien van de oorlog in Irak. Ze protesteren vooral tegen het feit dat de VS en Groot-Brittannië zonder mandaat van de Verenigde Naties ten strijde trokken. Maar het geschil zit dieper. De drie landen, die mee aan de basis liggen van de Europese Unie, verdedigen een kantiaanse wereldopvatting, met een sterk geloof in de rede, overreding en diplomatie om problemen op te lossen en zo de wereldvrede te benaderen. Ze gaan gebukt gaan onder de herinnering aan de twintigste eeuw, als slagvelden tijdens de twee wereldoorlogen. Hun terughoudendheid tegenover de recente oorlog hoeft dan ook niet te verwonderen.
Pleidooi voor een open samenleving - Guy Verhofstadt - vrijdag 22 decmeber 2006
Overal rondom ons, zien we nieuwe vormen van eng groepsdenken opduiken. Ze bedienen zich dan misschien niet meer van de fascistische of communistische retoriek, maar de inhoud blijft in wezen identiek. Namelijk het inpeperen van de angst voor de ander. Het terugplooien op de eigen groep. Eerder dan te pleiten voor diepgaande hervormingen, voeden ze die angst, koesteren ze die onzekerheid. Alleen het gezicht van de vijand verschilt. Fundamentalisten bestrijden elkeen die een ander geloof aankleeft. Nationalisten zien in alle andere volkeren een tegenstrever. Etatisten willen dan weer de eigen wil van het individu uitschakelen. Wie niet bereid is voor de vrijheid te vechten, loopt het risico haar voorgoed te verliezen.
Het Vaticaan en de Nazi’s - Etienne Vermeersch - vrijdag 21 november 2008
De gewone Duitse en Oostenrijkse katholiek wist dat er op het gebied van rechten van de Kerk in verband met onderwijs en organisaties wrijvingen tussen Kerk en staat waren. Maar hij wist ook dat voor het overige de essentie van het Nazi-regime, met al zijn misdaden, niet door de Kerk werd bekritiseerd: noch de aantasting van de vrijheden, noch de concentratiekampen, noch de vervolging van de Joden en zigeuners, noch de oorlogen tegen landen die daar geen enkele aanleiding toe gegeven hadden en zeker niet de algemene nationalistische theorie. Niet alleen hebben ze dit niet bekritiseerd: ze hebben maand na maand tot trouw aan de Führer opgeroepen.
Over de multiculturele samenleving - Etienne Vermeersch - vrijdag 04 juni 2004
Men zegt soms dat de mensenrechten ‘eurocentrisch’ zouden zijn omdat ze in wezen de waarden van het Westen uitdrukken. Maar wie zegt dat die mensenrechten westerse waarden zijn, kent de westerse geschiedenis niet. Die is gekenmerkt door gruwelijke vormen van slavernij, oorlog, onderdrukking, achterstelling van de vrouw, en ga zo maar door. De mensenrechten zijn geen westerse waarden; ze zijn stilaan gegroeid uit denkbeelden die in uiteenlopende culturen zijn ontstaan, maar die wel hun systematiek en rationele fundering gekregen hebben bij enkele denkers in de loop van de 18de eeuw: het zijn waarden van de Verlichting.
Hoezo, christelijke waarden? - Etienne Vermeersch - vrijdag 17 oktober 2003
Sommigen willen in de Europese Grondwet een verwijzing naar het christendom. Etienne Vermeersch is het daar niet mee eens. Hij betwist niet dat het evangelie voor christenen een inspiratiebron geweest is om zich in te zetten voor hun medemens, maar de keerzijde van de medaille is zo verschrikkelijk dat er weinig reden is om naar die christelijke waarden te verwijzen als een uniek erfgoed waarop we fier zouden mogen zijn. Als je zoekt naar de doorslaggevende factor die onze beschaving gebracht heeft tot de unieke internationale positie die ze in de 20ste eeuw heeft bereikt, dan is het antwoord: de wetenschap.
De vrouw in de Islam - Etienne Vermeersch - vrijdag 15 november 2002
Nu en dan hoort men losse beweringen uiten over voor en tegen van bepaalde godsdiensten en van de maatschappelijke invloed die ze in positieve of negatieve zin gehad hebben. Het is bijzonder frustrerend die te moeten lezen omdat, wanneer ze uit hun verband worden gerukt, ongeveer tot alle mogelijke conclusies aanleiding geven. Daarom heeft emeritus hoogleraar en filosoof Etienne Vermeersch, aangezien dit thema telkens weer aan de orde komt, een studie gemaakt van de positie van de vrouw in de Islam. Het is altijd zijn mening geweest dat samenwerking met mensen van welke aard ook, moet kunnen, maar dit mag niet in de mist gebeuren: we moeten eerlijk zeggen wat we over een aantal zaken menen te moeten denken.
Pleidooi voor de opkomstplicht - Etienne Vermeersch - vrijdag 02 mei 2003
Een elementaire voorwaarde voor een volledige vrijheid in het stemgedrag, is dat deze stemming geheim is. Er is niet veel diepzinnig denkwerk nodig om in te zien dat alleen een verplichte stemming echt geheim is. Hiermee bedoel ik niet dat iedereen verplicht wordt voor een welbepaalde partij te stemmen: men kan bv. een blanco stembiljet indienen, maar wel dat iedereen zich naar het stemhokje moet begeven. Immers, zodra men weet dat iemand niet is gaan stemmen, weet men automatisch ook voor wie hij niet gestemd heeft, en dat betekent een afbreuk aan het geheim.
Racisme en ethiek. Filip Dewinter en het nazi-racisme - Etienne Vermeersch - vrijdag 27 juni 2003
Filip Dewinster en het Vlaams Blok zijn in hun racistische sibbe- en bloedtheorie blijven steken: ze beseffen niet dat ze een moraal aanhangen die 2000 jaar achterop hinkt. Het is menselijk en begrijpelijk zich te bekommeren om degenen die ons het meest nabij zijn: familieleden, buren, vrienden, werkmakkers… maar ras of afkomst spelen daarbij geen enkele rol en in een volgroeide ethiek deint die zorg voor de naaste gaandeweg uit naar alle mensen, vooral naar hen die er het meest behoefte aan hebben.
Touwtrekken levert geen betere wereld op - Etienne Vermeersch - vrijdag 12 februari 2010
Noch de wetenschap, noch de godsdienst leiden tot ethische normen en regels: die ontstaan uit de interactie tussen individuele menselijke behoeften en de eisen gesteld door het samenleven. Daarna wordt daarover dan systematisch nagedacht, ook binnen godsdiensten. De grote godsdiensten hebben echter vaak bijgedragen tot het behoud van achterhaalde gebruiken en normen. Touwtrekken tussen wetenschap en godsdienst hierover is steriel. Onze echte opgave bestaat er mijn inziens in, tot een consensus te komen over de waarden en normen die voor elk individu, voor de wereldgemeenschap en voor de mensen die na ons komen, een duurzaam welzijn kunnen garanderen.
Massificatie en personalisatie - Frans Vermeulen - vrijdag 15 april 2005
Het is maar goed dat de mens wezenlijk een gemeenschapswezen is en dat het begrip ‘persoon’ niet eenzijdig berust bij het individu, noch eenzijdig bij de gemeenschap - die hij/zij overigens niet zozeer kiest, maar eerder ontvangt -, maar precies in de eeuwige interactie én spanning tussen de persoon én de gemeenschap in hun beider, gezamenlijke project: mens worden tussen, mét, vóór en áán mensen, van wie ik als individu mijn identiteit ontvang, waardoor ik kan ontkomen aan de passieve beeldvorming, aan de óngeest, die van de massa uitgaat. Zo ontkwam Jezus uiteindelijk aan de valse beeldvorming rond zijn persoon, toen de leerlingen de geest ontvingen en zich met elkaar áántroffen in een gemeenschap rond de Heer.
Milieuvervuiling: de bom onder het Chinese mirakel - Erik Verreet - vrijdag 01 februari 2008
China is een economisch zwaargewicht, maar dan wel één op wankele benen. Het milieu gaat naar de haaien, en de Chinezen komen op straat. Kan een milieu-inferno ook ’s werelds grootste economische en politieke motor doen sputteren? In mei en juni trokken grote betogingen door de straten van Xiamen, een miljoenenstad in het zuidoosten van China. De inwoners protesteerden tegen de bouw van een fabriek voor paraxyleen, een aromatische basisgrondstof voor de productie van plastics en polyester. De studenten en de professoren van de lokale universiteit hadden honderdduizenden sms’jes verstuurd om hun medeburgers te mobiliseren.
Watertekort: privatiseren kan helpen, maar is geen mirakeloplossing - Marc Verwilghen - vrijdag 26 maart 2004
Tegen 2015 zou het aantal mensen dat geen toegang heeft tot drinkwater gehalveerd moeten zijn. Zo luidt één van de acht centrale doelstellingen die de Verenigde Naties omschrijft in de strijd tegen de armoede, beter bekend als de ‘Millenniumdoelstellingen’. Een enorme uitdaging. Zeker als je weet dat er op dit moment 1,2 miljard mensen zijn die geen toegang hebben tot veilig, drinkbaar water. Bovendien beschikt meer dan het dubbel van dit aantal mensen niet over een sanitair basisnet (met verbeterde hygiëne-installaties, opvang en verwerking van afvalwater, aansluiting op het rioleringsnetwerk). Verontrustende cijfers.
Economie zit niet in het verdomhoekje - Philip Verwimp - vrijdag 06 november 2009
In een interview in De Standaard van zaterdag 31 oktober bekent Paul De Grauwe ootmoedig dat hij het marktfundamentalisme dat hij zijn ganse carrière heeft aangehangen, niet meer verdedigt. Zijn publieke bekentenis siert hem. Bij het lezen van het interview krijg ik echter de indruk dat de hoogleraar de economische wetenschap reduceert tot een strijd tussen de inzichten van de Chicago School en de Keynesiaanse school. Dag mag kloppen voor de jaren zeventig, maar vandaag de dag klopt dit helemaal niet meer. Meer nog, het beeld dat de economische wetenschap in een verdomhoekje zou zitten, stemt niet met de werkelijkheid overeen, wel integendeel.
Een liberaal antwoord op biotechnologie - Patrice Viaene - vrijdag 14 decmeber 2007
Wat gebeurt er met individuele verantwoordelijkheid in een samenleving waar alles genetisch modificeerbaar wordt? Creëren we niet opnieuw een klassensamenleving als sommigen er in slagen zich genetisch te ‘upgraden’ en anderen niet bij machte zijn dit te doen? En bovenal zal de biotechnologie uiteindelijk niet leiden tot het verlies van onze menselijkheid, als onze meest gekoesterde eigenschap? Vooruitgang is waardevol, maar toch mag de ontkiemende biotechnologische revolutie nooit of te nimmer de weg bereiden voor een samenleving waar de menselijke waardigheid wordt gefnuikt, namelijk een posthumane samenleving.
Appel voor een meer liberale democratie - Patrice Viaene - vrijdag 08 mei 2009
Zonder de stem des volks te willen negeren dienen politici opnieuw hun plaats in te nemen als aparte pijler in het democratische veld. Ideeën stoelend op een welomlijnd ideologisch referentiekader moeten worden getoetst aan de praktijk en de publieke vraag. Democratie dus, als een dynamische wisselwerking tussen burger en kiezer, die verder gaat dan de waan van de dag. Geen eenrichtingsverkeer, maar verantwoordelijk tweerichtingsverkeer moet opnieuw de leidraad worden voor het politieke handelen. Dit vereist een herwaardering van de politieke mores, te beginnen bij de politici zelf, die opnieuw ideeën op de voorgrond dienen te plaatsen.
Het gevaar van economisch nationalisme - Patrice Viaene - vrijdag 13 februari 2009
In de financiële wereld is de roep naar overheidshulp heel groot. Maar het opbod aan bail-outs begint nu ook de reële economie te teisteren. Denk aan de vraag van de Amerikaanse autoconstructeurs en de kniebuiging van de Vlaamse regering voor sommige multinationals. Deze evolutie is zonder meer schrijnend te noemen. Niet de meest innovatieve, rendabele of efficiënte economische actoren worden beloond, maar de beste ‘rent-seekers’ in goede oude public choice-traditie. Rent-seeken, of het proces waarbij ondernemingen en belangengroepen dingen naar de gunst van de overheid en niet van de consument is rampzalig voor een echte vrije markt en de eerlijke mededinging.
Totaalliberalisme - Patrice Viaene - vrijdag 31 oktober 2008
Liberalen geloven sterk in de weldaden van de markt, desondanks beseffen ze dat diezelfde markt, net zoals een overheid, niet altijd perfect werkt. Meer transparantie en grotere democratisering in de instellingen die de globale markt een institutioneel kader geven dringen zich bijgevolg op, denken we maar aan de G8, de Wereldbank en het IMF. Bovendien kan een vrije markt enkel gedijen in een samenleving waar de fundamentele rechten en vrijheden van elk individu worden gegarandeerd. Het ideologisch liberalisme vernauwen tot een theorie van de absolute vrije markt is zeer kort door de bocht. Het economisch liberalisme kan niet zonder zijn ethische en politieke staatkundige pijler.
De zwarte Voltaire - Jaffe Vink - vrijdag 26 mei 2006
Jaffe Vink vindt het ‘bijzonder wrang om vast te stellen dat Ayaan Hirsi Ali – voor wie Nederland het land is dat zij liefheeft – moet vertrekken’. Aan haar opvattingen kan het niet liggen, want die zijn ’heel gewoon, bijna huiselijk’. Nee, het ligt aan de islam die ’twee grote problemen kent: de positie van de afvallige en de voorstelling van het paradijs’. Beste imams, kritiseer dat beeld van het paradijs, kritiseer de dood van de martelaar, in naam van het leven dat heilig is. Vier het leven, imams. Leer dat uw kinderen. Vier het leven. En zeg tegen uw kinderen dat Ayaan Hirsi Ali ook gewoon mag leven. Gun haar het leven. Zeg dat tegen uw kinderen. Zeg dat.
Op zoek naar de identiteit van Europa - Hendrik Vos - vrijdag 07 oktober 2005
De Europese Unie is een politieke club en we moeten de discussie over de grenzen niet vertroebelen met weinig relevante overwegingen. Daardoor riskeren de zaken die wél van belang zijn in de schaduw te belanden. Het gaat dan om kwesties die precies te maken hebben met die politieke invulling van de Europese eigenheid. In de eerste plaats de basisregels van de club. In de Europese Unie horen alleen democratieën thuis, waar man en vrouw gelijke rechten hebben, rechten van minderheden gerespecteerd worden en fundamentele vrijheden gewaarborgd zijn. Wat dit betreft heeft Turkije op korte tijd een grote sprong gemaakt.
Dierenrechten of mensenhaat? - Marc Wajsberg - vrijdag 06 juni 2003
"Hebben dieren rechten?". Op deze vraag antwoordt de man in de straat bijna altijd: ja! Wanneer men hem vraagt wat hij daarmee bedoelt, dan stelt hij dat de dieren die de mens gebruikt recht hebben op een goede behandeling. Dit verstaat de dierenrechtenbeweging echter niet onder de term 'dierenrechten' (DR). DR betekent in hun ogen dat de mens dieren niet meer mag gebruiken voor voedsel, kleding en medisch onderzoek. DR heeft dus weinig te maken met dierenbescherming, haar consequenties reiken veel verder. De DR-beweging wil alle gebruik van dieren voor menselijke doeleinden buiten de wet stellen.
De politieke tijdbom Iran - Gregory Wauters - vrijdag 31 maart 2006
Twee dagen voor de Jeruzalemdag pleitte de Iraanse president voor een wereld zonder zionisme en dat ‘Israël van de kaart moet geveegd worden’. Enkele uren later werd in Israël een aanslag gepleegd. Dit was echter niet zijn laatste straffe verklaring. Vervolgens moest Israël naar Europa verhuizen, later was de holocaust een mythe, de coma van Sharon zou een straf van God zijn enzovoort. Wat probeerde hij hiermee te bereiken? Probeerde hij zijn populariteit te vergroten? Daagt hij de wereld uit, zoals Hitler vroeger deed? Een religieuze dictatuur zoals Iran in het bezit van kernwapens zou een ramp betekenen voor de verhoudingen in het Midden Oosten.
Poetin is de nieuwe tsaar - Gregory Wauters - vrijdag 27 januari 2006
Dat Poetin er in eigen land een andere interpretatie op nahoudt van het begrip democratie is geen nieuws meer. Kritische journalisten worden bedreigd, televisiezenders uit de ether gehaald, olie- en gasmaatschappijen genationaliseerd. Ook het proces tegen Chodorkovski was een voorbeeld hoe de ex-KGB’er Poetin afrekent met de democratische verworvenheden die er in Rusland kwamen onder Jeltsin. Van het Russisch volk moet je niet verwachten dat ze daartegen zullen betogen. Voor hen heeft het begrip democratie een negatieve connotatie gekregen: het uiteenvallen van hun vroeger zo machtige rijk, economische chaos, armoede en de opkomst van de maffia.
Vrouw zijn is ook een verdienste - Rob Wijnberg -
Vrouwen zijn inmiddels hoger opgeleid dan mannen, en toch wordt in Nederland nog geen zeven procent van de topfuncties bij de belangrijkste beursgenoteerde bedrijven door vrouwen bekleed - ruim vier procent minder dan het Europese gemiddelde. Het aantal vrouwen in topfuncties bij de overheid is met 16 procent niet veel beter. Voor de wetenschap geldt hetzelfde: nog geen tien procent van de hoogleraren en universitaire hoofddocenten is vrouw. Vrijblijvende maatregelen, zoals fiscale prikkels om meer te gaan werken, blijken vaak weinig effectief. Daarom gaan er steeds vaker stemmen op voor het instellen van quota. Rob Wijnberg legt uit waarom.
Vrouw zijn is ook een verdienste - Rob Wijnberg - vrijdag 13 februari 2009
Vrouwen zijn inmiddels hoger opgeleid dan mannen, en toch wordt in Nederland nog geen zeven procent van de topfuncties bij de belangrijkste beursgenoteerde bedrijven door vrouwen bekleed - ruim vier procent minder dan het Europese gemiddelde. Het aantal vrouwen in topfuncties bij de overheid is met 16 procent niet veel beter. Voor de wetenschap geldt hetzelfde: nog geen tien procent van de hoogleraren en universitaire hoofddocenten is vrouw. Vrijblijvende maatregelen, zoals fiscale prikkels om meer te gaan werken, blijken vaak weinig effectief. Daarom gaan er steeds vaker stemmen op voor het instellen van quota. Rob Wijnberg legt uit waarom.
Vrije meningsuiting... hoe lang nog?’ - Erik Willaert - vrijdag 01 juni 2007
Smaad jegens godsdienst wordt voortaan weerhouden als en geldige reden voor de beperking van de vrijheid van meningsuiting. Op 30 maart 2007 kwam de resolutie namens de Organisatie van de Islamitische Conferentie en op initiatief van Pakistan te berde in Genève. Daar vergaderde de Raad voor de Mensenrechten, die weliswaar nog steeds ernstig twijfelt over de schending van de mensenrechten in Darfour maar met aplomb een resolutie goedkeurt waarbij ‘de internationale gemeenschap verzocht wordt smaad jegens godsdienst - inzonderheid de islam - te bestrijden’. Waartoe kan zo'n stemming dienen en welke toekomst biedt zij voor de vrijheid van meningsuiting?
Vrijheid in gemeenschap - Jan Willem Duyvendak en Menno Hurenkamp - vrijdag 22 april 2005
Je krijgt met de krant op schoot al snel de indruk dat Nederland in verwarring is over haar zelfbeeld. Nederlanders zijn losgeslagen en eenzame figuren, volgens de pessimisten. Nederlanders zijn vrije en unieke wezens, volgens de optimisten. Beide dankzij de individualisering. Balkenende startte een normen- en waardenproject, omdat de individualisering ons niet alleen normloos heeft gemaakt maar ook de gemeenschappelijke basis onder de samenleving heeft weggeslagen. Tegelijkertijd benoemde Laurens Jan Brinkhorst, de individualisering als een van de meest positieve bronnen van emancipatie. Eén regering, twee mensen en twee verhalen over wat in Nederland aan de hand is.
Het blozende dier - Jan Willem Jongejans -
Vrijheid en gelijkheid zijn geen tegenpolen maar elkaar aanvullende waarden. Stellen dat beide begrippen spanning oproepen, zoals Fukuyama doet, is aldus een onjuiste aanname, omdat die tegenstelling noch historisch (Franse revolutie!), noch filosofisch bestaat. Het zijn, zoals verder uiteengezet elkaar aanvullende en complementaire begrippen. Alleen kent de liberale traditie een dominantie toe aan het vrijheidsbeginsel, terwijl de sociaal-democratie zijn opkomst en bestaan te danken heeft aan de tekortkomingen van het liberalisme, dat onvoldoende oog had voor de negatieve effecten van het ‘pure’ vrijheids- en laissez-faire-denken.
Laat de Olympische Spelen aan Amnesty International over - Raf Willems - vrijdag 09 november 2007
De Nederlandse lange afstandsloper Kamiel Maase lanceerde onlangs een opmerkelijke stelling: ‘Het zou mooi zijn indien China in de Veiligheidsraad zou meewerken aan resoluties om het geweld tegen vreedzaam protesterende monniken en burgers in Birma te stoppen. Want ergens droomt ongetwijfeld een jonge Birmees ooit de kans te krijgen mee te doen aan de Olympische Spelen. En dat is belangrijker dan winnen. Sport bedrijven en verbroedering verkondigen in een land waar met regelmaat mensenrechten worden geschonden, is niet de keuze van de gemiddelde topsporter.’ Maase hoopt op een versnelling van het democratiseringsproces, in Rangoon én in Peking.
Behoorlijke en betaalbare huurwoningen, nu! - Karim Zahidi - vrijdag 10 oktober 2008
De aanslepende communautaire crisis, gevolgd door de wereldwijde crisis in de financiële sector, zorgt ervoor dat de toegang van mensen tot basisbehoeften op de achtergrond verzeilt. Een van de basisrechten die Vlaanderen niet realiseert, is het recht op behoorlijk wonen. Uit onderzoek blijkt immers dat een woning huren voor steeds meer mensen een te grote hap uit het gezinsbudget wegkaapt. Het zijn uiteraard de gezinnen met lage inkomens die op de woonmarkt steeds meer in de verdrukking komen. Een rechtvaardige sociale politiek vergt van de overheid dat ze op deze markt ingrijpt zodat ook voor de lage inkomens het recht op wonen gegarandeerd wordt.
Is er een plaats voor islam in Europa? - Sami Zemni - vrijdag 06 decmeber 2002
De titel van deze lezing is opzettelijk provocerend. Ik hoop aan te tonen dat de vraag eigenlijk irrelevant is en gebruikt wordt als een manipulatie door politici, intellectuelen, wetenschappers en maatschappelijke werkers om allerlei vormen van discriminatie te rationalizeren en goed te keuren. Wanneer we de problematiek van islam in Europa bekijken dan kunnen we grofweg twee verschillende aanpakken onderscheiden. De eerste kan men omschrijven als de 'traditionele of orientalistische aanpak'. Een tweede aanpak is de 'genealogische-pluralistische' aanpak.
Alleen de Afrikanen kunnen Afrika redden - Walter Zinzen - vrijdag 15 mei 2009
Velen gaan ervan uit dat ontwikkelingshulp het antwoord is op de vele Afrikaanse problemen. In hemelsnaam in deze crisistijden niet beknibbelen op ontwikkelingshulp en integendeel inspanningen leveren om eindelijk die 0,7 % van het BNP te bereiken, dat is ook de vaste overtuiging van ons panel. Het is als een dogma, waaraan niet mag worden getwijfeld: hulp helpt. Nee dus, ontwikkelingshulp staat juist eerlijke handel, of zelfs handel tout court, in de weg. Dat is althans de uitdagende stelling van de Zambiaanse econome Dambisa Moyo die, onder het motto ‘Red Afrika, schaf de ontwikkelingshulp af’, een meer dan controversieel boek heeft geschreven
Populisme is een langzaam werkend gif’ - Thom de Graaf - vrijdag 26 juni 2009
Wie angst en onzekerheid als belangrijkste politieke grondstoffen gebruikt, is niet geïnteresseerd in compromissen en in meerderheden voor beleid. De politieke filosofie van veel populisten bestaat feitelijk maar uit één gedachte: terug naar de tijd waarin de problemen van vandaag nog niet bestonden, waarin de samenleving nog overzichtelijk en veilig was en niet beïnvloed door de onzekerheden van mondiale crises en migratiestromen. In Nederland wordt dit vertaald in het politieke verlangen naar een samenleving zonder files, zonder grote immigratie, zonder een eigen, gelijkwaardige plek in cultuur en religie voor moslims, zonder verdergaande Europese eenwording.
Inburgering: eigen volk eerst - Leo de Haes - vrijdag 07 maart 2003
De tolerantie, ook een fundament van onze samenleving, eindigt waar de intolerantie van de ander begint. Dat geldt zowel voor wahabieten als voor christenen. Het wordt moslims terecht verboden schapen op hun appartement te slachten of de grote schaamlippen van hun dochters toe te naaien om hun maagdelijkheid te vrijwaren, maar katholieken mogen wel ongestraft met stervende mensen sollen. Wat de kandidaten betreft voor inburgeringscursussen, ben ik het voor een keer volmondig eens met de Vlaams Blok-slogan: eigen volk eerst. Te beginnen met kardinaal Danneels.
Bestaat de joods-christelijke beschaving? - Leo de Haes - vrijdag 23 mei 2003
Iemand nog iets gehoord over de noodzaak tot ethisch reveil? Nee? Toch is het virus weer opgedoken, dit keer vermomd onder de mediavriendelijke roepnaam: normen en waarden. Je merkt het aan de would-be sjamanen en duivelbezweerders die zich spontaan melden als ervaringsdeskundigen. Nu hou ik wel van bokkensprongen, maar het palaver erover zint me minder. Of het nu om Stefaan De Clerck gaat of het CDA in Nederland, de onderliggende redenering is onveranderlijk aandoenlijk eenvoudig: 'Onze beschaving wortelt in een christelijke traditie; als we opnieuw die bron aanboren, komt alles weer goed.'
De superioriteit van het Westen - Leo de Haes - vrijdag 20 juni 2003
Sommige cultuurrelativisten vrezen dat universele waarden de culturele verscheidenheid bedreigen. Maar moet het doodstenigen van Amina Awal wegens zogenaamd overspel goedgepraat worden wegens het behoud van de diversiteit? Het begrip 'cultuur' wordt steeds meer een smoes voor onverschilligheid tegenover elke wantoestand waar ook ter wereld. Cultuur is tegenwoordig een eenduidig positieve term waarmee jolig alles vergoelijkt wordt. Volgens Paul Cliteur tast cultuurrelativisme de kritische vermogens van mensen aan en leidt het tot moreel nihilisme. Probeer hem maar eens ongelijk te geven.
Blokfluiten en sirenen voor het Vlaams Belang - Piet de Moor - vrijdag 26 mei 2006
Over de deelneming van het VB wordt graag gepraat in termen van binnenbreken, maar zijn de schurken die uitgenodigd worden om in te breken nog dieven? De pleitbezorgers van de machtsdeling met het VB maken op mij de indruk van huisbezitters die ’s nachts de deuren van hun huizen laten openstaan in de hoop dat de dieven maar één keer zullen komen en dat ze zich, gezien de bonus die ze genieten, als redelijke schurken zullen gedragen. Maar wat moeten we beginnen met burgers die medeplichtig worden aan de misdaden die anderen tegen henzelf beramen? Wat gebeurt er als de schurken toch niet redelijk blijken te zijn?
De positieve energie van de citoyens - Piet de Moor - vrijdag 20 oktober 2006
De standvastigheid waarmee de democratische partijleidingen tegen de pressie van het totalitaire VB en hun vijfde colonnes zijn opgetreden, begint eindelijk te lonen. Als er iets bewezen wordt, dan is het dat democratische principes hun geldigheid niet verliezen omdat ze door charlatans onder vuur worden genomen. Het terugwinnen van het zelfvertrouwen van de democratische partijen was de eerste voorwaarde om de politieke hegemonie weer op te eisen en het VB in het defensief te dringen. Dat dit gebeurd is, lijdt geen twijfel. De verwrongen en verbijsterde gezichten van de VB-kopstukken op de verkiezingsavond illustreerden hun appreciaties méér dan welke uitvluchten ook.
De positieve energie van de citoyens - Piet de Moor -
De standvastigheid waarmee de democratische partijleidingen tegen de pressie van het totalitaire VB en hun vijfde colonnes zijn opgetreden, begint eindelijk te lonen. Als er iets bewezen wordt, dan is het dat democratische principes hun geldigheid niet verliezen omdat ze door charlatans onder vuur worden genomen. Het terugwinnen van het zelfvertrouwen van de democratische partijen was de eerste voorwaarde om de politieke hegemonie weer op te eisen en het VB in het defensief te dringen. Dat dit gebeurd is, lijdt geen twijfel. De verwrongen en verbijsterde gezichten van de VB-kopstukken op de verkiezingsavond illustreerden hun appreciaties méér dan welke uitvluchten ook.
De Standaard en het Duivelspact met het VB - Piet de Moor - vrijdag 23 juni 2006
Het is nu toch wel een schandaal dat uitgerekend een krant als De Standaard aan de wieg staat van dit monster dat voor onze ogen geboren wordt. In plaats van ons te waarschuwen voor het gedrocht dat zich uit het slangenei perst, zorgt u ervoor dat het beest geluidloos op fluwelen kussens ploft. Nu weet ik ook wel dat u geen VB’er bent – was dat maar waar, hoe simpel ware het dan niet! – maar dat maakt u juist zo gevaarlijk. U bent gevoelig voor om het even welke druk. En omdat u ook gevoelig bent voor de pressie van uw eigen marketing – die apenplaneet die nu vooral de VB’ers onder uw lezers stroop om de mond wil smeren – lijkt u bereid te zijn om de democratie, Vlaanderen en alle arme Vlamingen hier letterlijk voor het blok te zetten.
Bolkestein slaat de plank mis - Sophie in ’t Veld - vrijdag 15 januari 2010
In mijn optiek maken liberalen zich hard voor scheiding van Kerk en Staat, niet voor een wedloop in vermeende culturele superioriteit. Liberalen zien mensen als individuen, niet als leden van een (religieus) collectief. Liberalen zetten zich in voor een wereld waar de leidende waarden die zijn van universele rechten van de mens, vrijheid, democratie en rechtsstaat, individuele vrijheden, scheiding van kerk en staat. Liberalen hebben vertrouwen in de overtuigingskracht van deze waarden. Ook in islamitische landen zijn veel mensen die deze waarden nastreven en zeker veel mensen die snakken naar vrijheid en democratie.
De publieke ruimte is niet per se gewelddadig - Maarten van Dijck - vrijdag 23 maart 2007
Vreemd genoeg behoorden verstedelijking, een doorgedreven individualisering en de opkomst van de publieke ruimte tot de belangrijkste redenen voor de afname van geweld in Europa. Als historicus is het dan ook vreemd te moeten constateren dat de huidige uitbarstingen van geweld net aan die factoren worden toegeschreven. De hoge verstedelijkingsgraad van de Nederlanden was bijvoorbeeld één van de redenen waarom gewelddadig gedrag in onze streken al sinds de Middeleeuwen sterk terugliep. Doordat mensen in steden letterlijk dicht op elkaar leefden, was de sociale controle er veel groter dan op het platteland.
Adam Smith over moraliteit en welvaart - Herman van Erp - vrijdag 06 februari 2009
Adam Smith hield in zijn werk een pleidooi voor arbeidsverdeling, vrij ondernemerschap, vrije markten en staatsonthouding als de belangrijkste bronnen van welvaart. Niet de moraal, de staat of de kerk, maar het vrije marktmechanisme heeft welvaart, stabiliteit en burgerlijk fatsoen tot stand gebracht en gegarandeerd. Smith was echter beslist geen vooruitgangsoptimist of vroege verheerlijker van het kapitalisme. In The Wealth of Nations maakt hij zich meermalen bezorgd over het lot van de arbeiders en over het zinloos worden van hun arbeid, die zich tot eenvoudige handelingen reduceerde en daardoor steeds goedkoper werd.
Algemeen belang - Geert van Istendael - vrijdag 21 oktober 2005
Ik ben bereid na te denken over een notie algemeen belang indien dat algemeen belang wordt gezien als een samenstelling of een samenspel van verschillende belangen die duidelijk worden gearticuleerd. Niet een van die belangen kan aanspraak maken op algemeenheid, ze botsen tegen elkaar of ze versterken elkaar misschien (al geloof ik niet zo geweldig in zogenaamde win-win-situaties, maar ik ben nu eenmaal zwartgallig van aard), de resultante is een voortdurend evoluerende definitie van algemeen belang. Algemeen belang wil ik aannemen, op voorwaarde dat de machtsverhoudingen die het algemeen belang produceren niet worden weggemoffeld.
Globalisering. Waarom het liberalisme niet de schuldige is. - Jules van Rie - vrijdag 17 januari 2003
Antiglobalisten en andersglobalisten, die in het algemeen wel goede bedoelingen hebben, richten hun pijlen vooral op het liberalisme, dat ze vereenzelvigen met het wilde kapitalisme en dat de wereld zou veroverd hebben. Net daar gaan ze in de fout. Het liberalisme is heel wat meer dan het kapitalisme en zolang er mensen in de wereld sterven of niet in volle vrijheid kunnen leven omwille van honger, dictaturen of oorlogen, kan men niet spreken van een geliberaliseerde wereld.
Filosoferen is kansen creëren - Wim van Rooy en Willy Poppelmonde - vrijdag 01 decmeber 2006
Filosoferen in de klas stimuleert de algemene denkvaardigheden, vergroot het reflexief nadenken over reeds aanwezige ervaring en ontwikkelt de metacognitieve vaardigheden, het denken over het denken. Filosoferen oefent de goede dialoog, iets wat in de discussie- en spelletjescultuur van vandaag verloren dreigt te gaan. Nu men vanuit het beleid zoveel aandacht vraagt voor het interculturele, wordt het tijd dat men ook weer leert dialogeren. Filosoferen moet ertoe leiden dat oordeelsbekwame vrije burgers worden gevormd, een noodzakelijke voorwaarde in een zichzelf ernstig nemend democratisch maatschappijmodel dat voortdurend onder druk staat.
Het liberalisme bevrijd? - Sas van Rouveroij en Sven Gatz - vrijdag 03 november 2006
De VLD moet niet links of rechts maar vooral liberaal zijn. Het liberalisme is ontstaan vanuit een fundamenteel onbehagen tegen de onvrijheid van het individu en voor de basisidee van de gelijkwaardigheid van alle mensen. Elk liberaal denken is ontvoogdend, is een handeling tegen wat het individu verknecht. Elke liberale actie gaat uit van een positvistisch vooruitgangsdenken. Elk liberaal streven is gericht op het vergroten van de zelfbeschikking met het oog op een maximale zelfverwezenlijking met als enige grens datzelfde streven van een ander. Vrijheid kan niet gedijen wanneer men dagelijks strijd moet leveren voor eten, een dak, gezondheidszorg en onderwijs.
Inzet op liberale identiteit - P.G.C. van Schie -
Liberalen willen dat individuen de mogelijkheid hebben om hun leven naar eigen inzicht en op basis van eigen energie in te richten. De opkomst van hun politieke stroming in de 19de eeuw sproot voort uit ongenoegen over de starre standensamenleving die dit ideaal in de weg stond. Tot dan toe legden geestelijke en wereldlijke gezagsdragers enge grenzen op aan het leven van de ‘onderdanen’. Kort gezegd streefden liberalen naar het doorbreken van die van bovenaf opgelegde grenzen en naar het vastleggen van burgerlijke en economische rechten, die voor iedereen in gelijke mate golden en die tegenover de staat konden worden ingeroepen.
Het recht op beledigen - Floris van den Berg - zaterdag 06 maart 2010
Spugen op straat is niet bij wet verboden, maar het is ook niet algemeen sociaal geaccepteerd. Er zijn fatsoensnormen over wat je wel en niet mag zeggen. Die sociale normen zijn strenger dan wat door de wet geoorloofd is. Toch is het een grote verworvenheid dat de wet niet samenvalt met de sociale omgangsnormen van de meerderheid op een bepaald moment. Het is dan ook een paradox van de open samenleving dat het recht om te mogen beledigen een teken van beschaving is. Voor de vrijheid van het individu en de open samenleving waarin vrije individuen vreedzaam met elkaar samenleven is het van wezenlijk belang dat de vrijheid van meningsuiting niet nodeloos wordt beknot.
Beschaving en haar academische vijanden - Floris van den Berg - vrijdag 10 maart 2006
Beschaving is om personen, situaties en opvattingen in woord en geschrift te mogen beledigen, kunstwerken af te kraken, tegendraadse meningen te spuien over uiterlijk en gedrag, opvattingen en religie. Zonder deze vrijheid geen cabaret, geen polemieken, geen Mandarijnen op zwavelzuur, geen Gerard Reve, geen liberale democratie. Schelden, beledigen, ongezouten of juist genuanceerde kritiek uiten, horen bij een open samenleving; sterker nog: ze zijn de essentie van de open samenleving. Er zijn fatsoensnormen, maar ook die mogen en moeten op de hak kunnen worden genomen, door cabaretiers, columnisten, critici en academici.
Met gekromde moslimtenen - Floris van den Berg - vrijdag 30 maart 2007
Dat beledigen onderdeel is van beschaving vergt een Gestallt-switch. Wanneer de overheid zich gaat inspannen om mensen (of groepen) die zich beledigd voelen te beschermen, door het toepassen van straffen of censuur, is dat het begin van een politiestaat en het einde van de open samenleving. Beschaving is om personen, situaties en opvattingen in woord en geschrift te mogen beledigen, kunstwerken af te kraken, tegendraadse meningen te spuien over uiterlijk en gedrag, opvattingen en religie. Zonder deze vrijheid geen cabaret, geen polemieken, geen Mandarijnen op zwavelzuur, geen Gerard Reve, geen secularisering, geen liberale democratie.
Tegen censuur en zelfcensuur - Floris van den Berg - vrijdag 25 mei 2007
Het doel van journalistiek is het zo objectief mogelijk berichten over zaken van algemeen belang om op die manier een vrije samenleving te creëren waarin leugens, onzin, corruptie, misdaad en smakeloosheid aan de kaak kunnen worden gesteld. Gesloten samenlevingen kennen censuur, repressie en terreur. Het vrije woord is het belangrijkste wapen tegen terreur en repressie. Vrije journalistiek is een pijler van de open samenleving. Dat is ook de essentie van de filosofie van Jürgen Habermas in zijn theorie van het communicatief handelen. Journalisten dienen zich bewust te zijn van hun specifieke rol als onafhankelijke rechercheurs naar misstanden.
Minder leed, meer geluk - Floris van den Berg - vrijdag 16 oktober 2009
Het menselijk samenleven kan een stuk beter geregeld worden. In mijn boek Filosofie voor een betere wereld onderzoek ik hoe de wereld prettiger, beter, rechtvaardiger, mooier, gelukkiger, gezonder, vrijer, welvarender, vreedzamer, duurzamer zou kunnen zijn dan het geval is. Hoe kan er minder leed zijn en meer geluk? Ik ontwerp hiervoor een politiek filosofische theorie: het universeel subjectivisme. Deze theorie is een kapstok om naar de wereld te kijken en om problemen mee aan de kaak te stellen. Hedendaagse filosofen als John Rawls, Peter Singer, Martha Nussbaum, Paul Cliteur en Paul Kurtz zijn daarbij een belangrijke bron van inspiratie.
Bevrijd het onderwijs van het religieuze juk - Floris van den Berg - vrijdag 21 maart 2008
Er zijn drie redenen om religieus onderwijs in Nederland – en waar het elders ter wereld ook maar voor komt – af te schaffen: organisatorisch, onderwijskundig en inhoudelijk. De meest basale reden is dat kinderen recht hebben op onderwijs waarin kennisoverdracht, burgerschapsvorming en individuele ontplooiing centraal staan. Kinderen hebben recht op eerlijke kennis en, omgekeerd, kinderen hebben het recht om gevrijwaard te blijven van indoctrinatie. Kinderen moeten de mogelijkheid hebben om uit de levensbeschouwelijke koker van hun ouders en omgeving te stappen. Neutraal openbaar onderwijs, waarin belangrijke levensbeschouwingen aan bod komen, is nodig.
Het morele belang van de toevalligheid van het bestaan - Floris van den Berg - vrijdag 16 november 2007
Stel je voor dat je op miraculeuze wijze uit je bestaan op aarde wordt opgetild en je naar de wereld kunt kijken ‘vanuit het universum’. Vanuit deze positie weet je dat je terug zult keren naar de aarde, maar je weet niet in welke hoedanigheid. Je moet rekening houden dat je in iedere mogelijke bestaansvorm ‘geboren’ kan worden. Deze hypothetische uitgangspositie noemt John Rawls de ‘Oorspronkelijke Positie’ van waaruit je de politieke en institutionele ordening van de wereld – de principes van rechtvaardigheid - moet ontwerpen. Je moet proberen de instituten van de wereld waarin je ‘geboren’ gaat worden zodanig te ontwerpen dat onafhankelijk van in welke positie je geboren wordt, je altijd het beste af zult zijn.
Tijd voor een nieuwe Verlichting - Floris van den Berg - vrijdag 18 januari 2008
Mijn uitgangspunt is: het is niet toegestaan om intolerantie te tolereren. Dat is mijn ‘dogma’ waaraan niet te tornen valt. Individuele vrijheid is de kernwaarde. Die waarde is niet transdentaal verankerd, maar het wordt gerechtvaardigd door je simpelweg voor te stellen dat nu juist jij degene bent wiens handelingsvrijheid wordt belemmerd door de opvattingen (sociale terreur) van de groep. Stel, je bent homo in een streng religieus milieu: christen, moslim of jood, allemaal even intolerant over homoseksualiteit. Mijn basisuitgangspunt qua politiek is dat een open samenleving waarin individuele vrijheid gegarandeerd wordt superieur is aan sociale organisatievormen waarin dat niet het geval is.
De ethiek van het hoofddoekje - Floris van den Berg - vrijdag 12 november 2004
In het debat over de hoofddoek zijn er twee verschillende stramienen te ontwaren. Enerzijds de politieke filosofie, het liberale debat waarin het draait om hoe groot de vrijheid van het individu zou moeten zijn en over wanneer de overheid de vrijheid van het individu mag beperken. Anderzijds is er de theologische en filosofische zijde waarin het gaat of er redenen zouden kunnen zijn waarom vrouwen een hoofddoek zouden moeten dragen. Vanuit liberaal perspectief moet het individu zoveel mogelijk beschermd worden tegen ideologische indoctrinatie en zodoende moet er voor kinderen ruimte blijven om van levensovertuiging te veranderen, met name omdat religieuze levensovertuigingen de vrijheid van individuen dwars kan zitten.
Nieuwsbrief
Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief
Contact
Andreas Tirez
gsm: +32485 24 46 71
andreas@liberales.be