De inhuldiging van een onafhankelijke regering van religieuze eenheid in Noord Ierland wordt terecht beschreven als een positieve ontwikkeling. Het stopzetten van een jarenlange spiraal van religieus geweld kan alleen maar worden goedgekeurd. Toch stel ik mij enkele vragen bij al het feestgedruis. Ian Paisley, de nieuwe premier, is een protestant van 81 jaar met een kwalijke rol in de geschiedenis van Noord Ierland. Jarenlang heeft hij duizenden protestante jongeren geïndoctrineerd met boodschappen van religieuze haat en intolerantie. Hierover zijn zowat alle waarnemers het eens. Dat ook de katholieken bloed aan hun handen hebben kleven is evenzeer duidelijk. De vele aanslagen van de IRA hebben aan honderden mensen het leven gekost. De katholieke vice-premier Martin McGuinness is een figuur die door veel historici wordt bedacht met meerdere misdaden en terroristische aanslagen. De vooraanstaande Belgische socioloog Luc Huyse schreef onlangs in een boek interessante dingen over de rol van het verleden op de hedendaagse politiek. Eén van de boodschappen die ik meekrijg uit zijn betoog is dat politieke conflicten vaak geen oplossing vinden omdat hedendaagse politici en denkers elkaar om de oren blijven slaan met wandaden uit het verre of nabije verleden. Dit is een les die we zouden kunnen toepassen op de situatie in Noord Ierland. Alleen door een spons te vegen over een bloedig verleden van sektarisch geweld kan een land als Noord-Ierland een vreedzame toekomst tegemoet zien. In deze zin is de installatie van een eenheidsregering een goede zaak. Het doet denken aan het vredesproces in Zuid-Afrika na de val van het Apartheidsregime. Denken we ook aan het schijnbare eindeloze conflict tussen Israël en de Palestijnen. Ook hier lijkt een paranoïde obsessie met het verleden het belangrijkste obstakel te zijn voor vrede en verzoening. Alleen wanneer strijdende partijen een grote mate van bereidwilligheid tot vergevensgezindheid vertonen, is het mogelijk om te bouwen aan een betere toekomst. Toch blijf ik in het geval van Noord Ierland zitten met een wrange nasmaak. Is het immers niet zo dat de ontwikkeling van het Noord Ierse vredesproces de indruk opwekt dat geweld uiteindelijk loont? Het is niet mijn bedoeling om deze of gene partij binnen het Noord-Ierse drama te beoordelen. Wat mij betreft zijn katholieken en protestanten beiden evenzeer verantwoordelijk voor een zoveelste bloedige passage van interreligieus geweld binnen de moderne westerse geschiedenis. Ik beschik niet over voldoende historische kennis ter zake om hierover een ander oordeel vellen. Wat mij zorgen baart is de boodschap die terroristische en fundamentalistische leiders van alle soorten strekkingen over heel de wereld ontvangen wanneer ze zien dat iemand als Ian Paisley zich nu een regeringsleider mag noemen. Zou het niet kunnen dat zij het Noord Ierse vredesproces gaan aanzien als een aanmoediging voor het zaaien van haat en terreur? Wat als iemand als Moqtada Al Sadr de inhuldiging van Paisley aanziet als het ultieme bewijs dat het jarenlange prediken van haat en geweld uiteindelijk leidt tot een hooggeplaatste politieke functie? Deze strategie lijkt nu reeds te worden gehanteerd door terroristische organisaties zoals het Palestijnse Hamas. Ik kan daarom niet anders dan besluiten dat ik het een dubieuze zaak vind dat Noord-Ierland een weg moet zoeken naar een vreedzame toekomst met leiders die gepokt en gemazeld zijn binnen haatdragende religieuze partijen en organisaties. Soms moeten we het verleden inderdaad kunnen vergeten, maar hoever kunnen of moeten we gaan in het tolereren van figuren die er een levensdoel van gemaakt hebben om samenlevingen te vernielen in de naam van religieuze idealen? Was het niet een beter signaal geweest om de nieuwe Noord Ierse regering te vormen met leiders die geen duizenden doden op hun palmares hebben staan?

De auteur is docent politieke filosofie en politieke geschiedenis aan de Universiteit van Maastricht

Christophe Andrades

Christophe Andrades

Links

mailto:Chris.Andrades@HISTORY.unimaas.nl