De volgende parlementsverkiezingen in Nederland zijn pas in 2007. Maar volgens opiniepeilers kunnen Nederlandse conservatieven als Geert Wilders, Joost Eerdmans en Hilbrand Nawijn rekenen op meer dan dertig zetels. Wat zij daarmee zouden kunnen doen, is vooralsnog raadselachtig, want bij de conservatieven ontbreken vooralsnog partijprogramma’s. In elk geval zullen zij verder ten strijde trekken tegen de islam. Bovendien hopen ze de Nederlandse ontwikkelingshulp te halveren en niet-westerse migratie te verbieden. In het, sinds de moord op Van Gogh door angst verlamde Nederland doen deze standpunten het niet slecht, net als in het Denemarken van Rasmussen, of het Oostenrijk van Schüssel.

De gevestigde conservatieven in de VVD zitten de nieuwkomers op de hielen. Zodra zich een kansje aandient, probeert de VVD-woordvoerder voor ontwikkelingssamenwerking Zsolt Szabo hen voor te zijn. Dan pleit hij voor het overhevelen van ontwikkelingsgeld voor Afrika naar noodhulp in Thailand, of het afschaffen van het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking. En voorstander van een vrij verkeer van mensen, is de voorheen liberale VVD al evenmin.

Regelmatig kijken de nieuwe conservatieven naar de Verenigde Staten van president Bush. Je vraagt je af wat ze daar van opsteken. Want nét in de conservatieve VS klinken steeds vaker pleidooien voor méér migratie en voor méér ontwikkelingshulp. Niet alleen in het gebouw van Verenigde Naties, maar ook uit de mond van de Amerikaanse president George W. Bush.

In Europa ligt migratie sinds Elf September 2001 gevoelig. Niet dat de kapers die het WTC binnenvlogen migranten waren. De heren verbleven in de VS op een toeristenvisum. De Amerikanen maken daarom een scherp onderscheid tussen migratie en politiek radicalisme. Zo lanceerde president Bush in 2004 een plan dat in Europa vooralsnog ondenkbaar is. Hij wil élke migrant die in de VS werk weet te vinden, een werkvergunning verschaffen voor twee keer drie jaar, waaronder de naar schatting tien miljoen illegalen die al in de Verenigde Staten zijn. In een klap haalt Bush zo de migratiedruk op de Amerikaanse zuidgrens en maakt bovendien een einde aan een omvangrijke criminele sector die leeft van het smokkelen en bemiddelen van illegalen. Terecht erkent de regering Bush immigratie als een normaal verschijnsel dat je niet krampachtig tegen moet houden. De laatste president die zo’n genereus gebaar maakte, was Bush’ voorganger Ronald Reagan die drie miljoen illegale migranten van een werkvergunning voorzag.

Eind 2004 bepleitten de Verenigde Naties hetzelfde in de World Economic and Social Survey 2004. In dit belangrijke rapport constateert de VN dat migratie gunstig is voor arme regio’s. Het belangrijkste voordeel is dat migranten veel geld terug naar huis sturen. Volgens de Wereldbank wel zo’n 200 miljard dollar. Dat is beduidend meer dan de 70 miljard dollar die we wereldwijd aan ontwikkelingshulp geven. En wat zelf is verdiend, wordt ook nog eens doeltreffender ingezet. Bovendien nemen terugkerende migranten veel mee naar huis: van handelskennis en bachelordiploma’s tot een netwerk aan Westerse contacten.

Aanvang 2005 lanceerde ook de Europese Commissie nieuwe ideeën voor een ruimhartiger immigratiepolitiek. Die variëren van kortstondige werkvisa tot langdurende Green Card vergunningen, zoals ook de regering Bush ze uitgeeft. De Commissie doet dat overigens niet omwille van de migranten, maar omdat Europa de komende decennia vergrijst en de beroepsbevolking met 20 miljoen werkers af zal nemen. Wil de Europese Unie blijven concurreren dan is migratie volgens de Commissie een noodzaak.

Anders als de nieuwe en oude conservatieven waarschijnlijk vermoeden, draagt de conservatieve president ook ontwikkelingssamenwerking een warm hart toe. In 1970 beloofden de rijke landen in de VN om 0,7 procent van hun inkomen aan ontwikkelingshulp te geven. Onder de door Wilders bewonderde Reagan gaven de Verenigde Staten er ongeveer 0,2 procent aan uit. De regering Clinton halveerde het ontwikkelingsbudget tot 0,1 procent. Inmiddels heeft de regering Bush het percentage echter weer opgehoogd tot 0,15 procent, en dat zijn ongeveer zestien miljard dollar. Daar komen de vijftien miljard nog eens bovenop, die Bush vorig jaar vrijmaakte voor de bestrijding van aids, tuberculose en malaria in Afrika. Bovendien schenken Amerikaanse instellingen en particulieren met 35 miljard dollar, véél meer hulp dan andere landen. Nu halen VS ook daarmee nog lang niet de gewenste 0,7 procent, maar een aantal Europese landen zijn ze inmiddels al voorbij.

Wilders, Eermans, Nawijn en Szabo moet het een gruwel zijn, maar ontwikkelingssamenwerking beleeft een ware revival. En dat stemt optimistisch. Hulp aan de armste landen stijgt volgens de OECD wereldwijd. In 2003 maakten de Amerikanen en de Australiërs 23 procent meer over dan in 2002. De Duitsers en de Britten deden er 27 procent bovenop. De Fransen 32 procent. De Belgen stortten maar liefst 73 procent meer. En Italië heeft aangekondigd haar hulp voor 2006 met 113 procent te verhogen.

En bij deze percentages blijft het niet. Want onlangs presenteerden de Verenigde Naties de concrete voorstellen voor het ambitieuze Millennium Project. Met dat project hopen de VN vóór 2015 meer dan een half miljard mensen uit de absolute armoede te halen. De prijs die het rijke deel van wereld daarvoor moet betalen, is daarbij geen 0,7, ‘maar’ 0,54 procent van het bruto nationaal product van de rijke landen.

Ook de G8, de belangrijkste acht industrielanden, die dit jaar worden voorgezeten door Groot-Brittannië, maken armoedebestrijding tot speerpunt. De Britse premier Tony Blair geeft het goede voorbeeld en verdubbelt de ontwikkelingshulp aan Afrika van een naar twee miljard dollar. Hij is openhartig over zijn motieven. ‘We moeten inzien dat het volslagen nutteloos is om de problemen in de Derde Wereld buiten onze grenzen te houden’, zei Blair onlangs in The Economist en verwoordde daarmee ook het standpunt van president Bush. ‘Conflicten en hongersnood in Afrika roepen massamigratie, religieus fanatisme en terrorisme op. En dat slaat meteen over naar Europa, Noord-Amerika en Azië. Een welvarend Afrika is in ons eigen belang.’

Blair en Bush hebben volkomen gelijk. Want met wegkijken, moedeloosheid en cynisme kom je in deze globale wereld niet verder. Wanneer conservatieven werkelijk iets voor Nederland willlen betekenen, dan zouden zij eens langdurig naar de VS op studiereis moeten.

Ralf Bodelier is journalist. In 2001 verscheen zijn reisroman 'Atheïst in Afrika'. In december 2004 publiceerde hij het pro-globaliseringsboek 'Bomen hebben wortels. Mensen hebben benen'.

Ralf Bodelier

Ralf Bodelier