De Verenigde Staten van Amerika lanceren een nieuwe nationale veiligheidsstrategie. Om zichzelf te verdedigen tegen aanvallen van buitenaf is voortaan een preventieve oorlog toegelaten, althans volgens een voorstel van George W. Bush: "Amerika zal optreden tegen ontluikende bedreigingen voor die volledig gevormd zijn. We zullen niet aarzelen om alleen op te treden en ons te verdedigen door preventieve actie." In het kader van deze strategie past een aanval tegen Irak. De eerste Golfoorlog was nog een reactie tegen een invasie - van Koeweit. De tweede zou gewoonweg een invasie zijn. Maar zover is het nog niet. Er is heel wat tegenstand tegen deze strategie van preventieve actie, ook in de Verenigde Staten zelf. Een dergelijke strategie van preventieve actie is een verregaande interpretatie van het natuurlijke recht van een individu of een staat om zichzelf te verdedigen, desnoods met geweld. In de middeleeuwen was dit een veelbesproken thema: mag men een tiran vermoorden? Mag men andermans tiran vermoorden? Mag men een potentiële tiran vermoorden? Actueel vertaald wordt dat: mag het Iraakse volk Saddam opzijzetten? Mocht de Amerikaanse regering de Koeweities te hulp snellen tegen Saddam? Mag de Amerikaanse regering het regime van Saddam Hoessein, dat een potentiële bedreiging voor Amerika vormt, omverwerpen? Alles draait om de vraag hoe vrede mogelijk kan worden gemaakt. En dan moet men de wetten van de zwaartekracht eerbiedigen. Oorlogen en terrorisme worden niet vermeden door wetten, verdragen of de VN. Oorlogen en terrorisme worden zelfs niet vermeden door enorme militaire slagkracht, getuige de kwestie Israël. Oorlogen en terrorisme worden enkel vermeden door onderlinge afhankelijkheid tussen de verschillende kemphanen. Onderlinge afhankelijkheid bereikt men door het leven zijn gang te laten gaan, en de economie vooral niet te gaan verstoren. De economie is een onontrafelbaar kluwen van menselijke relaties, waarbij iedereen afhankelijk is van iedereen. Bovenal is het gebaseerd op vrije wil, waarbij niemand een andere dwingt om iets te doen of te laten. Hoe meer die vrijheid om te handelen aan banden wordt gelegd, hoe minder afhankelijkheid en dus hoe meer conflicten er zullen zijn. Afhankelijkheid tussen individuen is in ruime mate aanwezig in de Westerse wereld. Het bruto binnenlands product, een schatting van het aantal diensten die individuen aan elkaar leveren, is er stukken groter dan in andere delen van de wereld. Bovendien zorgt die afhankelijkheid voor rijkdom en voorspoed. Kenmerkend voor dit BBP is echter dat het zich situeert binnen de nationale staat. De afhankelijkheid tussen personen die zich in verschillende nationale staten bevinden is veel en veel kleiner. Die nationale staten leggen immers bepaalde belemmeringen op. Die zorgen ervoor dat mensen soms geen of slechts moeilijk diensten aan elkaar kunnen leveren, enkel omdat ze in verschillende nationale staten wonen. Zo kan een Iraakse oliehandelaar geen olie verkopen aan een Amerikaanse consument. Zo wordt duidelijk wat de echte gevaren zijn van het beleid van de huidige Amerikaanse president George W. Bush. Nog veel meer dan zijn preventieve actie-strategie tegen verarmde landen vormen de protectionnistische maatregelen die Bush genomen heeft een vermindering van de onderlinge afhankelijkheid en dus een bedreiging voor de wereldvrede. De Verenigde Staten schermen hun staalmarkt af. Zij treffen daarmee Europese bedrijven. Zij schermen hun houtmarkt af en treffen daardoor Canadese bedrijven. Zij geven de ontwikkelingslanden geen kans tot ontwikkeling door landbouwprotectionnisme te bestendigen. Zij geven daardoor de Europese regeringen een alibi om tegenmaatregelen te nemen. Europees commissaris Pascal Lamy is op dit ogenblik druk bezig alle mogelijke Europese lobby's te bedienen. Een oorlog met een verarmd land zal de Westerse wereld relatief weinig schaden. Maar een oorlog binnen de Westerse wereld des te meer. Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog stonden de nationale staten tegenover elkaar met sterk afgeschermde markten. Gelukkig is dat slechts een doembeeld. Ondertussen is een militaire campagne tegen Irak niet denkbeeldig. De Amerikaanse regering gaat op haar elan van na 11 september 2001 door. In tijden van crisis vergroot de staat haar macht. Ook hier is dit gebeurd. Sinds een jaar perken regeringen burgerrechten sterker in. De staat heeft een stevige voet tussen de deur van het internet en is niet van plan die te lossen. Ook de migratiewetgevingen zijn wereldwijd verscherpt. En nu wil de Amerikaanse regering ook nog een echte oorlog beginnen, de tweede eigenlijk al, na Afghanistan. Twee miljoen werklozen meer, oplopend begrotingstekort, protectionnisme, oorlog… De regering Bush kan haar kiezers niet veel fraais presenteren voor de volgende Congresverkiezingen van 5 november 2002. De oorlogsretoriek werkt vooralsnog bedwelmend, met 9-11 in het geheugen, maar dit is niet vanzelfsprekend. In 1994 diende de Amerikaanse kiezer Bill Clinton een zware tussentijdse nederlaag toe, waardoor deze zijn "welfare"-programma opborg en een meer liberale koers ging varen. Laten we hopen dat de Amerikaanse kiezer ditmaal het "warfare"-discours van George W. Bush verwerpt. Meer democratie is meer dan ooit nodig. Het volk moet beslissen. Dit betekent dat haar vertegenwoordigers bij meerderheid beslissen. Maar nog veel meer betekent dit dat het volk slechts voor een zeer beperkt aantal zaken vertegenwoordigers moet aanduiden. Over leven en dood mag niet bij meerderheid beslist worden, net zomin als over beperkingen van de economie. Dit zijn zaken die te vitaal zijn om aan de willekeur van George W. Bush over te laten.

De auteur is voorzitter van het LVSV Leuven