Alle partijen nemen nu stelling over BHV en de financiering van de pensioenen. Nochtans gaat het allerminst om nieuwe problemen. Ze zijn al meer dan tien jaar bekend. Wat BHV betreft, is het verbijsterend dat verschillende partijen nu durven beweren dat de onderhandelaars zeer dicht bij een akkoord waren toen Alexander De Croo de stekker eruit trok. Nauwelijks had Jean-Luc Dehaene zijn nota ingediend, of Joëlle Milquet verklaarde dat die geenszins als basis voor een akkoord over BHV kon dienen. Didier Reynders, die op dit vlak Olivier Maingain napraatte, had het over een door een Vlaming opgestelde nota met een lijst van Vlaamse eisen. Hoe durven sommige partijen aan weerskanten van de taalgrens dan nu verklaren dat de onderhandelaars bijna een akkoord bereikt hadden, temeer omdat vastgesteld wordt dat diezelfde partijen nu weigeren om zich ertoe te verbinden tegen 1 september tot een definitief akkoord te komen.

De problematiek van de pensioenfinanciering is evenmin nieuw. Al meer dan tien jaar zijn de opeenvolgende regeringen er niet in geslaagd het eens te geraken over de aanpak van die reusachtige uitdaging voor onze en de toekomstige generaties. Onder Verhofstadt I werden er enkele schuchtere stappen gezet die tot het zeer bescheiden Generatiepact hebben geleid. Hoewel iedereen weet dat dit pact schromelijk onvoldoende is om het probleem op te lossen, wordt het niettemin nog altijd zwaar onder vuur genomen door verschillende politieke actoren en andere betrokkenen bij het maatschappelijke debat. Wie zijn nu de conservatieven? Degenen die in het belang van de burger maatregelen willen nemen en de rechten van de toekomstige generaties willen veiligstellen of degenen die zich op grond van dogmatische, misleidende of demagogische argumenten verzetten tegen de aanpak van de problematiek van de vergrijzing en van de overheidsfinanciën in het algemeen?

‘Laat de rijken betalen’. Dat is de zaligmakende slogan! Een slogan waarover ernstige en verantwoordelijke personaliteiten zoals Dominique Strauss-Kahn en Jacques Attali, die toch niet van rechtse sympathieën verdacht kunnen worden, alleen maar kunnen glimlachen. Zij blijven aan de alarmbel trekken. Iedereen beseft dat de vergrijzing en de crisis niet opgelost kunnen worden door een vermogensbelasting (‘laat de rijken betalen’). Zo’n belasting is ontoereikend om de tientallen miljarden euro op te halen die nodig zijn. Bovendien weten we uit ervaring dat de vermogensbelasting tot kapitaalvlucht leidt, terwijl dat kapitaal nu juist broodnodig is voor de stabiliteit en de financiering van de economie.

Is het dan niet verbazend dat onze opeenvolgende regeringen niet de nodige maatregelen hebben genomen? Nee, want het gaat om coalitieregeringen die zelfs geen oplossing kunnen vinden voor een probleem waarvan iedereen toegeeft dat het van volkomen ondergeschikt belang is: BHV heeft vooral symboolwaarde. Hoe zouden dergelijke coalities het dan eens kunnen worden over de echte problemen en uitdagingen waarmee onze maatschappij geconfronteerd wordt: de economische crisis, de toestand van de overheidsfinanciën, de vergrijzing, de pensioenen, de gezondheidszorg, de sociale zekerheid in het algemeen, de werking van de openbare diensten, de overregulering en de ongebreidelde bureaucratisering.

Ons land is onbestuurbaar geworden. De te vormen coalities bestaan uit te veel partijen. De politieke besluiteloosheid (buiten de dringende maatregelen die de regering in het kader van de financiële crisis heeft genomen) en de blokkering van de instellingen hebben tot een algemeen en diep ongenoegen bij de bevolking geleid. Ook de media hebben daartoe bijgedragen. Alleen bad news en populisme hebben succes en zijn het publiceren waard. Enkel sensatie en tweedracht, die een bepaalde pers toch zo graag zaait, tellen nog mee.

BHV of de pensioenen? Eerst moet de communautaire patstelling doorbroken worden. Pas dan zal er werk gemaakt kunnen worden van de echte problemen, die de mensen effectief bezighouden en die de toekomst van ons land in gevaar brengen. Daartoe zullen er echter in elke partij verantwoordelijke mannen en vrouwen moeten opstaan bereid om zonder a priori’s of taboes de realiteit te onderkennen van de problemen waarvan elkeen zich bewust is, en om die aan te pakken zonder verborgen agenda’s of ideologische en slinkse politieke (bij)bedoelingen. De toestand is zo ernstig dat de kandidaat verkozenen moeten inzien dat iedere vorm van electoralisme op korte termijn onaanvaardbaar is. Na 13 juni en na de daaropvolgende regeringsonderhandelingen zou ik graag de naam kunnen citeren van enkele staatslieden en -vrouwen die tegen dan bewezen zullen hebben echt verantwoordelijkheid te kunnen nemen.

De auteur is hoogleraar aan de VUB en gedelegeerd bestuurder van Assuralia, de beroepsvereniging van de verzekeraars.

Philippe Colle

Philippe Colle

Links

mailto:philippe.colle@pandora.be