Minister van Justitie Stefaan De Clerck toont zich bereid om te praten over amnestie voor collaborateurs uit de Tweede Wereldoorlog. Dat zei hij vorige zondag op de RTBF. Volgens hem is het nodig om hierover in het parlement tot een sereen debat te komen om op die manier een streep te trekken onder een problematiek die al meer dan 66 jaar de gemoederen in ons land beroert. Nu zijn er heel wat argumenten te vinden om deze donkere bladzijde uit onze Belgische geschiedenis om te draaien. Zo zijn de meeste daders en slachtoffers van de collaboratie, terreur en repressie intussen overleden. En het kan natuurlijk niet zijn dat nakomelingen van collaborateurs van destijds vandaag nog hinder zouden ondervinden van de feiten die ooit gebeurd zijn. Een vorm van vergeving, verzoening en wederzijds begrip zijn dus op hun plaats.

Maar ik verzet mij met elke kracht tegen de volgende uitspraak van de minister: “Misschien moeten we het (de collaboratie) ook vergeten, want het gaat om het verleden”. Stefaan De Clerck suggereert dat vergeten wat er ooit gebeurd is een ‘daad van volwassenheid’ zou zijn. Dit is een volkomen verkeerde visie. De collaboratie van tal van Vlamingen en Franstaligen met de Duitse nazi’s mag nooit vergeten worden. Integendeel. Het is en blijft de taak van overheid om onze jongeren te blijven waarschuwen voor de gevolgen van totalitarisme, extremisme en radicaal nationalisme. In die zin moeten we blijven investeren in de herinneringseducatie in ons onderwijs rond deze fenomenen. Daarnaast moet blijvende aandacht gaan naar de verdere uitbouw en promotie van het museum Flanders Fields in Ieper, het Fort van Breendonk, het Joods Museum voor Deportatie en Verzet in Mechelen en het Studie- en Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij (SOMA) in Brussel. In die zin is het bemoedigend dat in de zomer van 2012 de Kazerne Dossin. Memoriaal, Museum en Documentatiecentrum over Holocaust en Mensenrechten recht tegenover de bestaande Dossinkazerne in Mechelen wordt geopend.

Elk van deze instellingen en de herinneringseducatie in het onderwijs hebben tot doel de komende generaties uit te leggen tot wat discriminatie, uitsluiting, racisme en onderdrukking kunnen leiden. Ze moeten leren inzien dat alleen in een democratische rechtstaat waar de rechten van elke burger wordt beschermd, mensen vrij kunnen praten, geloven en bijeenkomen. Ze moeten ook onderwezen worden in de kwalijke gevolgen van elk systeem waarin een volk, een ras, een partij, een Führer of een geloof belangrijker wordt geacht dan de mens. We moeten onze kinderen doordringen van de categorische imperatief van de grote Verlichtingsfilosoof Immanuel Kant die stelde dat elke mens een doel op zich is, en geen middel.

Als kleinkind van gewezen minister Arthur Vanderpoorten die omwille van zijn politieke ideeën werd opgesloten in het concentratiekamp van Bergen-Belsen en die er tien dagen voor de bevrijding stierf, ben ik beducht dat het verleden met één pennentrek zou uitgewist worden. Ik wil en ik kan de kampen niet vergeten noch het regime dat ze met zijn racistische ideologie heeft ingericht. Ik wil en kan de motieven van de medestanders van Hitler en zijn trawanten niet vergeten. Maar doorheen de jaren leerde ik ook begrip op te brengen voor wie zich gegriefd voelde door de excessen tijdens de repressie. Ik heb mededogen voor de jongens van zestien en zeventien jaar die vol dadendrang, maar verblind door hun Leiders, in een tijdsgeest waarin het bon ton was om de democratie failliet te verklaren, naar het Oostfront vertrokken om er tegen het onmenselijke communisme te vechten. Velen van hen liggen anoniem begraven in Oekraïne of Rusland, na meer dan 66 jaar nog uitgespuwd door hun vaderland.

De voorbije dagen hoor ik opnieuw stemmen om tot amnestie te komen. Aangezien amnestie inhoudt dat men ook vergeet, verzet ik mij ertegen, zoals ik dat ook al zei bij mijn tussenkomst in de Kamer in februari 1994. Ik steun wel elke oproep tot wederzijds begrip en een vorm van verzoening en dit om dezelfde reden die Nelson Mandela die 26 jaar op het Robbeneiland doorbracht als politieke gevangene onder het apartheidssysteem: “we vergeten niet maar vergeven wel, omdat we samen ons land moeten opbouwen”. Het apartheidsregime was een misdadig regime, gebaseerd op racisme en geweld. Maar Zuid-Afrika slaagde erin te vergeven zonder te vergeten. Als Vlaming uit een land waar 66 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog die verzoening nog niet tot stand is gekomen, heb ik ontzag voor zoveel wijsheid van Nelson Mandela. Laat ons zijn voorbeeld volgen.

De auteur is volksvertegenwoordiger voor Open Vld

Patrick Dewael

Patrick Dewael

Links

http://www.dewael.com/NL