Een groep voormalige wereldleiders heeft een rapport uitgebracht waarin ze onomwonden verklaren dat de repressieve aanpak van het drugprobleem mislukt is en dat het beter is het gebruik van drugs te legaliseren. Het vergt moed om met zo een conclusie naar buiten te komen. De repressieve aanpak staat bekend onder de naam van ‘war on drugs’. Welnu die oorlog is verloren. In tien jaar tijd is het wereldwijd gebruik van opium met 35% gestegen, dat van cocaïne met 27% en van cannabis met 9%. Een grotere nederlaag kan men zich nauwelijks inbeelden.

Hoe het komt dat ondanks de inzet van honderden miljarden dollars in de strijd tegen drugs, het gebruik ervan hoger is dan ooit. Het antwoord heeft te maken met een heel eenvoudig economisch principe. De overheden van de meeste landen hebben de productie en de verdeling van drugs illegaal gemaakt en zetten repressieve middelen in om het verbod te doen naleven. Door dit verbod is er een fantastisch groot verschil ontstaan tussen de straatprijs van drugs en de prijs die de producent ervan krijgt. De cocaïne prijs in New York is ongeveer 200 maal hoger dan de prijs die de Colombiaanse boer krijgt. Het gevolg is dat er een enorme winstmarge ontstaat voor diegenen die de drugs kopen van de boeren en afzetten in het rijke westen. Deze winstmarge is er om de risico’s te dekken voor degene die zich waagt in die handel. Er zijn echter in de wereld miljoenen ‘havenots’ bereid om in die business te stappen. Ze hebben toch niets te verliezen en de aantrekkingskracht van de enorme winstmogelijkheden is niet te stuiten.

En nu komt de paradox. Hoe repressiever de aanpak, des te hoger de winstmarges, en des te groter de aantrekkingskracht van de drugshandel. De ‘war on drugs’ wordt hierdoor een oorlog die gedoemd is verloren te worden. De repressieve aanpak werkt dus niet. Wat erger is. Ze leidt tot onnoemlijk veel leed. Omdat de handel illegaal is wordt ze uitsluitend gedreven door criminelen die niet terug deinzen extreem geweld te gebruiken. De gebruikers van drugs, dikwijls jonge mensen, worden gedwongen in contact te komen met deze criminele bendes, en worden meegezogen in een spiraal van blind geweld. Miljoenen onschuldige mensen zijn het slachtoffer geworden van deze ‘war on drugs’. Miljoenen onschuldige mensen worden ook in gevangenissen gestopt en als dieren behandeld.

Er is een andere, en verstandigere aanpak mogelijk. Deze bestaat erin, ten eerste de productie, de handel en het gebruik van drugs te legaliseren. Door die eenvoudige beslissing zal de winstgevendheid van de handel in drugs met één klap in elkaar storten, en zal de aantrekkingskracht die uitgaat van de drugshandel op criminelen imploderen. Een tweede even belangrijke maatregel bestaat erin de middelen die nu gestoken worden in de repressieve aanpak te gebruiken om de vraag naar drugs te ontmoedigen. Dit kan op vele manieren: Een fikse belasting zoals we dat doen met sigaretten; ontradingscampagnes, afkikking- en rehabilitatieprogramma’s. Een dergelijke aanpak wordt reeds toegepast in een aantal landen, zoals in Portugal en Zwitserland. Velen vrezen dat die aanpak zal leiden tot een stijging van het drugsgebruik. De ervaring van Portugal en Zwitserland wijst uit dat dit niet het geval is.

Tot slot nog dit. Als voorstander van een volledige legalisering zeg ik niet dat drugs goed zijn. Integendeel ze zijn een plaag. De vraag is dan hoe die plaag te bestrijden. De repressieve aanpak werkt niet en creëert teveel leed om aanvaardbaar te zijn. Er bestaat een alternatief dat efficiënter en humaner is.

De auteur is hoogleraar internationale economie aan de Katholieke Universiteit Leuven.

Deze tekst verscheen eerst in de Morgen van 4 juni 2011.

Paul De Grauwe

Paul De Grauwe

Links

mailto:Paul.DeGrauwe@econ.kuleuven.be