Volgens sommigen is een revival van kernenergie hét antwoord op de stijgende olieprijzen. Kerncentrales worden echter vooral gebruikt om elektriciteit te produceren, niet voor verwarming of transport. Olie daarentegen wordt nauwelijks gebruikt voor de productie van elektriciteit, maar staat wel in voor 20 procent van het energieverbruik dat nodig is voor de verwarming van huizen en gebouwen, en voor maar liefst 80 procent van het energieverbruik dat nodig is voor het transport. Kernenergie is in de transportsector dus hoegenaamd geen alternatief.

Ook de piste waarbij kernenergie gebruikt wordt om waterstof te produceren als energiebron voor auto’s, is uitzichtloos. Theoretisch kan dit, maar praktisch is dit op korte termijn niet haalbaar. Als men kernenergie zou beschouwen als een optie om waterstof te produceren, zou de bevoorradingszekerheid van de nucleaire brandstof al snel een probleem worden. Die bevoorrading is vandaag al een probleem. Zo is er met het huidige gebruikstempo nog maar voldoende uranium voor 50 jaar. Met andere woorden: met kernenergie gaat gegarandeerd het licht uit. We zijn dus gewoonweg verplicht om over te schakelen op alternatieven.

Wereldwijd is kernenergie een marginale energiebron. Ze staat nog voor geen 5 procent in van de totale energiebehoefte (die meer omvat dan enkel elektriciteit). De totale capaciteit van hernieuwbare energiebronnen is nu al groter dan die van kernenergie. Kernenergie is niet competitief met andere nieuwere vormen van energieopwekking. De laatste 20 reactoren die in de VS zijn gebouwd hebben meer dan 3 tot 4 miljard dollar gekost om ze te bouwen. Dat is ongeveer 3.000 tot 4.000 dollar per geïnstalleerde kilowattvermogen. Ter vergelijking, moderne en efficiënte, op aardgas gestookte centrales kosten slechts 400-600 dollar per kilowatt geïnstalleerd vermogen, en windturbines worden gebouwd voor minder dan 1.000 dollar per kilowattvermogen.

Het meest gebruikte argument van de nucleaire lobby gaat over de CO2-uitstoot door kerncentrales. Voorstanders beweren dat kernenergie CO2-vrij is. Dit is niet helemaal juist. Een kerncentrale stoot geen CO2 uit, maar ze staat niet op zich: in de hele nucleaire keten komt CO2 vrij, zowel bij de uraniumwinning, het transport, het bouwen van een centrale en de bijbehorende installaties. En bij de ontmanteling van de centrale en de opslag van het afval. Volgens een studie van de universiteit van Groningen stoot een kerncentrale in vergelijking met een moderne gascentrale ongeveer een derde CO2 uit. In vergelijking met een warmtekrachtcentrale is de verhouding zelfs één op één. Deze berekeningen houden rekening met de gehele keten, dus ook met de ontmanteling van de centrales, en met de verpakking en berging van het afval.

Door te wijzen op de lage CO2-uitstoot, probeert de nucleaire lobby kernenergie te promoten als propere energiebron. Kernenergie is echter zeer vuile energie. De Belgische kerncentrales draaien op uranium, en die grondstof moet België invoeren uit andere landen. Het komt uit uraniumertsmijnen in Canada, Australië en Niger, en juist de uraniumontginning is zowat de meest vervuilende schakel in de nucleaire ketting. De uraniummijnbouw is nefast voor de gezondheid van de omwonenden en van de mijnwerkers. Van deze grondstof kan slechts een fractie worden gebruikt, de rest van het erts is radioactief afval, dat meestal gedumpt wordt in de open lucht. Uranium is niet alleen radioactief, maar ook erg giftig, en daarom is de uraniumexploitatie nefast voor de lokale bevolking, meestal kwetsbare bevolkingsgroepen. De Aboriginals in Australië, de Inuit in Canada, de Navajo-indianen in de VS en de Toearegs in Niger bezwijken onder de gevolgen van de inplanting van grote industriële uraniumsites: ziekten, vruchtbaarheidsproblemen, genetische afwijkingen, sociale destabilisatie, om nog maar te zwijgen van de blootstelling aan vervuiling. De mijnwerkers die het uranium naar de oppervlakte halen, lopen het grootste risico, want de afgeleide radonproducten zijn aanwezig in het microscopische stof dat ze inademen. Hoewel het Europese Parlement al op 15 januari 1998 een resolutie aannam over de bescherming van de Aboriginals in Australië en aan de Australische regering vraagt om het Jabiluka-project zeker niet door te zetten, maakt de Australische regering zich op om de hoofdleverancier te worden van uraniumhongerige landen als China.

En dan hebben we het nog niet gehad over de onopgeloste problemen van de verwijdering van kernafval, de risico’s van globaal terrorisme en proliferatie in een wereld waarin het aantal kerncentrales enorm zou toenemen. Zo zijn de Belgische kerncentrales wel bestand tegen de inslag van een klein sportvliegtuigje, maar zeker niet tegen de inslag van een groot passagiersvliegtuig. Maar ook kleinere ongelukken en incidenten, die frequent voorkomen, kunnen grotere problemen veroorzaken. Het is geen toeval dat verzekeringsmaatschappijen het nucleaire risico niet dekken. Check gerust je hospitalisatieverzekering: je zult zien dat het risico niet is gedekt. Het grootste probleem is en blijft natuurlijk de verwerking van het afval. Niemand heeft een oplossing voor het afval, en lekkende vaten her en der zijn geen uitzondering. Het afval zorgt dus voor honderdduizenden jaren radioactiviteit. Dat is iets waarmee we de toekomstige generaties gewoon niet mogen opzadelen. Dat zou bijzonder onethisch zijn.

Nucleaire stroom is bovendien duur. Door de jarenlange subsidies en het monopolie van Electrabel betaalt de Belgische consument zowat het meeste voor elektriciteit. Electrabel heeft, toen het nog een monopoliepositie op onze elektriciteitsmarkt bekleedde, zijn kerncentrales vervroegd afgeschreven door de gezinnen hogere stroomfacturen in de maag te splitsen. Het nucleaire passief moet wel door diezelfde gezinnen worden bekostigd; en zelfs leveranciers van 100 procent groene stroom moeten daar vandaag een taks voor doorrekenen aan de verbruikers, ook al hebben ze nooit geïnvesteerd in nucleaire toepassingen of zijn ze dit nooit van plan.

Kernstroom is ook erg inefficiënt. Een kerncentrale produceert alleen elektriciteit en loost warmte als afval. Dit in tegenstelling tot warmtekrachtkoppeling met gasgestookte centrales. Deze gebruiken de warmte die ze produceren om elektriciteit te produceren ook nog voor verwarming. De nucleaire industrie heeft meer dan 50 jaar de tijd gehad om te bewijzen dat nucleaire energieopwekking veilig, schoon en goedkoop is. Daarin is ze niet geslaagd en in plaats van de productie van elektriciteit die ‘te goedkoop is om nog te meten’ blijken de milieu- en economische kosten van nucleaire energieopwekking de pan uit te rijzen.

Het is gewoon onaanvaardbaar om de kerncentrales langer open te houden dan gepland in de wet op de kernuitstap, vooral omdat de gemiddelde leeftijd van een kerncentrale wereldwijd maar 21 jaar bedraagt. De kerncentrales worden dus het best gesloten zoals is vastgelegd in de wet op de kernuitstap. De risico’s van terrorisme en ongelukken zijn te groot en de problemen met het nucleaire afval onoplosbaar op korte of middellange termijn. Ondertussen moet de regering een belasting heffen op boekhoudkundig afgeschreven centrales, en de opbrengst daarvan willen we in een Sociaal Klimaatfonds stoppen.

Dit is een fragment uit het Het Klimaatboek. Pleidooi voor een Ecologische omslag van Els Keytsman & Peter Tom Jones, met een voorwoord van prof. Jean-Pascal Van Ypersele



Els Keytsman & Peter Tom Jones, Het klimaatboek. Pleidooi voor een ecologische omslag, Uitgeverij EPO, Berchem-Antwerpen, 2007, Isbn 978-90-6445-452-3, Ca. 200 blz., Ca. 15,00 euro

Els Keytsman & Peter Tom Jones

Els Keytsman en Peter Tom Jones

Links

mailto:Els.Keytsman@groen.be