Het is nooit vanzelfsprekend om een mening bevestigd te zien uit onverwachte hoek. Zeker niet over een oncomfortabel thema als drugs, waar een mantel overheen ligt van vage eensgezindheid. We zijn ertegen en daarmee is de kous af. Het verdient daarom applaus dat Paul De Grauwe een knuppel in het hoenderhok keilt en als onverdachte en onbelanghebbende autoriteit ongebruikelijke uitspraken doet. Discreter dan De Grauwe houd ik bij wijlen een vergelijkbaar pleidooi. Ik onderschrijf zijn argumentatie grotendeels en zijn oplossing verschilt van de mijne enkel in de praktische uitvoering. Ik kies voor een pasje met medische informatie voor aankoop op voorschrift in de apotheek en regelmatige dokterscontrole zoals in de prostitutie.

Men hoeft geen hoogleraar te zijn om te raden dat de drugsmaffia intussen fabelachtig rijk is geworden. Pablo Escobar, de Colombiaanse drugsbaron die in zijn Overpeinzingen noteerde dat nooit een maatschappij erin was geslaagd de verslaving uit te roeien, drong door op de Forbes’ lijst van rijkste mensen ter wereld. De Amerikaanse en bij uitbreiding westerse strategie om de prijzen tot onbereikbare hoogten te doen stijgen mislukte. De consumptie van dure drugs als cocaïne en heroïne werd integendeel goedkoper doordat het aanbod steeg. Ondanks de jaarlijkse officiële vernietiging van ‘hectaren velden’ bleef de totale oppervlakte uitbreiden. Na een kwart eeuw strijd met een budget van 25 miljard dollar tegen enkel maar de cocaïne uit Latijns Amerika is de balans catastrofaal. Jaarlijks verdienen alleen al de Mexicaanse kartels minstens 10 miljard dollar aan de bevoorrading van de Amerikaanse drugsmarkt. Volgens diplomaten behoren 400.000 Mexicanen tot de maffia. Het land, aan de zuidgrens van de Verenigde Staten, wordt gedestabiliseerd door het steeds driester geweld van de drugskartels. Misschien is dit wel zorgwekkend en zeker is het geen klinkende overwinning in de Amerikaanse strijd tegen de drugs die al langer duurt dan die tegen het terrorisme en op een vergelijkbare manier kwakkelt.

Gezond verstand volstaat om te weten wat met de drugsfortuinen gebeurt. Ze kunnen enkel renderen door recyclage en infiltratie van de officiële structuren. Graag leger en politie natuurlijk, maar ook financiën, politiek en religie. Vanzelfsprekend geruisloos verwerft de misdaad macht en krijgt ze vat op de samenleving. Ze maakt daarbij gebruik van de middelen eigen aan het milieu. Ze heeft baat bij de contradictie tussen ons westers geloof in individuele vrijheid en alle vormen van drooglegging. De Amerikaanse misdaadsyndicaten danken hun macht aan het alcoholverbod tijdens het interbellum van de vorige eeuw. Het bondgenootschap tussen politiek (uiterst) rechts en de drugsmaffia ligt voor de hand. Voor de beiden is de strijd tegen de drugs een heilige maatschappelijke plicht.

Het is onlogisch dat een samenleving de misdaad en daarmee de onveiligheid binnen zijn grenzen bevordert door koppig en tegen beter weten in te kiezen voor repressie van wat niet te onderdrukken is. Het nettoresultaat is toenemende angst bij de bevolking wegens een onvermijdelijk en ondoorzichtig semi-gedoogbeleid tegenover kleine criminaliteit. Begrijpelijk, dat beleid want het is dweilen met de kraan open, maar angst leidt tot verruwing, relativisme, verrechtsing en normvervaging. Een proces dat onmogelijk kan worden gestopt zonder een doorbreking van de hele spiraal. Wildgroei stopt niet omdat men er niet naar omziet. De resultaten van de war on drugs zijn op alle fronten verschrikkelijk, niet enkel in onze samenleving, maar op wereldschaal.

De afgelopen jaren is Afghanistan veruit het grootste zorgenkind. Het land bevoorraadt op zijn eentje bijna de hele wereldmarkt met de populaire killer heroïne. De opiumpapaver waaruit de drug wordt geraffineerd is wegens de militaire en bestuurlijke chaos in enkele jaren tijd uitgezaaid over vrijwel het volledige grondgebied. Het ene record volgde op het andere tot in 2007 8.000 ton opium werd geoogst, ruim twee keer de vraag op de wereldmarkt. In twee jaar tijd was de Afghaanse opiumproductie verdubbeld. De kelderende prijzen zorgen intussen voor een terugval. Ook de drugshandel ontkomt niet aan de basisregels van de markt. Voor een boer was het in 2007 twintig keer winstgevender om papaver te verbouwen dan graan. Boeren zijn arm in Afghanistan en afhankelijk van de opkopers van hun oogst van wie ze voorschotten krijgen en dus verplichtingen. De opbrengst is goed voor ruim de helft van het Bruto Binnenlands Product. In Helmand, het historische hartland van de opiumteelt, wordt het drugstransport verzekerd door overheidsfunctionarissen, maar op de wegen van de provincie wordt tol geheven door de Taliban en op de strategische bruggen over de rivier, door de mannen van Karzaï’s broer. Iedereen pikt een graantje mee. Ahmed Wali Karzaï wordt gerekend tot een van de grootste drugsbaronnen. Maar ook de legendarische Taliban krijgsheer en terroristenleider Jalaluddin Haqqani, een van de gevaarlijkste mannen van het land en kompaan van Osama, is er een. Op de Amerikaanse lijst van vogelvrij verklaarden staan intussen 50 drugshandelaars die de Taliban financieren.

Afghanistan is een corrupte en doodzieke staat, belaagd door een binnenlandse vijand die uit dezelfde opiumruif eet als het gezag. Het land heeft voor het eerst zijn eigen verslaafdenprobleem, nu de opium steeds meer ter plaatse tot heroïne wordt verwerkt. Voor heroïne die in Afghanistan 18 dollar per kilo kost, liggen de prijzen op de westerse straat tussen 120 tot 140 dollar per gram. De winsten circuleren in de schemerzone waar de strijdende partijen elkaar ontmoeten: corrupte functionarissen uit Kaboel net zogoed als agenten van de Pakistaanse inlichtingendienst ISI, krijgsheren, Taliban en mannen van al-Qaeda. Het is een publiek geheim dat opium en heroïne de Taliban financieren en dat de noordelijke transportroute via Centraal Azië, ook de verspreidingsweg is van bin Laden’s evangelie. In 2007 hebben de Taliban naar schatting 400 miljoen dollar geïncasseerd aan tolgeld, een tiende van de totale opbrengst in Afghanistan. Met zo’n som is in een asymmetrische oorlog veel mogelijk. Een andere hap uit de koek ging naar Ahmed Wali Karzai, gunsteling van de CIA en krijgsheer te Kandahar.

In Afghanistan gaat zo vreselijk veel drugsgeld om dat het welhaast niet anders kan of dit land is een pikdonker kluwen waar ongeschreven wetten gelden, een omstandigheid die mee verklaart waarom een oplossing voor dat land zo moeilijk is. Weinig watchers zijn optimistisch over de war on terror. De kosten van een dag oorlog in Afghanistan volstaan om de volledige opiumoogst op te kopen, schreef the New York Times een tijd geleden. Die kosten zijn alleen verder opgelopen. Wegens Afghanistan en uit welbegrepen eigenbelang behoort de legalisering van alle drugs tot een van die onwaarschijnlijke maatregelen waartoe onze tijd noopt. Het herstel van de burgerlijke verantwoordelijkheid, als pendant van de individuele vrijheid, en de oorlog met de maffiasyndicaten en het fanatisme zouden erbij zijn gebaat. Op de straat zou meer veiligheid zijn omdat een probleem op een volwassen wijze wordt erkend en begeleid. Het politiek discours zou aan helderheid en betekenis winnen. Legalisering is een revolutionaire stap die een grondige mentaliteitswijziging veronderstelt en veel politieke moed. Maar de nieuwe tijd noopt tot het trekken van enkele grote wissels om het zwalpende wereldschip weer op koers te krijgen.

En ja, vanzelfsprekend moet de jeugd worden beschermd. Niemand wil zijn dochter van dertien aan de spuit zien gaan. Vaardig een verbod uit op gebruik onder 18. Waarschuw tegen de gevaren en pak de boefjes die het zouden wagen kinderen te belagen voorbeeldig aan. Legalisering zal ruimte maken in de gevangenissen.

Jef Lambrecht

Jef Lambrecht

Links

mailto:jef.lambrecht@gmail.com