Een nieuwe generatie staat op. Vooruitstrevende twintigers en dertigers van PvdA, VVD, CDA, GroenLinks en D66 hebben zich verenigd in een nieuwe Doorbraak-beweging die wegbereider moet zijn van een ‘tweestromenland’. Zij willen geen verzorgingsstaat maar een ontplooiingsstaat, bepleiten een radicale hervorming van het openbaar bestuur, en staan voor een inclusieve identiteit die alle burgers in Nederland, ongeacht hun achtergrond, moet binden.

'Sommige mensen zien de dingen zoals ze zijn, en vragen: waarom? Ik droom van dingen die niet bestaan, en vraag: waarom niet?' Robert Kennedy had gelijk. Er ligt een land voor ons dat nog niet bestaat. Een land waar de ontplooiing van het individu voorop staat, en niet zijn verzorging. Waar de burgers trots zijn op hun moderne en welvarende land, respect hebben voor elkaar en vertrouwen in de toekomst. Een land dat zich bewust is van zijn kernwaarden en die met overtuiging uitdraagt. Een land met een sterk besef dat iedereen het beste uit zichzelf moet halen om Nederland mee te laten draaien in de top van de mondialisering.

Wij, twintigers en dertigers van de PvdA, VVD, CDA, GroenLinks en D66, geloven dat zo'n Nederland mogelijk is, mits verbeelding en nieuwe bevlogenheid ruimte krijgen. Een bundeling van politiek-maatschappelijke krachten moet een nieuwe Doorbraak mogelijk maken. Niet in één partij, maar in een brede, vooruitstrevende beweging - dwars door de bestaande partijen heen. Want wij geloven in verandering van buitenaf. Onze partijen zijn onvoldoende in staat gebleken een nieuw toekomstperspectief te schetsen. Men formuleert, in plaats van antwoorden, vooral kritiek op zichzelf: 'Het probleem van Den Haag is Den Haag', 'Allemaal Haags geneuzel', 'Haags gedoe'.

Daarom willen wij ideeën ontwikkelen over de inrichting van ons land. Niet meer de hokjesgeest van links tegen rechts. Maar vooruitstrevend tegenover behoudend. Die stromingen leven vooral binnen de partijen en minder tussen de partijen. Ondanks onze politieke kleurverschillen, vinden wij elkaar in progressieve uitgangspunten. De één spreekt van emancipatie of zelfverheffing, de ander heeft het over individuele ontplooiing. We delen het vurige geloof in vooruitgang. Wij richten ons daarom op een toekomst met meer beschaving, vrijheid en welvaart.

Net zoals de generatie van de jaren '60 hebben wij kritiek op het systeem. Maar de omstandigheden zijn nu anders. Wij hoeven onszelf niet vrij te vechten of rigide samenlevingsculturen te slopen. Bloemen hoeven niet in haren, kleren of tanks gestoken te worden. Wat nu speelt is voorkomen dat Nederland achteruit sukkelt. De tijd dringt. De komende jaren moeten we antwoorden vinden op grote uitdagingen. Een onderklasse groeit, voornamelijk in de grote steden. Een gapende kloof tussen armen en rijken, hoog- en laagopgeleiden, moslims en niet-moslims, zwart en wit, is hiervan de angstaanjagende voorbode. Tegelijk doemt de vergrijzing op als een donderwolk aan de horizon van ons verzorgingssysteem. En dat allemaal tegen de achtergrond van een meedogenloze concurrentieslag met China, India en de VS.

Als we nu niets doen, zal over niet al te lange tijd de kleine groep werkenden de lasten van vergrijzing en internationale concurrentie niet langer kunnen dragen. Er zullen scheuren ontstaan in de solidariteit tussen bevolkingsgroepen en generaties. Het gebrek aan onderlinge cohesie zal ons bovendien een gemakkelijke prooi maken voor grensoverschrijdende veiligheidsbedreigingen. Een Niemandsland dreigt. Daarom luiden we de noodklok. Dit Niemandsland stopt hier. De huidige verzorgingsstaat moet plaatsmaken voor een ontplooiingsstaat, en het vermolmde openbaar bestuur moet radicaal worden hervormd. Kernwoord hierbij is dynamiek. Onze economie, onze maatschappij en ons politiek systeem moeten véél flexibeler worden. Een zelfbewuste én inclusieve identiteit kan de saamhorigheid waarborgen tussen burgers met verschillende leefstijlen, etnische, religieuze, culturele en nationale achtergronden. We doen alvast enkele voorstellen, soms nieuw, soms al eerder bedacht, maar sowieso hard nodig. Ze zijn het begin van een visie op een nieuw Nederland.

De huidige verzorgingsstaat is allereerst te veel een bron van inactiviteit en verstarring geworden. Burgers moeten juist de gelegenheid hebben om zichzelf te ontplooien, kennis en expertise te vergaren en die over te dragen. Zonder nieuwsgierigheid en innovatiedrang delft Nederland in de globaliseringsstrijd het onderspit. Ons idee van de ontplooiingsstaat zorgt wel voor de gewenste dynamiek en gaat uit van individuele ontwikkeling én participatie van de burger. Wij geloven in individuele ontwikkeling vanuit een positief mens- en maatschappijbeeld. Het is aan de samenleving als geheel - niet alleen de overheid - om ontplooiing van de burger op sociaal, cultureel, economisch en geestelijk vlak mogelijk te maken. Sinds de Tweede Wereldoorlog is onze economie drastisch veranderd. Dit maakt menselijk kapitaal steeds belangrijker. Een 'creatieve klasse' moet de aanjager worden van een innovatief en technologisch hoogwaardig Nederland.

Vooral ons onderwijssysteem is hierin van belang. We willen dat middelbare scholieren beter worden klaargestoomd voor de internationalisering, met name op het gebied van vreemde talen en bèta-vakken. Daarnaast moeten getalenteerde studenten meer gelegenheid krijgen om te excelleren, bijvoorbeeld door meer kortlopende maar hoogwaardige studieprogramma's en uitwisselingen met internationale topinstellingen. Maar kennis en creativiteit kunnen nooit tot een sterke economie leiden wanneer deze voorbehouden blijven aan de happy few. Daarom moeten kansarme kinderen meer begeleiding krijgen van mentoren, hogeropgeleiden of juist van vaklui, die hen motiveren en vertrouwen kunnen geven in de toekomst. Dit kan door bijvoorbeeld de 'Weekendschool', mentorprojecten en huiswerkbegeleiding meer te stimuleren. Zulke initiatieven kunnen samenkomen in een piazza. Een plek waar ruimte is voor kunst, cultuur en debat. Waar je naartoe gaat om het nieuws te bespreken of de krant te lezen.

Participatie is het tweede uitgangspunt van onze ontplooiingsstaat. Sociale voorzieningen moeten burgers prikkelen bij te dragen aan economie en samenleving. Om de economische groei en de sociale integratie ook op de langere termijn te garanderen, moet de arbeidsparticipatie in Nederland verder omhoog. Nu gaat nog tweederde van de vrouwen minder uren werken na het eerste kind, of stopt zelfs helemaal. Kinderopvang en buitenschoolse opvang moeten dus goedkoper en kwalitatief beter worden, zodat koppels meer ruimte krijgen om te werken - man én vrouw. De arbeidsmarktparticipatie van jongeren is te laag, de schooluitval alarmerend hoog. Inactieve jongeren zijn slecht voor economie en samenleving. Daarom krijgen zij alleen nog een uitkering wanneer ze een opleiding volgen, een participatiebaan accepteren of vrijwilligerswerk doen. De armoedeval en het verschijnsel van de 'working poor' bestrijden we met een premie op werk.

Maar er gaat ook te veel 'oud' potentieel verloren. We kunnen ons niet langer veroorloven dat werknemers, zeker als ze dat zelf niet willen, op hun 65ste stoppen met werken. Mensen met zware beroepen vormen hierop een uitzondering. Zij moeten, halverwege hun werkzame leven, in staat worden gesteld het roer om te gooien: bijvoorbeeld van loodgieter naar vmbo-leraar. Om de ontplooiingsstaat te realiseren moeten we over een slagvaardiger openbaar bestuur beschikken. Coalities, consensus, catharsis: de huidige politieke verlamming moet worden doorbroken. Ons doel is een 'tweestromenland', met de vooruitstrevende tegenover de behoudende partijen. Kiezers kunnen nu geen touw vastknopen aan het Haagse en lokale 'gedoe' over mogelijke coalitievorming. De stem van de kiezer bepaalt onvoldoende wie het land of de gemeente gaat regeren.

Ons tweestromenland moet slagvaardigheid, verantwoording en duidelijkheid over de machtsvraag terugbrengen. Daarom moet, om te beginnen, een gekozen minister-president leiding geven aan een kernkabinet. Ook moet het aantal Tweede-Kamerleden worden verkleind. Het wordt zo moeilijker, voor individuele politici en splinterpartijen, om in de Kamer te komen. Ons initiatief - dwars door links en rechts heen - is een bundeling van krachten om een vooruitstrevende stroming inhoudelijk mogelijk te maken. Daarnaast moet de semi-ambtelijke schaduwmacht worden ingeperkt. Waarom zijn er 42 officiële adviesorganen en 297 adviescommissies in Nederland? De samenstelling hiervan, zeg maar de baantjes, is keurig over de grootste politieke partijen verdeeld - als ware het een 'karteldemocratie'. Een dynamisch bestuur laat evenmin ruimte voor een groot en log ambtelijk apparaat. Vroeg of laat moeten de ambtenaren-cao’s worden geflexibiliseerd en meer in de pas lopen met de overige cao's. Daar staat dan ook beloning voor prestatie tegenover.

Onze ontplooiingsstaat heeft een sterke identiteit die tegelijk zelfbewust én inclusief is. Zelfbewust, omdat we een land voorstaan dat trots is op zichzelf en zijn inwoners. Trots op gemeenschappelijke kernwaarden als vrijheid van meningsuiting, gewetensvrijheid, gelijkheid van man én vrouw, scheiding van kerk en staat, tolerantie en een lange traditie van pluralisme. Inclusief, omdat deze identiteit het cement moet vormen tussen burgers met uiteenlopende leefstijlen, etnische, religieuze, culturele en nationale herkomst. We kunnen zo vanuit verschillende historische achtergronden en culturen werken aan dezelfde toekomst. Want onze ontplooiingsstaat zal inclusief zijn, of hij zal niet zijn.

Die identiteit willen we waarborgen door het onderwijssysteem zo in te richten dat kinderen leren dat onze samenleving niet 'wit' of 'zwart' is, maar pluriform, en dat Nederland deel uitmaakt van een groter geheel. Denk daarbij aan het benadrukken van het vak 'levensbeschouwing' op school en uitwisselingsprogramma's met andere scholen in binnen- en buitenland. Daarnaast willen we een nieuwe vorm van solidariteit: van onderop, zowel op lokaal als regionaal niveau. Een bloeiende civil society - dus niet de 'gestaalde' kaders van het huidige maatschappelijke middenveld - is daarvoor de aangewezen oplossing.

Nederland, mooi land onder zeeniveau maar droog door duinen en dijken. Onder het mom van consensuscultuur wordt de andere kant opgekeken, terwijl de vloedgolven van vergrijzende babyboomers, integratieproblemen en globaliseringseffecten komen aanrollen. Dat kan niet goed aflopen. Wij nemen daarom onze verantwoordelijkheid. Dat is LuxVoor, de tewaterlating van een nieuw schip. Wij hijsen de zeilen en organiseren op 8 april een brainstorm, ter voorbereiding van partycipation - een conventie in juni waarin we beginnen aan de ontdekkingsreis naar onze ontplooiingsstaat. Kom aan boord: www.luxvoor.nl. De koers is uitgezet: vaarwel aan het Niemandsland, op weg naar een nieuw Nederland.

Luxvoor

Links

http://www.luxvoor.nl