In het midden van de jaren tachtig heb ik de binnenkant van het Vlaams Blok gezien. Ik was journalist bij het RTBF-programma Strip-Tease en mijn bazen waren gefascineerd door Karel Dillen, toen de enige volksvertegenwoordiger van het Blok. Dillen was een bizarre verschijning, een oudere man in een grijs pak met een te grote bril; het portret van die eenzame flamingant leek de makers van Strip-Tease wel iets.

Maar toen ik Dillen ging opzoeken was hij geflankeerd door twee jongere mannen: Filip Dewinter en Gerolf Annemans. Zij voerden het woord, de oude leider lachte minzaam. Dewinter toonde zich zeer open en gaf me de toelating hem te volgen tijdens zijn campagne voor de Antwerpse gemeenteraadsverkiezingen. Nooit heb ik ruigere racistische praat gehoord dan in die draaidagen. Let wel, niet uit de mond van Dewinter. Hem heb ik nooit kunnen betrappen op enige racistische uitspraak. Maar evenmin heb ik enig ongemak bij hem kunnen bespeuren als aan een toog in de Seefhoek werd gezegd: "Steek ze in de gaskamers!" Toogpraat, inderdaad, maar Dewinter stond erbij en deed geen moeite om zijn afkeuring te laten merken...

De communicatie tussen Dewinter en zijn publiek verliep altijd volgens hetzelfde stramien: als hij zegt: 'Eigen volk eerst', dan vertalen zijn aanhangers dat in 'Makakken buiten!'. Dewinter heeft altijd dat soort double talk gesproken en zijn boodschap wordt perfect begrepen. Als hij het had over amnestie, dan wist zijn achterban wat hij daarmee bedoelde: "De enige fout van de nazi's is dat zij de oorlog verloren hebben", zoals zijn compagnon de route VMO-Führer Eriksson ooit op de Nederlandse tv verklaarde. Aan het einde van mijn reportage riep een trouwe Blokmilitant euforisch dat de verkiezingsoverwinning "bijna zo mooi was als die van Adolf in 1933".

In geen twintig jaar tijd kon men Dewinter of enig ander Blokkopstuk betrappen op een openlijke racistische uitspraak. Maar hun niet aflatende aanvallen op een multiculturele maatschappij waren meer dan voldoende voor hun kiezers om zich steeds racistischer op te stellen. Want de gestroomlijnde leiders van het Blok werd door de media geen strobreed in de weg gelegd: ze verschenen almaar vaker in het gezelschap van goedlachse presentatoren die hen al of niet letterlijk gemoedelijk op de rug klopten. Het ging zover dat het Blok zelf besliste dat het salonfähig geworden was: het veranderde zijn naam en schaafde zijn radicaalste standpunten wat bij. Fundamenteel was er niets veranderd, maar de media draaiden mee als gewillige windhanen. Weinigen hebben de moeite gedaan om dat marketinggespin van Dewinter en co. te ondermijnen. Maar wie nog eens in de entourage kwam van Blokkers weet dat er niets veranderd is en dat ook voor het Vlaams Belang buitenlanders 'makakken' blijven...

Ooit filmde ik op een Vlaams Nationaal Zangfeest. Dewinter begroette me hartelijk, zoals altijd. Maar een kwartier later werd ik in de catacomben van het Antwerpse Sportpaleis belaagd door als scouts vermomde skinheads. Dat is de dubbelzinnigheid die het Blok én het Belang tot zo'n abjecte partij maakt. Het is slechts nu, bijna twintig jaar later, dat Dewinter zich heel opportunistisch, onder druk van de dramatische gebeurtenissen, distantieert van het crapuul dat jarenlang de trouwe stoottroepen van zijn partij vormde.

Nu het racistische geweld in al zijn lelijkheid uitbarst, draagt de partij waarin al twintig jaar lang over 'makakken' gesproken wordt een verpletterende verantwoordelijkheid. En graag deze boodschap voor de zelfverklaarde 'verruimers' van het Belang, zoals Jürgen Verstrepen, die pas nu de stank van hun partij ruiken: too little, too late...

De auteur is freelancejournalist en regisseur.



Dit opiniestuk verscheen in De Morgen van 16 mei 2006.

Luckas Vander Taelen

Luckas Vander Taelen