Mediabedrijven zijn niet immuun voor de economische conjunctuur. Recent werden zowel bij De Morgen, Corelio als bij de Vlaamse Media Maatschappij herstructureringen aangekondigd. Deze herstructureringen gaan gepaard met drastische verminderingen in het personeelsbestand. De Vlaamse pers is niet de enige die getroffen is. Ook in het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en tal van andere landen beeft het medialandschap op zijn grondvesten. In de Verenigde Staten is de Chicago Tribune, na een bestaan van meer dan 160 jaar onder gerechtelijk akkoord geplaatst. De wereldwijde economische crisis en de daling van de advertenties zijn de eerste oorzaak van de herstructureringsgolf, maar er is meer aan de hand.

Mediamaatschappijen zijn geen liefdadigheidsinstellingen. Zij maken, zoals iedere onderneming, deel uit van de vrije markt. Dit houdt in dat mediabedrijven, als marktspelers, getest worden op hun vermogen zich aan te passen aan gewijzigde economische omstandigheden en technologische evoluties. De uitdagingen die zich in het medialandschap stellen zijn tweeledig. Enerzijds verplicht de wereldwijde economische crisis eenieder ertoe om de broeksriem aan te spannen. Anderzijds dienen de media zich aan te passen aan de technologische evoluties. Sinds het ontstaan van de boekdrukkunst tot de opkomst van radio en televisie was de geschreven pers zeer machtig. De laatste tien jaar heeft zich opnieuw een verschuiving voorgedaan waarbij het internet het dominante medium wordt.

Men stelt vast dat het medialandschap de laatste jaren verschraald is, dat de tijden waarin journalisten aan ware onderzoeksjournalistiek deden, vervlogen zijn. De uitdaging bestaat er niet langer in onderbouwde stukken af te leveren, maar wel om zo snel mogelijk en al te vaak zonder degelijke bronnenverificatie, spectaculaire en soms maatschappelijk weinig relevante informatie te publiceren. Het woord ‘verpaupering’ is hier gepast. Het is niet de wijziging in technologische evoluties, noch de moeilijke marktomstandigheden die dit alles teweegbrengen. On line journalistiek hoeft immers niet noodzakelijkerwijze gepaard te gaan met een daling van de kwaliteit. Die verschraling mag niet langer aanvaard worden. Een kwalitatieve pers, on line of in geschreven vorm, heeft een belangrijke rol te spelen in het behoud en in de versterking van onze democratie. Een vrije markt veronderstelt goed geïnformeerde consumenten, net zoals een democratie kritisch en degelijk geïnformeerde burgers veronderstelt. Informatie is dan ook geen louter commercieel product en kan niet alleen aan de wetten van vraag en aanbod getoetst worden. Kwaliteitsjournalistiek heeft positieve externaliteiten.

Kwaliteit is primordiaal. Zowel de journalisten, als de overheid die vandaag reeds financieel bijspringt, dragen in dat verband een verantwoordelijkheid. Journalisten dienen zichzelf immers te onderscheiden van andere informatiekanalen door een kwaliteitslabel te vertegenwoordigen en door een strikte deontologie te volgen. In de massa-informatie die op de burger wordt afgestuurd, dienen zij garant te staan voor objectieve informatie, gecheckte bronnen en duiding. Niet snelheid, maar kwaliteit dient de motor te zijn. Alleen op die manier kan men zich onderscheiden van allerhande andere informatiekanalen. Daarnaast dient de overheid, wanneer zij financieel bijspringt, eisen te stellen aan de kwaliteit van de verstrekte informatie.

Deze tekst verscheen eerst in de Knack van 17 december 2008.

Elisabeth Matthys

Links

mailto:elisabeth@liberales.be