“Het was zeker weer een vreemdeling!” is een uitspraak die ik – tot mijn spijt – zeer frequent hoor. Bij het horen van deze of een soortgelijke uitspraak zwijg ik meestal en denk ik bij mezelf: dit is respectloos. Soms zwijg ik echter niet en uit ik mijn gevoel van onbegrip. Het tweede is jammer genoeg verloren moeite in veel gevallen. Het respectloze en kwetsende aspect van zulke uitspraken is erg, maar erger dan dat is de dieperliggende redenering die borrelt in het hoofd van een persoon die zoiets zegt.

We leven in een multiculturele samenleving en onze samenleving is doorheen de jaren enkel gevarieerder en gekleurder geworden. Dit is een verrijking. Als liberalen zijn wij in definitie tegen de etikettering van mensen. Een mens is in eerste instantie een individu, zichzelf, en dan pas een ‘Belg’ of een ‘Turk’ of een ‘jood’ of een ‘moslim’. Elk mens is een individu met recht op vrijheid en tot die vrijheid behoort ook het recht om ‘anders’ te zijn. In de praktijk betekent dit dat elke persoon zijn/haar eigen visie op godsdienst en cultuur mag hebben en dat eenieder vrij is om naar zijn eigen gebruiken en gewoonten te leven. Uiteraard vereist deze diversiteit wel een bepaalde consensus. Deze consensus moet gebaseerd zijn op wederzijds respect en het aanvaarden van het gelijkwaardigheidsbeginsel. Niet elke persoon is gelijk, maar elke persoon is wel gelijkwaardig. Dit wil zeggen dat een vrouw evenveel rechten heeft dan een man en dat de mensenrechten nooit geschonden mogen worden, dus ook niet vanuit een andere culturele invalshoek.

De multiculturele samenleving vereist een zekere flexibiliteit. Deze flexibiliteit is vandaag de dag bij een grote groep personen ver zoek, of sterker nog, onbestaande soms. Angst is een slechte raadgever en eveneens het gevaarlijkste menselijk vooroordeel. De angst tegenover het vreemde of het andere ontstaat door onwetendheid en komt vervolgens tot uiting in de vorm van racisme, religieus fanatisme, homofobie, fascisme, agressie en minachting voor gehandicapten, enzovoort. Deze angst wordt vaak opgeklopt en vergroot door populisten van diverse strekkingen. Het gebrek aan een georganiseerde collectieve waarschuwing tegen extreme gedachtegangen vanuit in eerste instantie het onderwijs laat ruimte voor extreemrechtse formaties die met een populistische retoriek groot worden bij verkiezingen. Groeperingen en partijen die onrust zaaien met extreemrechtse en racistische gedachtepatronen, spelen in op de onwetendheid van veel mensen, waaronder in het bijzonder veel jongeren. Het cultiveren van deze angst voor het vreemde is als het ware hun core business.

Uit het artikel 1 Belg op de 2 vindt dat nazisme interessante ideeën bevat dat op 13 oktober 2011 in de krant Het Laatste Nieuws verscheen, blijkt dat zowat 43% van de Belgen vindt dat het nazisme een aantal interessante zaken beavatte. De ondervraagden die vinden dat het nazisme een zekere legitimiteit heeft, denken daarbij hoofdzakelijk aan het nationalistische principe en aan de principes die bedoeld zijn om de nationale economie nieuw leven in te belazen. In een maatschappij waarin de financiële crisis toeslaat, waarin alles steeds duurder wordt, en belastingen een groot deel van het inkomen arfomen, is het gemakkelijk om de schuld te geven aan ‘het falen van de multiculturele maatschappij’, waardoor de fundamentele crisis van het systeem verdoezeld wordt. Het is schokkend hoeveel mensen en vooral hoeveel jonge mensen zich omwille van de hierboven genoemde reden aangetrokken voelen tot de ideologie van het nazisme. Weten en beseffen zij nu echt niet wat er allemaal gebeurd is?

Het onderzoeksbureau ‘Dedicated Research’ voerde in opdracht van het weekblad Paris Match een bevraging uit. Het onderzoek gebeurde via het internet op 7, 8 en 9 oktober 2011 bij een representatief staal van duizend Belgen (de foutenmarge bedraagt 3,1%). Een grote meerderheid van de Belgen is naar eigen zeggen goed op de hoogte van het nazisme: 13% noemt zich ‘goed geïnformeerd’ en 56% noemt zich ‘redelijk goed geïnformeerd’. Mensen onder de 25 blijken minder op de hoogte: meer dan de helft van hen weet niet dat het antisemitisme deel uitmaakt van de grondslagen van de ideologie van het nazisme. Het onderwijs moet haar verantwoordelijkheid nemen en jongeren waarschuwen en behoeden voor extreemrechts. Uit fouten van het verleden leert men, dat is algemeen bekend. Maar wanneer men deze fouten niet kent, herkent en erkent omdat ze in de doofpot gestoken worden, kan men hieruit natuurlijk geen conclusies trekken.

In het Algemeen Secundair Onderwijs (ASO) volgen de leerlingen twee uur per week geschiedenislessen. In het Technisch Secundair Onderwijs (TSO) één uur en in het Beroeps Secundair Onderwijs (BSO) nul uren. Dit wil dus zeggen dat een leerling uit het beroepsonderwijs nooit officieel onderwezen werd (en wordt) over de gruwel van de concentratiekampen en de Holocaust. Als humanisten en personen die willen en durven pleiten voor wederzijds respect op alle vlakken, is het onze verantwoordelijkheid om de strijd te voeren tegen extreemrechts. Niet om anderen hun vrijheid van overtuiging, gedachten of verenigen te beperken, maar net om deze waarden te kunnen bewaren! Hoe meer informatieve acties er tegen extreemrechts gevoerd worden, hoe hoger de drempel zal worden voor jonge mensen om actief deel uit te maken van deze (of een soortgelijke) groepering. Deel uitmaken van een extreemrechtse groepering moet als sociaal onaanvaardbaar gedrag aangevoeld worden door onze maatschappij.

Het pleiten voor meer geschiedenislessen in het secundair onderwijs is dus een prioritaire aangelegenheid. Veel te veel jongeren weten weinig of niets over het lugubere deel geschiedenis dat begon met het verbranden van boeken en eindigde met het verbranden van mensen.

Nina Pagan

Nina Pagan

Links

ninatje_pagan@hotmail.com