Egypte, mede bakermat van onze hedendaagse wereld , dreigt nu de plaats te worden van een van de grootste verliezen voor het menselijk erfgoed. Zoals andere grote culturen in de wereldgeschiedenis heeft het oude Egypte zijn stempel gedrukt op Europa. Toen Griekenland en Rome een cultureel landschap creëerden in Europa, was dat mede onder voorgaande invloed van het land van de farao’s.

Egypte heeft, als eerste grootse natie in de wereldgeschiedenis, de mensheid onovertroffen bouwwerken geleverd, reeds in de oudheid als wereldwonderen beschouwd. Het hield, vóór onze tijdsrekening, gedurende 3000 jaar onafgebroken stand als cultuur, taal en wereldbeeld ondanks vreemde onderwerping. Wie kent de onbedwingbare piramides niet, de somptueuze tempels waarin je kan verdwalen volgeschreven met duizenden jaren oude mythes, het gouden dodenmasker van farao Toetanchamon, met zijn doordringende blik uit het verre verleden, zijn verfijnde grafschatten die de wereld blijven verbazen? Alexandrië, de grote Sfinx, Ramses II, Luxor, Cleopatra, Aboe Simbel… vele namen die niet moeten geïntroduceerd worden, gemeengoed in het geheugen van zoveel mensen.

Het is daar, in het hart van dit wonder van beschaving dat een ramp dreigt op dit ogenblik. De roof in het Egyptisch Museum van Caïro was wereldnieuws. Het Egyptische volk zélf vormde een menselijke bescherming rond het belangrijkste museum ter wereld. Maar er gebeuren intussen andere zaken. Daar waar het goedmenende volk machteloos staat dient de overheid dringend in te grijpen. Nachtelijke gewapende overvallen in bendevorm verdrijven het ongewapende personeel bij de magazijnen op de archeologische sites doorheen het land. Op zoek naar goud en waardevolle voorwerpen worden oude artefacten stukgeslagen, onherroepelijk verloren voor de wetenschap en het nageslacht. Op de site van Aboesir alleen al constateerde men 200 – u leest goed – tweehonderd illegale opgravingen, meters diep de grond in op zoek naar nog niet ontdekte tombes.

Op de site van Abydos, het bedevaartsoord voor de oude Egyptenaren, met de allereerste faraograven, gebeuren terwijl u dit leest, ook illegale opgravingen en worden nog oudere artefacten stukgeslagen omdat de enkel op goud beluste opgravers niet eens hun onschatbare waarde begrijpen. In Sakkara, in de schaduw van de allereerste piramide, worden nu gebouwen opgetrokken bovenop de overblijfselen van de oudste monumentale graftombes in de wereldgeschiedenis. Slechts enkele voorbeelden van wat al geweten is, wat er gebeurd op minder gekende sites zal pas later bekend worden als overal terug een adequate bescherming geboden wordt.

U kunt zeggen, waarom zijn die enkele honderden voorwerpen die verloren gaan, die tombes en grafmonumenten zo belangrijk? Er bevinden zich toch genoeg voorwerpen in de musea? Er blijven zeker nog genoeg monumenten over in Egypte? Wel… er zijn twee grote redenen om dringend een halt toe te roepen aan de vernietiging. Ten eerste is alles wat verloren gaat een verlies voor de wetenschap, de ontdekking van ons verleden en onze identiteit, zonder te spreken over het werk en de opoffering van opgravers en academici de afgelopen eeuw in een lange speurtocht naar de werkelijkheid van onze geschiedenis. Waar komen onze regels, kunstbeleving, maatschappij beginselen, ideeën, en maatschappelijke gedragingen vandaan? We komen dit niet enkel te weten via een massief standbeeld van een heerser die macht wou uitstralen om orde in zijn wereld te scheppen, maar nog veel meer door kleine artefacten en geschriften, al eeuwen verborgen in het woestijnzand. Het fijnzinnige van culturen ligt veelal begraven, en kan alleen ontdekt worden door de professionele onderzoeker op wetenschappelijke manier om zo de geheimen van het verleden te ontsluiten.

Een tweede grote reden is, dat wanneer we toelaten dat het verleden aan ons ontrukt wordt, hebben we dan nog een recht van spreken, zijn wij dan zo veel beter dan de plunderaar. Met het verschil dat die laatste jammer genoeg niet beseft welke schade hij aanricht. Wij daarentegen wél door de andere kant op te kijken. Het Egyptische volk heeft zijn revolutie gemaakt. De reorganisatie van de veiligheidsdiensten die instaan voor de bewaking van de monumenten en archeologische sites vergt tijd, is begrijpelijk. Maar het is zo essentieel om nu alert te zijn, bewust te zijn en tot snelle actie aan te manen. Spoedig, voor het te laat is en wij spijt hebben, omdat we niet genoeg gedaan hebben om de cultuur, die het verlangen naar eeuwig voortleven zo diep vormgaf, te redden van een nooit meer te herroepen vergetelheid.

De auteur is lid van Egyptologica Vlaanderen

Luc Pierson

Luc Pierson

Links

http://www.egyptologica-vlaanderen.be/home.htm