Geen enkele godfather zou ervan durven dromen. Heersen over een rijk dat zich uitstrekt van Finland tot Noord-Korea, binnen dit zelfde rijk geen tegenspraak hoeven te pikken en belangrijker nog, door het bezit van strategische grondstoffen geen tegenspraak krijgen van enkele vooraanstaande Europese leiders. In feite is Poetin de nieuwe tsaar van Rusland.

Dat Poetin er in eigen land een andere interpretatie op nahoudt van het begrip democratie is geen nieuws meer. Kritische journalisten worden bedreigd, onafhankelijke tv-zenders uit de ether gehaald, olie- en gasmaatschappijen genationaliseerd. Ook het proces tegen de Russische oliemagnaat Michail Chodorkovski was een voorbeeld hoe de ex-KGB’er Poetin afrekent met de democratische verworvenheden die er in Rusland kwamen onder Boris Jeltsin. Van het Russisch volk moet je niet verwachten dat ze daartegen zullen betogen. Voor hen heeft het begrip democratie een negatieve connotatie gekregen: het uiteenvallen van hun vroeger zo machtige en gevreesde rijk, economische chaos, armoede, de opkomst van de maffia, enzovoort. Ook Europa kijkt de andere kant op aangezien de helft van haar gas en een derde van haar olie uit Rusland komt.

Enkel de Verenigde Staten durft Poetin nog eens op de vingers tikken, zij het uit eigenbelang. Doordat het Kremlin meer en meer macht naar zich toetrekt, nijgt Rusland weer naar een grootmacht. Een sterk Rusland kunnen de Verenigde Staten immers missen als kiespijn. Ook de manier waarop president Poetin in oktober 2005, in het kader van de opening van het cultuurfestival Europalia, in Brussel werd ontvangen sprak boekdelen. De president werd met alle égards in Melsbroek verwelkomt door koning Albert II, verscheidene ministers van de federale regering en de voorzitters van Senaat en Kamer Anne-Marie Lizin en Herman De Croo. Poetin kreeg nadien een lunch aangeboden op het kasteel van Laken en werd nadien ontvangen door premier Guy Verhofstadt. Iets waar zijn buddy president Bush wel eens jaloers van zou kunnen worden.

Het Russische parlement keurde onlangs een omstreden wet goed die de handelingsvrijheid van non-gouvernementele organisaties (ngo's) beperkt. Het gaat om organisaties die ‘de Russische soevereiniteit bedreigen, de onafhankelijkheid, de territoriale integriteit, de nationale eenheid en eigenheid, het culturele erfgoed en de nationale belangen’. Op die manier zouden ‘lastige’ organisaties zoals de mensenrechtenorganisatie Amnesty International, Artsen Zonder Grenzen en corruptiewaakhond Transparency International kunnen ophouden te bestaan. Volgens mensenrechtengroepen kan de wet de doodsteek betekenen voor de zich al moeilijk ontwikkelende civil society in Rusland. Dit kadert ook allemaal in de oorlog tegen terreur. Ook voor Poetin was 9/11 een godsgeschenk.

Noch schrijnender is de manier waarop de Russische president zijn buurlanden behandelt. Het gasoorlogje dat de voorbije weken woedde tussen Rusland en Oekraïne was daar de climax van. Oekraïne kreeg net als Polen aanvankelijk korting op het Russisch gas doordat het zijn grondgebied ter beschikking stelde voor de pijpleidingen die uiteindelijk West-Europa bereiken. Gazprom, de Russische gasgigant, waarvan 51 procent in handen van de overheid is, besloot de gasprijs voor Oekraïne te vervijfvoudigen onder het voorwendsel dat het wou overschakelen naar marktprijzen. Dit terwijl Wit-Rusland, de laatste dictatuur in Europa, nog steeds de oude prijs betaalt. Dat Poetin niet bepaald een grote aanhanger was van de Oranje-revolutie in Oekraïne wisten we al langer, sommigen schrijven zelfs de verminking van de Oekraïense president Joetsjenko aan zijn adres toe. Nu Gazprom aangekondigd heeft te zullen werken aan een Noord-Europese gaspijpleiding die niet meer door Centraal-Europa zal lopen, zal deze toestand er niet op verbeteren. Hierdoor bindt het Kremlin Europa nog meer aan zich en geeft het oude, maar niet al te trouwe bondgenoten het nakijken. Twee vliegen in één klap.

Toen een journalist in Brussel aan Poetin vroeg of hij kan garanderen dat Rusland in de toekomst geen misbruik zal maken van Europa’s afhankelijkheid ontweek hij gladjes de vraag. Toen De Standaard in december de Russische schaakkampioen Garri Kasparov interviewde zei hij het volgende over onze Westerse houding: ‘Je mag praten over gas en over veiligheid. Niks mis mee. Maar doe niet alsof Poetin een democraat is omdat hij jullie gas verkoopt. Wij in Rusland moeten het regime veranderen, niet jullie. Maar als de Russen op tv zien wat een goede vrienden Poetin wel is met Tony Blair of Silvio Berlusconi vragen de Russen: hij wordt aanvaard in het Westen, en jullie zijn toch de standaard van de democratie? Doe niet alsof hij een van jullie is!’

De auteur is bestuurslid van het LVSV-Gent

Gregory Wauters

Gregory Wauters

Links

mailto:gregw@pandora.be