Op 29 mei viel in De Volkskrant te lezen dat het kerkbezoek in de Nederlandse katholieke kerken de komende tien jaar met zeker 30 procent zal dalen. Van de driehonderdduizend gelovigen die nu nog geregeld in het weekeinde naar de kerk gaan, zijn er in 2020 naar schatting nog maar tweehonderdduizend over. Bij dit soort berichten over secularisering wordt vaak vergeten dat er ook sprake is van secularisering onder Nederlandse moslims. Volgens een rapport van het SCP (het Sociaal en Cultureel Planbureau) uit 2002 bezoekt nog slechts 35 procent van de Turken regelmatig de moskee. Onder Marokkanen is dat zelfs maar 23 procent. Ik citeer: ‘Vooral jonge, hoger opgeleide en goed geïntegreerde moslims hechten minder aan de islam in het dagelijks leven. Velen uit de tweede generatie beschouwen hun godsdienst als een privé-zaak.’

Ook internationaal gezien neemt de secularisering in het Westen onder moslims nog altijd toe. Gezien deze bevindingen is het merkwaardig dat de Nederlandse overheid al jaren kiest voor een zo dominant gebruik van en stimulering van de islam als middel om deze groep te emanciperen. Vanaf de jaren tachtig is de moslimidentiteit van nieuwe Nederlanders door overheidsbeleid versterkt. De bouw van moskeeën werd gesubsidieerd, de oprichting van islamitische scholen werd toegestaan en gefinancierd, er kwam een moslimomroep, islamitische geestelijk verzorgers werden aangesteld en er ontstonden diverse gesubsidieerde organisaties die de ‘dialoog met de moslim’ op gang moesten brengen. Links is hier even schuldig aan als rechts, maar de PVDA, D66 en Groen Links valt dit – vanwege hun oude emancipatie idealen – meer aan te rekenen. Niet voor niets noemt journalist Carel Brendel dit ‘het verraad van links’. In plaats van een groep laagopgeleiden te stimuleren om gebruik te maken van de mogelijkheden die de Nederlandse maatschappij biedt om via werk en scholing omhoog te komen, koos links en masse voor het versterken van een religieuze identiteit en ouderwetse verzuiling. En dat terwijl het failliet van het verzuilde systeem al jaren zonneklaar was.

Je zou denken dat het verschijnen van het SCP rapport een verandering in beleid teweeg zou hebben gebracht, maar dat is helaas niet waar. In 2006 maakte de gemeente Rotterdam de aanstelling van Tariq Ramadan als hoogleraar ‘Identiteit en burgerschap’ aan de Erasmus Universiteit mogelijk. Ramadan wordt ruimhartig betaald om ‘de dialoog op gang te brengen’ met verschillende groepen Nederlanders, zoals de autochtone Rotterdammer die de islam wantrouwt en de islamitische allochtone Rotterdammer. Die dialoog schiet lekker op want Ramadan spreekt geen woord Nederlands – laat staan Rotterdams. Ramadan blinkt uit in dubbelzinnige uitspraken; zijn visie op homoseksualiteit en vrouwenrechten blijft – ondanks oproepen tot verheldering door ondermeer de Gaykrant - vaag. Wel is duidelijk dat hij er een zeer traditionele opvatting van de islam op na houdt; hij zou graag een islamitisch Europa zien. Dat feit op zich is al reden genoeg om Ramadan niet aan te stellen als bruggenbouwer, maar in feite gaat de vraag nog verder. Waarom leeft bij de gemeente Rotterdam de veronderstelling dat er een moslim nodig is om bruggen te bouwen tussen moslims en niet-moslims? Kun je hen niet allebei gewoon op hun burgerschap aanspreken? Waarom zouden moslims anders zijn dan andere Nederlanders? En wat heeft een academische moslimgeleerde een oudere laagopgeleide, laaggeletterde Marokkaanse vrouw eigenlijk te bieden? Het enige wat ze delen is het feit dat ze allebei geen of nauwelijks Nederlands spreken. De lamme leidt de blinde.

De snelste weg naar emancipatie en integratie loopt via openbaar, goed onderwijs. Subsidiering van religie leidt tot segregatie, achterstelling en het ondergraven van zwaar bevochten democratische waarden. Het geld dat nu nog naar de subsidiëring van religie gaat, moet voortaan rechtstreeks naar onderwijs. Daar is – afgezien van enkele overbetaalde religieuze denkers – iedereen bij gebaat.

Deze column werd uitgesproken op de Atheismedag over Het Nieuwe Atheïsme in Utrecht op 30 mei 2009.

Rozemarijn Schalkx

Rozemarijn Schalkx

Links

mailto:rozemarijn.schalkx@gmail.com