Gratis gezondheidszorg tot 19 jaar?

essay vrijdag 27 november 2009

Kevin Spiritus

Terwijl we met zín allen uitkijken naar de hervorming van de gezondheidszorg in de Verenigde Staten, verschijnen in eigen land berichten over stijgende ziekenhuisfacturen en toenemende ongelijkheid in de gezondheidszorg. Hoe kan dat nu, hadden wij niet het beste systeem van de wereld?

Maximumfactuur

Eerst het goede nieuws. Sinds 2001 bestaat er in ons land een Maximumfactuur voor de gezondheidszorg (MAF). Wanneer een gezin tijdens een jaar meer betaalt aan remgelden en ziekenhuiskosten dan een bepaald plafond, dan worden de rest van het jaar alle kosten terugbetaald. Dat plafond varieert van 450 euro voor de laagste inkomens en de meest kwestbare groepen, tot 1800 euro voor de hoogste inkomens. Op die manier worden jaarlijks meer dan een miljoen mensen extra beschermd. Twintig procent van de mensen die zonder de maximumfactuur onder de armoedegrens zouden leven, leven er nu boven. Vooral bij ernstige, chronische of langdurige ziekte maakt de MAF een belangrijk verschil.

Naast de federale maximumfactuur voor de gezondheidszorg is er ook de verplichte Vlaamse Zorgverzekering. Zwaar zorgbehoevenden die thuis verzorgd worden en bewoners van rusthuizen, rust- en verzorgingstehuizen en psychiatrische verzorgingstehuizen hebben recht op een maandelijks forfait van 130 euro. Dit geld dient voor de niet-medische kosten die ze hebben. Denk bijvoorbeeld aan gezinszorg, poetshulp, vervoer, verzorgingsmateriaal, woningaanpassingen en vergoedingen voor mantelzorg. Vandaag krijgen 180 000 mensen iedere maand de vergoeding. Daarnaast bestaan er nog enkele andere systemen om de gezondheidsfactuur te verlichten, zoals een forfait voor palliatieve zorg en een incontinentieforfait.

Te duur

Dat klinkt allemaal goed, wat is dan het probleem? Het volstaat te kijken naar het eigen aandeel van de Belg in zijn gezondheidskosten. In 2008 bedroeg dat 29 procent. We zijn daarmee een van de duurste landen van Europa. Voor een ziekenhuisverblijf betaalt de Belg zelfs 41 procent uit eigen zak. Je bent in ons land bijna verplicht om een dure private verzekering te nemen. Niet alle medische kosten komen in aanmerking voor de maximumfactuur. Supplementen in het ziekenhuis tellen bijvoorbeeld niet mee, terwijl ze meer dan de helft van de ziekenhuisfactuur uitmaken. Ook bepaalde remgelden komen niet in aanmerking, en niet alle geneesmiddelen worden meegeteld. 10% van de gezinnen betaalt meer dan 5% van hun inkomen aan remgelden en supplementen. In het verleden werd de maximumfactuur wel al meermaals uitgebreid, maar bijvoorbeeld chronisch zieken en psychiatrische patiŽnten blijven probleemgroepen.

De ernst van de situatie wordt pas echt duidelijk wanneer we ook kijken naar de niet-medische kosten. De Vlaamse Zorgverzekering keert 130 euro per maand uit, maar voor ongeveer de helft van de doelgroep zijn de kosten nog altijd onvoldoende gecompenseerd. In het hoogste deciel bedragen de maandelijkse niet-medische kosten liefst 600 euro per maand, voor de meest zorgbehoevenden gaat het zelfs om duizenden euroís per maand. Wie niet kan betalen werkt zich in de schulden, of weigert een behandeling.

De Vlaamse regering komt met beloftes over een Maximumfactuur in de Thuiszorg en een Vlaamse hospitalisatieverzekering. De vraag is nog maar wat daar zoal in zal zitten. Neem bijvoorbeeld een nierdialysepatiŽnt die vier keer per week per taxi of per ambulance naar een nierdialysecentrum moet rijden. Nu krijgt hij daarvoor een vergoeding van slechts 25 eurocent per kilometer, terwijl zijn eigen kosten snel oplopen. Zal zijn hoge eigen aandeel in de kosten meetellen voor de nieuwe maximumfactuur? En wat met psychologische begeleiding voor chronisch zieken en kankerpatiŽnten? Wat met psychologische begeleiding tout court?

Armoede en gezondheid

De meest schrijnende situaties doen zich voor aan de onderkant van de samenleving. De hoge remgelden vormen vaak een drempel. Kinderen in arme gezinnen gaan minder naar de tandarts, minder naar de oogarts, en een hoestje nemen ze er al snel gewoon bij. Met resultaat dat ze later minder goede ogen, slechtere tanden en een grotere kans op astma hebben. Een laaggeschoolde leeft 25 jaar minder gezond dan een hooggeschoolde. De maximumfactuur lijkt dan mooi, maar als een duur onderzoek in maart 45 euro kost, dan helpt de gedachte niet dat je vanaf oktober niets meer hoeft te betalen voor gezondheidszorg omdat je de maximumfactuur bereikt hebt. Die 45 euro heb je in maart immers niet over van je leefloon.

Zelfs een bezoek aan de huisarts blijkt voor steeds meer Belgen niet te betalen. Het aantal onbetaalde doktersrekeningen is op een jaar tijd toegenomen met 82 procent. Een patiŽnt die het financieel moeilijk heeft, kan dat zeggen tegen zijn arts. Die kan beslissen om enkel het remgeld te laten betalen, en de rest van het bedrag terug te vragen van de mutualiteit. De derdebetalersregeling is echter onvoldoende gekend, de stap om zijn financiŽle problemen toe te geven is soms groot en de arts durft zich wel eens terughoudend op te stellen.

Aanbevelingen

Ik begrijp dat de remgelden hun nut hebben. We moeten verantwoordelijk omgaan met de gezondheidszorg. Kinderen beslissen echter niet zelf wanneer ze naar de dokter mogen gaan. Gratis gezondheidszorg voor alle jongeren tot 19 jaar lijkt me dan ook noodzakelijk. Iedereen heeft immers het recht op een eerlijke start. Voor de anderen moeten alle remgelden worden opgenomen in de maximumfactuur. Supplementen moeten worden afgeschaft, behalve kamersupplementen. Daartegenover staat dat ziekenhuizen beter worden gefinancierd, en gedwongen worden om hun kosten te drukken. Het kiwimodel moet worden ingevoerd voor medicijnen en materialen.

Voor de armsten moet de gezondheidszorg gratis worden, op een laag remgeld voor de huisarts na. Ik maak me in hun geval eerder zorgen over onderconsumptie dan over overconsumptie. Ook in de zorgverzekering is een grotere differentiatie van de tegemoetkoming nodig, naargelang de werkelijke noden. De bijdragen voor de zorgverzekering en voor de nieuwe Vlaamse hospitalisatieverzekering moeten worden gedifferentieerd. Nu moet iemand die 1.000 euro per maand verdient evenveel betalen als iemand die een inkomen heeft van 5.000 euro per maand. De zwakste schouders dragen in verhouding tot hun inkomen de grootste lasten.

Ten slotte moet de trage terugbetaling worden afgeschaft voor iedereen. Voor iedereen geldt dan de derdebetalerregeling. De werkelijke kost wordt wel steeds vermeld, zodat de patiŽnt weet wat hij van de staat krijgt voor zijn gezondheidszorg. De maximumfactuur is de laatste jaren fors uitgebreid. Als we nu verder de toegankelijkheid verhogen en de ongelijkheid wegwerken, dan hoeft een laag inkomen niet meer ziek te maken, en dan hoeft ziek zijn niet langer tot armoede te leiden.


De auteur studeert af als master in de beleidseconomie. Hij doet een thesisonderzoek naar de financiering van de sociale zekerheid.

Kevin Spiritus

Links
mailto:kevin.spiritus@gmail.com
Share |

Inschrijven op de nieuwsbrief

Er worden ons problemen gemeld mbt het inschrijven op de nieuwsbrief. Als alternatief kan u een mail sturen naar info@liberales.be. Wij zorgen er dan voor dat u onze nieuwsbrief en aankondigingen in uw mail krijgt.

De derde John Rawlslezing vindt plaats op woensdag 8 oktober in het Liberaal Archief te Gent en zal worden uitgesproken door de Nederlandse rechtsgeleerde en filosoof Paul Cliteur.

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be