David Hume werd geboren in Edinburgh op 26 april 1711. Hume was gezien de traditie in zijn familie voorbestemd advocaat, rechter of staatsman te worden. Zijn rechtenstudie was evident maar Hume verkiest oude werken van grote literaire schrijvers en de relatief recente boeken door Hutcheson, Newton en Locke boven zijn juridische studieboeken. Hij bezweek al jong voor wat hij later zou beschrijven als "my love of litery frame, my ruling passion". Zijn belangrijkste filosofische werk, de Treatise of Human Nature, schreef hij rond zijn vijfentwintigste. Hume volhardde in het schrijven, publiceerde opstellen en dong naar een academische positie in de filosofie, de leerstoel voor ethiek en 'pneumatische filosofie' in Edinburgh. Toen dat niet lukte werd hij eerst tutor van een gek, toen secretaris van twee generaals en later bibliothecaris in Edinburgh.

Inmiddels had Hume zijn Treatise omgewerkt tot een boek dat aanmerkelijk meer succes zou hebben: de Philosophical essays concerning human understanding (1748). Dit werk was een elegantere en minder technische bewerking van de eerste twee delen van de oorspronkelijke verhandeling, aangevuld met het essay 'On miracles', berucht vanwege zijn stelling dat voor wonderen nimmer afdoende bewijs kan worden gevonden. Enkele jaren later volgde ook de bewerking van het derde deel, onder de titel An inquiry concerning the principles of morals (1751).

Hume's doorbraak als schrijver kwam met zijn History of England ("van de invasie van Julius Caesar tot de revolutie van 1688"), in zes quarto delen gepubliceerd tussen 1754 en 1762. Als bewijs van de faam die hij oogstte mag gelden dat de katholieke kerk Hume's complete oeuvre in 1761 op de Index plaatste, waartoe ook het verschijnen van zijn National History of Religion (1757) had bijgedragen. Zijn ster steeg. Een jaar later werd hij de grootste schrijver van het Britse Rijk genoemd.

In 1763 ging Hume terug naar Frankrijk, ditmaal als hulp van de Britse ambassadeur in Parijs. Hij leidde er het leven van een salontijger, gevierd, gewild en bewonderd, raakte bevriend met tal van 'Encyclopédistes', onder wie Diderot, d'Alembert en Rousseau. Na nog twee jaar te hebben gewerkt als staatssecretaris van buitenlandse zaken (1767-1768) keerde Hume in 1769 terug naar zijn geboorteplaats Edinburgh, waar hij op 25 augustus 1776 stierf.

Zelfs op zijn sterfbed was Hume schrijver en schreef hij geschiedenis. Geschiedenis schreef hij door het beroemde verhaal van zijn 'filosofische dood' dat grote indruk maakte op zijn tijdgenoten. Hume bracht zijn laatste dagen bespiegelend en gelaten door in een sfeer van atheïsme. Schrijver was Hume zelfs op zijn sterfbed, omdat hij er de uitgave regelde van een manuscript dat hij tijdens zijn leven niet had willen uitbrengen uit vrees voor vervolging, de Dialogues Concerning Natural Religion. Hij probeerde er Adam Smith voor te strikken, maar die durfde het uiteindelijk niet aan om zijn naam voor een vriend met het atheïsme te verbinden. Hume's laatste filosofisch en literair briljante boek verscheen in 1779.

Hume's denken kan historisch geplaatst worden in het bredere kader van de Verlichting. Net als de Italiaanse Renaissancisten sinds de 14e eeuw vonden de denkers en wetenschappers van de 17e en 18e eeuw dat zij moesten breken met het recente 'donkere' verleden van Europa. Het dreigend scepticisme moest overwonnen worden door enerzijds rede te gebruiken als instrument om via systematische twijfel tot een nieuw fundament voor de kennis te komen. Dit is wat René Descartes voor ogen stond en was ook de inzet van John Locke. Deze beweging mondt wat betreft de wijsbegeerte via Hume's werk uit in de kritiek van Immanuel Kant. Anderzijds werd er via de nieuwe experimentele, inductieve methode van onderzoek gewerkt aan een nieuwe fysica, door Galileo Galilei en Isaac Newton. Kenmerkend voor de Verlichting is het streven van een groep Franse denkers, de philosophes, naar positieve kennis van de wereld.

David Hume

Links

http://www.humesociety.org