Niccolo Machiavelli werd geboren op 3 mei 1469 in Firenze (Italië). Deze Florentijn is een van de bekendste historische figuren wat betreft het politieke denken. Machiavelli kwam uit een oude en welgestelde burgerlijke familie. Zijn vader, die jurist en financieel expert was, en zijn moeder, die eveneens uit een oude Florentijnse familie afkomstig was, gaven hem een voortreffelijke opvoeding. De jonge Machiavelli studeerde rechten. Het was het tijdperk van Lorenzo de Medici (1449 - 1492), bijgenaamd 'Magnifico'.

Na de dood van Lorenzo werd zijn opvolger, Piero de Medici, door een volksopstand in 1494 uit Firenze verjaagd. In de vier jaar daarna werd de stad geregeerd door de dominicaan Savoranola, die een dicht bij het volk staande puriteinse republiek stichtte. Savonarola werd door de paus als ketter veroordeeld en stierf in 1498 op de brandstapel. In de nieuwe, gematigde republiek die volgde, werd Machiavelli secretaris van de kanselarij en niet veel later ook kanselier van de 'Raad van Tien'. In zijn ambt deed hij waardevolle ervaring in de politieke praktijk op. Hij had vooral met buitenlandse politiek te maken en met de oorlog tussen Florence en Pisa.

Machiavelli was een man die leefde voor politiek en patriottisme. Maar vandaag wordt hij vooral in verband gebracht met corruptie en totalitaire regimes. De reden hiervoor is zijn pamflet Il Principe (De Prins), dat hij schreef om respect te krijgen van de Medici's. Toen Machiavelli zijn verhandeling Il Principe schreef, was Italië een verscheurd land. Er braken geregeld oorlogen tussen steden uit; eenheid was ver te zoeken. Naar zijn mening kon het land alleen gered worden door een absolute monarchie. De vorst diende voor alles te streven naar macht en stond boven elke moraal. Macht was een doel waarvoor alle middelen geheiligd waren, inclusief moord en verraad. Politiek was succesvol als de macht werd gehandhaafd en vergroot. Godsdienst beschouwde hij als een verzinsel en een vorm van bedrog. Machiavelli's ideeën zijn altijd omstreden geweest en worden met cynisme, sluwheid en machtswellust geassocieerd. Ze vertonen echter de kenmerken van de Renaissance in die zin dat Machiavelli het reilen en zeilen van een staat verklaarde uit menselijke driften en strevingen. Zelfhandhaving en machtsvermeerdering is het enige beginsel voor politiek handelen, alle middelen - moreel en immoreel - zijn daartoe geoorloofd, immorele middelen blijken immers dikwijls het meest succesvol. Politicus moet mens, die dom en zwak is, uitbuiten. Recht wordt begrensd door staatsgrenzen. Tussen staten onderling bestaat geen enkele moraal of recht.

Anderen zien hem eerder als de grondlegger van de moderne politieke wetenschap. Volgens hem was de politiek niet ondergeschikt aan de theologie, maar direct aan de ervaring, zoals hij die zelf in dienst van de staat had verworven. Op politiek vlak was hij een tegenstander van de paus en van de clerus.

Zijn tweede bekende boek is de Discorsi sopra la prima deca di Tito Livio (Verhandelingen over de eerste tien boeken van Titus Livius). Machiavelli werkt hierin de thema's die hij in Il Principe kort en schetsmatig behandeld, veel dieper uit. De Discorsi is het grote werk over de geschiedenis van Rome uit de eerste eeuw na Christus. Het bestaat uit drie delen. In deel 1 behandelt Machiavelli de Romeinse constitutie (in de brede zin van politeia, d.w.z. regime), in deel 2 de externe expansie van de Romeinen en in deel 3 de betekenis van individueel leiderschap voor de Romeinse Republiek. Hij spreekt de taal van Livius, namelijk het klassieke republikanisme, maar keert haar ondersteboven en binnenstebuiten. Waar het klassieke republikanisme virtus, honor, fides, iustitia en temperantia ziet als de oorzaak van de groei en bloei van de Republiek en van staten in het algemeen, stelt Machiavelli dat het macht en kracht, bedrog en geweld zijn die de grondslag vormen van succes en roem. Tegenover de antieke moralistische spookjes stelt hij een realistisch beeld van staat en recht.

Machiavelli stierf op 22 juni 1527.

Niccolo Machiavelli

Links

http://www.philosophypages.com/ph/macv.htm http://www.utm.edu/research/iep/m/machiave.htm http://www.lucidcafe.com/library/96may/machiavelli.html http://www.ctbw.com/lubman.htm