Op 27 april 1759, exact 253 jaar geleden werd Mary Wollstonecraft, ‘moeder van het feminisme’ geboren. Feministische ideeën bestonden uiteraard reeds al langer, maar kregen pas moderne vorm met haar publicatie A vindication of the Rights of Woman.

Het leven van Wollstonecraft was vaak moeilijk, zowel op persoonlijk als op financieel vlak. Ze werd geboren in Londen en verhuisde als kind naar het platteland. De poging van haar vader om een herenboer te worden bracht haar hele familie financieel aan de afgrond. Wollstonecraft diende vanaf dan zelf de kost te verdienen en zou samen met haar zussen en goede vriendin Fanny Blood een meisjesschool oprichten in Newington Green. De school bleek echter geen financieel succesnummer en Blood besloot te trouwen. Wanneer Blood ziek werd tijdens haar zwangerschap, verhuisde Wollstonecraft naar het Europese vasteland om haar te verzorgen. De ziekte werd haar echter fataal. Diep bedroefd door het overlijden van haar vriendin, keerde Wollstonecraft terug en begon als gouvernante in Ierland.

Nadat ze nogmaals naar Londen terugkeerde, begon Wollstonecraft haar carrière als schrijfster. Ze woonde opnieuw in Newington Green en sloot zich daar aan bij de vrijzinnige (Unitarian) kerk. Dominee Dr. Richard Price werd een belangrijke vriend voor haar en deelde haar passie voor de Amerikaanse en Franse Revolutie. Ze maakten beiden deel uit van een brede intellectuele kring van politieke en religieuze radicalen. Eén van haar boeken, Thoughts on the Education of Daughters, was niet alleen geïnspireerd door haar eigen ervaring als leerkracht, maar ook door haar strijd om zichzelf te onderhouden. Het boek betreurde het gebrek aan carrièremogelijkheden voor indrukwekkende vrouwen. In 1792 ging Wollstonecraft verder in op deze thema’s en publiceerde haar belangrijkste boek A Vindication of the Rights of Woman. Dit boek stelde dat zowel vrouwen als mannen in staat waren tot rationeel denken en vandaar ook beiden aanspraak konden maken op de rechten die door het liberalisme werden verdedigd. Het toekennen van zulke rechten (niet in het minst het recht op onderwijs) zou vrouwen in staat stellen om een positieve invloed uit te oefenen op diegenen in hun directe omgeving en zo op de gehele samenleving. Het radicale karakter van haar denken wordt duidelijk door het feit dat vrouwen nog tot de twintigste eeuw zouden moeten wachten vooraleer ze aanspraak konden maken op zulke rechten.

Haar privé-leven mag gerust stormachtig worden genoemd. Ze had relaties met de getrouwde kunstenaar Henry Fuseli en nadien ook met de Amerikaan Gilbert Imlay die ze ontmoette toen ze Franse revolutie observeerde (waarover ze een vroege geschiedenis zou schrijven vooraleer het land te verlaten). Het koppel zou nooit trouwen, maar kreeg wel samen een dochter, Fanny. Imlay verliet haar en Wollstonecraft keerde terug naar Londen om hem te zoeken. Nadat ze naar Scandinavië reisde met haar baby en een dienstmeisje voor Imlay’s zaken, realiseerde ze zich dat haar relatie voorbij was. Ze trachtte zelfmoord te plegen, maar werd gered.

De laatste relatie van Wollstonecraft was wellicht haar meest gelukkige: ze werd verliefd op William Godwin, een medelid van haar literaire en politieke kring. Wanneer Wollstonecraft zwanger werd, besloot het koppel te trouwen. Hiermee veroorzaakten ze een schandaal bij vele vrienden van het koppel omdat hun huwelijk aantoonde dat er geen huwelijk was geweest met Imlay en dat Fanny dus een onwettig kind was. Wollstonecraft en Godwin leefden in afzonderlijke woningen (vlak naast elkaar), en behielden zo hun zelfstandigheid.

Wollstonecraft zou tragisch overlijden kort na hun huwelijk (als een gevolg van de moeilijke bevalling van hun dochter Mary). Een wanhopige Godwin beging daarna een misstap die de reputatie van Wollstonecraft zou beschadigen: hij publiceerde haar memoires waardoor haar affaires en buitenechtelijk kind aan het licht kwamen (Mary, het buitenechtelijk kind, zou later huwen met de Engelse dichter Percy Bysshe Shelley en zou als Mary Shelley de novelle Frankenstein publiceren). Als gevolg hiervan, werd er zelden naar haar werk verwezen door de feministische beweging die zij had geïnspireerd totdat er hernieuwde belangstelling kwam in haar werk aan het einde van de twintigste eeuw. Haar reputatie is tegenwoordig van die aard dat de Unitarian Church in Newington Green zo trots is op haar dat het de ‘geboorteplaats van het feminisme’ claimt.

Vertaling door Olivier Van Horenbeeck

Mary Wollstonecraft

Links

http://en.wikipedia.org/wiki/Mary_Wollstonecraft