Karl Raimund Popper werd in 1902 geboren in een progressief joods milieu. Het Wenen waarin Popper opgroeide werd gekenmerkt door grote sociale onrust. Popper zelf was in zijn jonge jaren een overtuigd communist. Maar al vroeg voelde hij een afkeer van de bereidheid van de communisten om mensenlevens op te offeren aan politieke doelen. In de jaren twintig begon hij zich geleidelijk te distantiëren van marxistische doctrines, en ging hij zijn socialistische ideeën steeds meer funderen op kantiaanse principes van wet en rechtvaardigheid. Hij vluchtte voor de extreem-rechtse dreiging in Europa en werd een vurig pleitbezorger van de 'open samenleving'. Popper stierf in Engeland in 1994. In het jaar 2002 worden ter ere van zijn 100ste geboortedatum over de ganse wereld activiteiten georganiseerd om zijn ideeën en visies nog meer doorgang te doen vinden.

Popper studeerde aan de Weense universiteit onder andere filosofie, wiskunde en psychologie. De vroege training in de psychologie maakte Popper tot een overtuigd rationalist. Kennis wordt volgens hem niet uit waarnemingen opgebouwd, maar onze waarneming wordt omgekeerd bepaald door de kennis die we al bezitten. De publicatie van Logik der Forschung maakt Popper in één klap tot een filosofisch zwaargewicht in Wenen. Hierin brengt Popper zijn ideeën over objectiviteit en vooruitgang van de wetenschap naar buiten.

In 1937 ontvluchtte Popper en zijn vrouw de toenemende extreem-rechtse dreiging in Oostenrijk, en vestigde zich in Nieuw-Zeeland. Zijn belangrijkste werken uit die Nieuw-Zeelandse periode zijn The Poverty of Historicism en het tweedelige The Open Society and Its Enemies. In het eerste boek opent hij de aanval op het historicisme, het geloof dat er onafwendbare en kenbare wetten van de geschiedenis zijn, en dat we op basis daarvan toekomstige maatschappelijke ontwikkelingen kunnen voorspellen. In het tweede boek verdedigt hij de 'open samenleving', waarin het beleid van de staat door de vrije burgers kritisch getoetst en zo nodig gewijzigd kan worden. De grootste vijanden van dergelijke samenleving zijn volgens hem denkers als Plato, Hegel en Marx, die hij als 'profeten' brandmerkt: volgens hem beroepen ze zich op pasklare en wetmatige oplossingen voor alle maatschappelijke problemen. Hiertegenover plaatst hij zijn eigen visie op de groei van kennis, en de vooruitgang van de maatschappij, als berustend op vrije discussie. Volgens hem hangt de ontwikkeling van de geschiedenis af van de groei van kennis, en het valt niet te voorzien hoe die zal verlopen. We kunnen de samenleving ook niet radicaal omvormen op basis van vermeende 'wetten van de geschiedenis', maar slechts stap voor stap hervormen.

De publicatie van The Open Society and Its Enemies in 1945 maakte Popper op slag beroemd. Het boek werd gelezen als een liberale kritiek op het totalitarisme, dat in Nazi-Duitsland en de Sovjet-Unie onder Stalin belichaamd zou zijn. Popper had nochtans Oostenrijk in gedachten. Hij weet het falen van het socialisme in Oostenrijk aan het revolutionaire dogmatisme van de marxisten, en benadrukte dat een alliantie van liberalen en sociaal-democraten de beste verdediging vormde tegen de opkomst van een extreem-rechtse gesloten samenleving. In 1946 verliet Popper Nieuw-Zeeland voor een aanstelling aan de London School of Economics, waar hij tot aan zijn emeritaat in 1969 zou werken. De laatste decennia woonde hij in Engeland.

Voor Liberales zijn Poppers ideeën zeer verrijkend, vernieuwend en zeer actueel. Elke liberaal en elke burger die het goed meent met de samenleving moet geïnteresseerd zijn in zijn visie en ideeën. Gezien de huidige opkomst van extreme politieke partijen moeten wij behoedzaam zijn voor de gesloten samenleving. Een gesloten samenleving beknot de fundamentele vrijheden van elke burger. De open samenleving zorgt voor nieuwe impulsen, creativiteit, vrijheidsbeleving, edm. Die open samenleving bloeit bij gratie van voortdurende kritiek. Wij moeten blijvend streven naar die open samenleving.

Werken



· Logik der Forschung. Julius Springer Verlag, Vienna, 1935.

· The Open Society and Its Enemies. (2 Vols). Routledge, London, 1945.

· The Logic of Scientific Discovery. (translation of Logik der Forschung). Hutchinson, London, 1959.

· Conjectures and Refutations: The Growth of Scientific Knowledge. Routledge, London, 1963.

· The Poverty of Historicism (2nd. ed). Routledge, London, 1961.

· Objective Knowledge: An Evolutionary Approach. Clarendon Press, Oxford, 1972.

· Unended Quest; An Intellectual Autobiography. Fontana, London, 1976.

· 'A Note on Verisimilitude', The British Journal for the Philosophy of Science 27, 1976, 147-159.

· The Self and Its Brain: An Argument for Interactionism (with J.C. Eccles). Springer International, London, 1977.

· The Open Universe: An Argument for Indeterminism. (ed. W.W. Bartley 111). Hutchinson, London, 1982.

· Realism and the Aim of Science, Hutchinson, London, 1982.

· The Myth of the Framework: In Defence of Science and Rationality. Routledge, London, 1994.

· Knowledge and the Mind-Body Problem: In Defence of Interactionism. (ed. M.A. Notturno). Routledge, London, 1994.

Karl Popper

Links

http://www.eeng.dcu.ie/~tkpw http://www.univie.ac.at/science-archieves/popper http://ivc.philo.at