De Poolse dichteres Wislawa Szymborska is op 1 februari 2012 overleden. Ze won in 1996 de Nobelprijs voor de Literatuur. Ze woonde in Krakau, de historische hoofdstad van Polen, vlakbij de uitroeiingskampen van Auschwitz. Tot 1957 bleef Szymborska, in de nasleep van de Tweede Wereldoorlog, een overtuigde communiste. Daarna brak ze met de politiek als inspiratiebron en legde ze zich toe op het centrale thema: het verschijnsel mens, zijn plaats in de maatschappij en in de geschiedenis. Sindsdien verdedigde ze het individualisme als een moreel principe tegen het conformisme in totalitaire regimes.

In dezelfde zin stelt Rudolf Steiner dat de sociale gemeenschap slechts gevonden kan worden vanuit de kracht van de zich altijd verder ontwikkelde individualiteit. Essentieel zijn immers de ethiek van de individuele zelfontplooiing en de ethiek van de zelfregulering. Individualisering, zelforganisatie en eigen initiatief enerzijds en sociaal engagement voor wat de mensheid als geheel aanbelangt anderzijds, zijn complementair. Wat cultuurpessimisten, socialisten en communautaristen ook mogen beweren, het individualisme is nog steeds de heersende trend. Het is een trend die spoort met de menselijke geschiedenis, een duidelijke evolutie van minder naar meer individuele vrijheid. Het individualisme en de zelfredzaamheid zijn daar de logische consequenties van.

Maar Szymborska wa vooral een ‘kind’ van haar tijd. Ze maakte de oorlog mee, alsook de terreur en waanzin in Krakau zo vlakbij Auschwitz. Zo dichtbij dat ze tot het einde van haar leven niet begreep wat haar overkomen was. Ondanks het feit dat ze zich bewust was van de onveranderlijkheid van het menselijk bestaan, was ze volledig verward en vol onbegrip voor al wie verantwoordelijk was voor de gebeurtenissen die zich in haar eeuw voordeden. In haar gedichten liet ze haar emoties de vrije loop en richtte ze zich tot diegenen die haar waarschijnlijk niet meer kunnen horen.

“Ze moest beter zijn dan de vorige eeuw, onze 20ste eeuw. Ze heeft de tijd niet meer om het te bewijzen, haar jaren zijn geteld, haar stap is wankel, haar adem kort. Er zijn teveel dingen gebeurd die niet hadden moeten gebeuren, en dat wat moest komen, is niet gekomen.”

Wislawa Szymborska

Links

http://www.youtube.com/watch?v=xiD3zqyF-Qc