Leven en werk van Herman Vanderpoorten (1922-1984)

figuur vrijdag 24 januari 2003

Herman Vanderpoorten

Hij werd geboren te Lier op 25 augustus 1922 als zoon van de politicus Arthur Vanderpoorten. Hij studeerde rechten aan de Gentse universiteit en maakte er kennis met onder meer Frans Grootjans, Albert Maertens en Karel Poma. Na de oorlog stapte hij in de politieke voetsporen van zijn vader die in het Duitse concentratiekamp van Bergen-Belsen was omgekomen. Van 1949 tot 1958 was hij Antwerps provincieraadslid, in 1961 werd hij verkozen tot volksvertegenwoordiger en in 1965 stapte hij over naar de senaat waar hij tot zijn overlijden bleef zetelen. Vanderpoorten bekleedde met gezag ook verschillende ministerposten. Hij was minister van Binnenlandse Zaken in de regering Vanden Boeynants-De Clercq (1966-1968), minister van Justitie in de regering Leburton (1973-1974), in de regering Tindemans-II (1974-1977) en in de regering Martens-III (1980) en daarenboven vice-eerste minister en minister voor Institutionele Hervormingen in die zelfde regering. In 1979 nam hij deel aan de eerste rechtstreekse Europese verkiezingen en zetelde in Straatsburg tot 1980. In 1983 werd hij door de koning benoemd tot minister van Staat.

Het Liberaal Vlaams Verbond (LVV), dat door zijn vader door het interbellum werd geloodst, werd ook zijn uitvalbasis binnen de Liberale Partij. In 1949 werd hij verkozen tot ondervoorzitter van het LVV en van 1957 tot 1972 (met een onderbreking tussen 1966 en 1968) was hij als LVV-voorzitter nauw betrokken bij de hervormingen van de partij. Hij steunde de vernieuwingsoperatie van Omer Vanaudenhove die de oude Liberale Partij omvormde tot de gedeconfessionaliseerde PVV/PLP en hij werd lid van het partijbureau. Als boegbeeld van het LVV werd hij in de eerste plaats geconfronteerd met de communautaire tegenstellingen binnen de partij. De machtige Brusselse federatie speelde hierin ontegensprekelijk de rol van dwarsligger. Na het geforceerde Taalvergelijk van Luik van 1966, bleef de federatie consequent obstructie plegen zodra een communautaire materie aan bod kwam. Zo kwam Vanderpoorten binnen de regering Vanden Boeynants-De Clercq onder meer bij de uitvoering van de taalwetten uit 1962 en 1963 (een materie waarvoor hij samen met Frans Grootjans bevoegd was) en bij de discussies over de taalgrens steevast onder vuur te liggen van zijn Franstalige partijgenoten uit Brussel. Door deze interne oppositie evolueerde de nochtans gematigde Vanderpoorten tot een voorstander van de taalkundige splitsing van de partij. Samen met Grootjans en De Clercq werd hij dan ook een drijvende kracht achter de tweede grote partijhervorming: de oprichting van de Vlaamse PVV in 1972.

Daar waar hij als minister van Binnenlandse Zaken vooral had moeten worstelen met de communautaire tegenstellingen, kon hij zijn eerste termijn als justitieminister in hoofdzaak wijden aan ethische en sociaal-juridische problemen, voor Vanderpoorten minstens even belangrijk. In 1973 legde hij een eerste voorontwerp van wet neer dat de gedeeltelijke depenalisering van abortus beoogde. De ministerraad weigerde echter het wetsontwerp goed te keuren, het werd wachten op zijn toenmalige adjunct-kabinetschef Lucienne Herman-Michielsens die de wet in 1990 door de senaat zou loodsen. Hij bereikte intussen wel dat de regering zijn fiat gaf aan de vrije verkoop van anticonceptiemiddelen. Op het levensbeschouwelijke vlak realiseerde hij in 1974 de erkenning van de islam maar op het vlak van de erkenning van de vrijzinnigheid raakte enkel de deconfessionalisering van de officiŽle eedformule raakte door het parlement. Ook de volledige juridische gelijkheid van man en vrouw kwam onder zijn beleid een belangrijke stap dichterbij. Wetten uit 1974 en 1976 voerden de gelijkberechtiging in bij overspel, breidden de gronden voor echtscheiding uit en hieven de discriminatie in het huwelijksvermogensrecht op. Op zuiver justitieel vlak schreef hij zijn naam onder de wet op de voorlopige hechtenis uit 1973, versoepelde hij via een omzendbrief uit 1976 het stelsel van penitentiair verlof en richtte hij een commissie op die een algemene hervorming van het Belgisch strafrecht moest voorbereiden.

In mei 1980 werd Vanderpoorten opnieuw minister, ditmaal in de regering Martens-III die zich concentreerde op de volgende stap in de staatshervorming en deze in augustus door het parlement kon laten goedkeuren. Vanderpoorten werd een van de hoofdarchitecten van deze gewestvorming en van het institutioneel kader dat de bevoegdheids-verdeling tussen het federaal en het gewestelijk niveau regelde. In oktober van datzelfde jaar viel de regering en Vanderpoorten sloot zijn ministeriŽle loopbaan met spijt in het hart af. De staatshervorming, die hij steeds als levensnoodzakelijk voor Vlaanderen had beschouwd, bleef hij als fractieleider in de senaat volgen en bijsturen waar mogelijk.

Een laatste droom kon hij nog verwezenlijken: het burgemeesterschap (1982-1984) van zijn geboortestad Lier, waar het lokale beleid een aangenaam tegengewicht vormde voor de nationale politiek. Herman Vanderpoorten overleed op 3 september 1984. Met een indrukwekkende staatsbegrafenis werd afscheid genomen van een uniek en alom gerespecteerd staatsman. Het LVV houdt sindsdien de herinnering aan de figuur van Vanderpoorten en aan de waarden die hij voorstond levend door de driejaarlijkse uitreiking van de Prijs Herman Vanderpoorten.

Liberaal Archief


Bronnen



Archief Herman Vanderpoorten (Liberaal Archief)



Florquin, Jos, Ten huize van Ö (dl 15), Leuven, Davidsfonds, 1978, pp.253-277



Gaus, Helmut, Politiek biografisch lexicon. Belgische ministers en staatssecretarissen 1960-1980, Antwerpen, Standaard Uitgeverij, 1989, pp.1148-1158



Op de lippen van Herman Vanderpoorten, Gent en Antwerpen, Willemsfonds en Liberaal Vlaams Verbond ism Liberaal Archief, 1987



Wouters, Nico, "Vanderpoorten Herman", in Nieuwe Encyclopedie van de Vlaamse Beweging, Tielt, Lannoo, 1998, dl. 3, pp. 3159-3160




Links
http://www.liberaalarchief.be
Share |

AGENDAWIJZIGING !!!

Paul De Grauwe en Andreas Tirez over 'De Limieten van de Markt',

wordt verplaatst naar 2 december, confirmatie volgt per mail, organisatie ism het PKI in het Liberaal Huis, St-Aldegondiskaai 18, Antwerpen

8, 9 & 11/11/14: Liberales op de Boekenbeurs Antwerpen ism uitgeverij Houtekiet

26/11/14: over het klimaat met Lard Vanobbergen en Koen Schoors in Het Liberaal Archief - Gent

17/12/14: uitreiking Liberales Boek 2014 in Het Liberaal Archief - Gent

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief

Liberales TV

Contact

Claude Nijs
gsm: +32476 343098
claude@liberales.be