In een interview met het weekblad Newsweek in september 2002 stelde de gewezen Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela dat George W. Bush eerst de steun van de Verenigde Naties moest verkrijgen alvorens Irak aan te vallen. Intussen zijn de VS en Groot-Brittannië al enkele weken in strijd met Irak zonder mandaat van de VN. Toch blijft dit interview relevant omwille van Mandela's geloof in de Verenigde Naties en zijn ervaring met de Amerikaanse vice-president Dick Cheney. We horen immers de stem van een man die de gezegende leeftijd heeft bereikt van 84 jaar, maar vooral kan beschouwd worden als één van 's werelds meest gerespecteerde staatslieden

Veroordeeld tot gevangenschap op het verlaten Robben Island in 1964, omdat hij opriep tot gewapend verzet tegen het apartheidsregime in Zuid Afrika, trad Nelson Mandela als leider van het Afrikaans Nationaal Congres naar voor om zijn land te leiden naar een overgang naar niet raciale verkiezingen. Als president bestond zijn prioriteit uit niet raciale vereniging. Vandaag verwijzen Zuid-Afrikanen van alle rassen naar hem naar zijn ere-beleefdheidstitel van de Xhosa stam, Madiba. Mandela trad terug in 1999 na een eenmalige vijfjarige regeerperiode. Hij staat nu aan het hoofd van twee stichtingen die zich inzetten voor kinderen. Hij ontmoette Tom Masland van Newsweek in zijn kantoor in Houghton, een voorstad van Johannesburg, vooraleer te vliegen naar de Limpopo provincie om de traditionele leiders toe te spreken oven de AIDS-crisis in het land.

NW: "Waarom spreekt u zich uit over Irak? Wenst u te bemiddelen, net zoals u trachtte in het Midden-Oosten een aantal jaren geleden? Het lijkt erop dat u nu het strijdperk binnentreedt."

Mandela: "Wanneer mij door geloofwaardige organisaties gevraagd wordt om te bemiddelen, zal ik dat ernstig overwegen. Maar een situatie van deze aard heeft geen nood aan een individu, het heeft nood aan een organisatie zoals de Verenigde Naties om op te treden. We moeten de ernst van deze situatie begrijpen. De Verenigde Staten heeft een serieuze fout gemaakt in de behandeling van buitenlandse zaken, hetgeen ongelukkige gevolgen heeft lang nadat de beslissingen van de Verenigde Staten genomen werden. Onverdeelde steun van de Sjah van Iran bijvoorbeeld leidde onmiddellijk tot de Islamitische revolutie van 1979. Daarop besloten de Verenigde Staten om de Islamitische 'mujahedin' te bewapenen en te financieren in plaats van de gematigde vleugel van de regering in Afghanistan te steunen, wat uiteindelijk leidde tot het ontstaan van de Taliban in Afghanistan."

NW: "Hoe gaan de VS om met de Verenigde Naties?"

Mandela: "De meest catastrofale actie van de Verenigde Staten was de sabotage van het plan dat door de Verenigde Naties nauwgezet was ontworpen met betrekking tot de terugtrekking van de Sovjet-Unie van Afghanistan. Als je naar deze zaken kijkt, kom je onvermijdelijk tot de conclusie dat de Verenigde Staten een bedreiging vormen voor de wereldvrede. De Verenigde Staten zeggen immers dat ingeval je de vrees hebt van op een veto in de Veiligheidsraad te stuiten, je daarbuiten kan gaan, actie kan ondernemen en de soevereiniteit van andere landen kan beschadigen. Dat is de boodschap die zij de wereld insturen. Dergelijke instelling dient ten sterkste te worden veroordeeld. Je zal ook merken dat Frankrijk, Duitsland, Rusland en China tegen deze beslissing zijn. Het is duidelijk een beslissing van George W. Bush die wordt ingegeven door de wil om de wapen- en olieindustrie in de Verenigde Staten te plezieren. Wanneer je naar deze factoren kijkt, zal je zien dat een individu zoals mijzelf, een man die macht en invloed heeft verloren, nooit een geschikte bemiddelaar zou kunnen zijn."

NW: "Wat met het argument van de dreiging van de massavernietigingswapens en van de inspanningen van Saddam om nucleaire wapens te ontwikkelen? Immers, hij is andere landen binnengedrongen, hij heeft raketten afgevuurd op Israël. Op donderdag zal president Bush in het aanzicht van de Verenigde Naties wijzen op wat volgens hem het bewijs is van…"

Mandela: "Scott Ritter, een voormalige wapen inspecteur van de Verenigde Naties die in Bagdad is, heeft gezegd dat er geen enkel bewijs is van de ontwikkeling van massavernietigingswapens. Noch Bush, noch de Britse eerste minister Tony Blair heeft enig bewijs geleverd van het feit dat dergelijke wapens bestaan. Maar wat we wel weten is dat Israël over massavernietigingswapens beschikt. Niemand praat daar evenwel over. Waarom zou er één standaard zijn voor één land, in het bijzonder omdat het zwart is en een andere standaard voor een ander land, dat dan weer wit is?"

NW: "Dus u ziet dit als een rassenkwestie?"

Mandela: "Wel, dat element is aanwezig. Velen denken het, maar hebben de moed niet om op te staan en in publiek te zeggen dat wanneer er blanke secretarissen-generaals zijn, je niet het probleem zou krijgen van de Verenigde Staten en Groot-Brittanië die uit de Verenigde Naties zouden stappen. Maar nu dat er zwarte secretarissen generaal zijn zoals Boutros-Boutros Ghali of Kofi Annan, wordt de Verenigde Naties niet gerespecteerd. Zij hebben er minachting voor. Dat is niet mijn visie, maar die van vele anderen."

NW: "Met welk compromis zouden we het nakende conflict kunnen voorkomen?"

Mandela: "Er is één compromis en slechts één, en dat is de Verenigde Naties. Ingeval de Verenigde Staten en Groot-Brittannië naar de Verenigde Naties stappen en stellen dat ze concrete bewijzen hebben van het bestaan van massavernietigingswapens in Irak en het gevoel heerst dat er iets dient te worden gedaan, zullen we dat allemaal steunen."

NW: "Denkt u dat de diplomatieke inspanningen van de Bush administratie echt zijn of bent u de mening toegedaan dat de President enkel op zoek is naar diplomatieke steun door met de VN te spreken, zelfs al blijft hij bij zijn visie om eenzijdig door te gaan?"

Mandela: "Welnu, er is geen twijfel over het feit dat de Verenigde Staten zich voelen als de enige 'superpower' in de wereld en dat zij kunnen doen wat ze ook maar willen. Natuurlijk dienen we de mannen en vrouwen rondom de president in aanmerking te nemen. Generaal Colin Powell was bevelhebber van de Verenigde Staten in vredestijd en in oorlogstijd gedurende de eerste golfoorlog. Hij kent de desastreuze gevolgen van internationale spanningen en van oorlog. Wanneer onschuldige mensen sterven, zullen ook jonge mannen sterven. Hij weet dit en hij toonde dit na de aanslagen van 11 september vorig jaar. Hij ging rond en briefte de bondgenoten van de Verenigde Staten en vroeg voor hun hulp in Afghanistan. Maar mensen zoals Dick Cheney, dat is iets anders. Gisteren verscheen er een artikel dat stelde dat hij de daadwerkelijke president is van de Verenigde Staten. Ik weet niet in welke mate dat correct is. Dick Cheney, Donald Rumsfeld zijn mensen die jammer genoeg de president misleiden. Het is mijn indruk dat de president een man is met wie je zaken kan doen. Maar het zijn de mensen waarmee hij zich omringt die dinosaurussen zijn, die niet willen behoren tot de moderne tijden. De enige man, de enige persoon die Bush wil helpen te evolueren naar de moderne tijden is Generaal Colin Powell, de Secretary of State."

NW: "Ik neem aan dat u in het bijzonder bezorgd bent over Vice President Cheney?"

Mandela: "Daar bestaat geen twijfel over. Hij verzette zich tegen de beslissing om mij vrij te laten uit de gevangenis (lacht). De meerderheid van het U.S. Congres was voorstander van mijn vrijlating, maar hij verzette er zich tegen. Maar het is niet om die reden. We hebben duidelijk te maken met een aartsconservatieve Dick Cheney."

NW: "Ik ben geïnteresseerd in uw beslissing om u uit te spreken over de kwestie Irak. Toen u de politiek verliet, zei u: "Ik ga nu naar Transkei en ga uitrusten". Nu kan dat een grapje geweest zijn, want u bent ondertussen heel actief geweest."

Mandela: "Ik wou mij echt terugtrekken, rusten en meer tijd met mijn kinderen, mijn kleinkinderen en mijn echtgenote spenderen. Maar de problemen zijn dermate ernstig dat eenieder met een geweten die enigszins zijn invloed kan aanwenden om vrede te bewerkstelligen, dat zeker zal trachten te doen, het is dus moeilijk om nee te zeggen."

© Newsweek - Interview Tom Masland

Published by Nuclear Age Peace Foundation. Info: www.wagingpeace.org

Vertaling Elisabeth Matthys

Nelson Mandela

Links

http://www.wagingpeace.org